Η κατάσταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ τις τελευταίες ημέρες είναι περίπλοκη, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να δηλώνουν ότι έχουν επιβάλει πλήρη αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια. Ωστόσο, η διέλευση πλοίων από αυτήν την κρίσιμη ενεργειακή οδό συνεχίζεται, προκαλώντας απορίες. Αυτή η φαινομενική αντίφαση αποδεικνύεται ότι είναι λιγότερο παραπλανητική από ό,τι φαίνεται.
Ο αποκλεισμός δεν αφορά τα ίδια τα Στενά, σύμφωνα με την Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM). Τα μέτρα στοχεύουν αποκλειστικά τα ιρανικά λιμάνια και τη ναυτιλία που συνδέεται με το Ιράν. Επιπλέον, τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν διεθνή νερά, άρα μια πλήρης παρεμπόδιση θα παραβίαζε το διεθνές ναυτικό δίκαιο, καθώς από εκεί διέρχεται περίπου το 20% των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου, όπως αναφέρει το CNN.
Αυτό σημαίνει ότι πλοία που δεν συνδέονται με το Ιράν, δηλαδή όσα δεν μεταφέρουν ιρανικό φορτίο ή δεν πηγαίνουν προς ιρανικά λιμάνια, μπορούν να συνεχίσουν την κανονική τους διέλευση. Στα πλοία αυτά περιλαμβάνονται κυρίως τα δεξαμενόπλοια και εμπορικά πλοία που εξυπηρετούν χώρες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία και το Κουβέιτ.
Κάθε πλοίο που περνά από τα Στενά του Ορμούζ μπορεί να αντιμετωπίσει παρεμβάσεις σε διεθνή ύδατα, εφόσον διαπιστωθεί ότι υπάρχει σύνδεση με το Ιράν. Αυτό εξηγεί γιατί, παρά την κίνηση στα Στενά, ο αποκλεισμός ισχύει και θεωρείται «πλήρως εφαρμοσμένος».
Η ταχύτητα των εμπορικών πλοίων έχει επίσης σημασία. Ένα φορτωμένο πετρελαιοφόρο κινείται πιο αργά, δίνοντας την ευκαιρία στις ναυτικές δυνάμεις να το παρακολουθήσουν και να αποφασίσουν αν θα ασκήσουν παρέμβαση. Έτσι, ακόμη και αν ένα πλοίο βγει από τον Περσικό Κόλπο, αυτό δεν σημαίνει ότι έχει αποφύγει την επιτήρηση.
Προβλέπονται εξαιρέσεις στον αποκλεισμό. Οι ΗΠΑ έχουν αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ανθρωπιστικών αποστολών και έχουν ορίσει περιορισμένη «περίοδο χάριτος» για ουδέτερα πλοία που βρίσκονται ήδη στα ιρανικά λιμάνια κατά την έναρξη του αποκλεισμού. Αυτές οι εξαιρέσεις εξηγούν την παραμονή περιορισμένης ναυτιλιακής δραστηριότητας στην περιοχή.
Η στρατηγική διάταξη των αμερικανικών δυνάμεων υποδηλώνει ότι το επίκεντρο της προσοχής τους δεν είναι στα Στενά, αλλά σε ανοιχτά ύδατα πέρα από αυτά. Με τη χρήση αεροπλανοφόρων, αντιτορπιλικών και ενισχυμένης αεροπορικής υποστήριξης, οι ΗΠΑ έχουν τη δυνατότητα να ελέγχουν θαλάσσιες οδούς σε μεγάλες αποστάσεις, όπως είχαν πράξει στο παρελθόν στην περίπτωση της Βενεζουέλας.
Ταυτόχρονα, αυτό περιορίζει τις επιλογές αντίδρασης του Ιράν για την περιπολία του. Οι δυνάμεις του δεν μπορούν να επιχειρήσουν επακριβώς στον ανοιχτό ωκεανό όπως σε πιο κλειστές θάλασσες.
Συνολικά, η διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ όχι μόνο δεν αναιρεί τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών, αλλά αναδεικνύει τη φύση του. Αποτελεί έναν «έξυπνο» και ευέλικτο αποκλεισμό, που δεν βασίζεται στην απόλυτη παρεμπόδιση, αλλά σε στοχευμένο έλεγχο του εμπορίου που σχετίζεται με το Ιράν. Έτσι, ενώ η παγκόσμια ναυσιπλοΐα συνεχίζεται, η οικονομική δραστηριότητα της Τεχεράνης δέχεται σημαντικό πλήγμα.
