Η ψηφιακή παρουσία ενός παιδιού μπορεί να ξεκινήσει πριν ακόμη μάθει τι είναι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης: αρκούν οι αναρτήσεις των γονιών του, από φωτογραφίες σε σχολικές γιορτές μέχρι βίντεο από καθημερινές στιγμές. Η συνήθεια αυτή, γνωστή ως «sharenting», φέρνει στο προσκήνιο ζητήματα ιδιωτικότητας, ασφάλειας και ψυχοσυναισθηματικής ανάπτυξης των ανηλίκων.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Δικαιωμάτων του Παιδιού, ειδικοί από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, τον Συνήγορο του Παιδιού και τον χώρο της ψυχολογίας επισημαίνουν ότι οι γονείς χρειάζεται να θέτουν όρια στην έκθεση των παιδιών τους στο διαδίκτυο.
Ο όρος «sharenting» συνδυάζει τις λέξεις sharing και parenting και περιγράφει τη δημοσίευση φωτογραφιών, βίντεο και προσωπικών στιγμών των παιδιών από τους γονείς τους. Αν και συχνά η πρακτική ξεκινά από αγάπη και περηφάνια, κάθε ανάρτηση μπορεί να αφήσει ένα ψηφιακό αποτύπωμα που θα συνοδεύει τον ανήλικο για χρόνια, ακόμη κι αν η φωτογραφία διαγραφεί αργότερα.
Η ελληνική νομοθεσία δεν απαγορεύει συνολικά τη δημοσίευση παιδικών φωτογραφιών. Ωστόσο, η εικόνα και η ιδιωτική ζωή είναι αναφαίρετα δικαιώματα του παιδιού. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η ανάρτηση ευαίσθητων δεδομένων, προσωπικών στιγμών ή πληροφοριών που αποκαλύπτουν την τοποθεσία του, καθώς μπορεί να φέρει το παιδί σε δύσκολη θέση ή να προκαλέσει σχόλια από συνομηλίκους.
Οι ειδικοί συστήνουν στους γονείς να ζητούν τη συναίνεση των παιδιών, ανάλογα με την ηλικία τους, και να σέβονται τα όριά τους. Στην Ελλάδα, οι καταγγελίες που φτάνουν στις αρμόδιες αρχές αφορούν κυρίως περιπτώσεις γονέων σε διάσταση, οι οποίοι αντιδικούν για αναρτήσεις των παιδιών τους.
Η υπερβολική έκθεση μπορεί να επηρεάσει και την ψυχική υγεία των ανηλίκων. Όταν μια κάμερα καταγράφει τρυφερές ή δύσκολες στιγμές, το παιδί ενδέχεται να αισθανθεί ότι ο πόνος ή η ιδιωτικότητά του γίνονται θέαμα. Αργότερα, στη σχολική ηλικία, μπορεί να μάθει να συνδέει την επιβράβευση με τα likes και τα σχόλια, με αποτέλεσμα η αυτοεκτίμησή του να εξαρτάται από την εξωτερική επιβεβαίωση. Στην εφηβεία, μπορεί να βρεθεί αντιμέτωπο με μια παιδική ηλικία που έχει ήδη εκτεθεί δημόσια, χωρίς να έχει συναινέσει.
Οι ψυχολόγοι επισημαίνουν ότι πίσω από τις αναρτήσεις μπορεί να βρίσκονται ανθρώπινες ανάγκες των γονιών για αναγνώριση, επιβεβαίωση ή προβολή, με το παιδί να γίνεται μια «βιτρίνα» των επιτυχιών της οικογένειας. Όπως τονίζουν, τα παιδιά δεν χρειάζονται μια ψηφιακή σκηνή για να αποδείξουν την αξία τους, αλλά την ουσιαστική παρουσία και το βλέμμα των γονιών τους στην πραγματική ζωή, μακριά από τις οθόνες.
Μέσα στο 2026 αναμένεται να κυκλοφορήσει στην Ελλάδα η ελληνική έκδοση του FantomApp, μιας δωρεάν εφαρμογής που δημιούργησε η γαλλική Αρχή Προστασίας Δεδομένων. Στόχος της είναι να βοηθήσει τους νέους να προστατεύουν την ιδιωτικότητά τους και να διαχειρίζονται τη διαδικτυακή τους παρουσία, χωρίς να συλλέγονται προσωπικά δεδομένα.

