Η συνάντηση του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ και τον Βλαντίμιρ Πούτιν στη Σενζέν έφερε στο ίδιο τραπέζι τις ηγεσίες των τριών μεγαλύτερων γεωπολιτικών δυνάμεων. Τα 81 λεπτά των συνομιλιών, ωστόσο, δεν αρκούσαν για να γεφυρώσουν τις βαθιές διαφορές τους ούτε οδήγησαν σε συγκεκριμένες συμφωνίες για τα μεγάλα ζητήματα που τις χωρίζουν.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία, οι πυρηνικοί εξοπλισμοί, οι εμπορικές αντιπαραθέσεις και ο ανταγωνισμός στην Τεχνητή Νοημοσύνη βρέθηκαν στο επίκεντρο, σε μια σύνοδο με ισχυρό συμβολισμό για τις διεθνείς ισορροπίες. Οι προσδοκίες για απτά αποτελέσματα ήταν εξαρχής περιορισμένες, καθώς βασικός στόχος, σύμφωνα με αξιωματούχους, ήταν να πραγματοποιηθούν οι συνομιλίες και να παραμείνουν ανοιχτοί οι δίαυλοι επικοινωνίας.
Η πρωτοβουλία για τη συνάντηση είχε προταθεί αρχικά από τον Πούτιν, με στόχο να συζητηθεί ο πόλεμος στην Ουκρανία. Η απουσία της ουκρανικής πλευράς από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων προκάλεσε ανησυχία στο Κίεβο και έφερε στο προσκήνιο παραλληλισμούς με τη Διάσκεψη της Γιάλτας το 1945. Τόσο ο Σι όσο και ο Πούτιν αναφέρθηκαν στην περίοδο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, υπογραμμίζοντας τη σημασία των σημερινών γεωπολιτικών ισορροπιών.
Αρχικά, Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν ξεκαθαρίσει ότι το ουκρανικό δεν θα αποτελούσε αντικείμενο συζήτησης. Ο Τραμπ, πάντως, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να θέσει το ζήτημα στις συνομιλίες. «Πιστεύω ότι συμβαίνουν πράγματα. Ελπίζω και η άλλη πλευρά να θέλει να τελειώσει αυτός ο πόλεμος», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Η συνέχιση των συγκρούσεων προκαλεί εμφανή δυσαρέσκεια στον Πρόεδρο των ΗΠΑ, καθώς οι εξελίξεις στο Ιράν έχουν επηρεάσει την πολιτική του θέση στο εσωτερικό της χώρας. Παραμένει, παράλληλα, ανεκπλήρωτη η προεκλογική υπόσχεσή του ότι θα έβαζε τέλος στον πόλεμο στην Ουκρανία μέσα σε 24 ώρες από την ανάληψη των καθηκόντων του.
Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία και η αμερικανική σύγκρουση με το Ιράν έχουν απορροφήσει σημαντικούς στρατιωτικούς και οικονομικούς πόρους, ενώ έχουν συμβάλει στην αύξηση των διεθνών τιμών και στην αβεβαιότητα στις αγορές. Οι εξελίξεις προβληματίζουν την Κίνα, η οποία επιδιώκει τη διεθνή σταθερότητα και την προστασία των οικονομικών της συμφερόντων. Ο Τραμπ επιδίωξε να συζητήσει και τα δύο μέτωπα με τον Σι και τον Πούτιν, χωρίς να πιέσει το Πεκίνο να διακόψει τις σχέσεις του με την Τεχεράνη.
Την ίδια ώρα, η χαλάρωση των κυρώσεων στο ρωσικό ντίζελ, με στόχο να περιοριστούν οι επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν στην αγορά ενέργειας, προσέφερε έμμεση οικονομική διευκόλυνση στη Μόσχα.
Σημαντικό θέμα για τον Τραμπ αποτέλεσε και ο έλεγχος των πυρηνικών εξοπλισμών. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ επιδιώκει μια νέα συμφωνία με τη συμμετοχή της Ρωσίας και της Κίνας, ώστε να περιοριστούν οι πυρηνικοί κίνδυνοι. Το Πεκίνο, ωστόσο, εμφανίζεται απρόθυμο να συμμετάσχει σε διαδικασία περιορισμού των οπλοστασίων, καθώς το δικό του είναι μικρότερο από εκείνα της Ουάσιγκτον και της Μόσχας. Η διαφορά αυτή αποτυπώνει τις διαφορετικές προτεραιότητες των τριών χωρών και τη δυσκολία να συμφωνήσουν σε μια κοινή στρατηγική.
Η σύνοδος έδωσε, παράλληλα, στον Σι Τζινπίνγκ την ευκαιρία να προβάλει την Κίνα ως ισχυρό διπλωματικό παράγοντα, παρά τις οικονομικές προκλήσεις στο εσωτερικό της. Η θερμή υποδοχή του Τραμπ στο αεροδρόμιο και οι θετικές δημόσιες αναφορές των δύο πλευρών εντάχθηκαν στην προσπάθεια του Πεκίνου να ενισχύσει τη διεθνή του εικόνα.
Η απουσία συγκεκριμένων αποτελεσμάτων μπορεί να εξυπηρετεί και τους σχεδιασμούς της Κίνας, καθώς το Πεκίνο δεν θέλει να δημιουργηθεί η εντύπωση μιας νέας συμφωνίας τύπου «Γιάλτας 2.0» για την Ουκρανία. Αντίθετα, επιδιώκει να εμφανίζεται ως δύναμη που διατηρεί ανοιχτούς διαύλους με διαφορετικά κέντρα ισχύος και μπορεί να συμμετέχει στη διαμόρφωση των διεθνών εξελίξεων.
Για τον Πούτιν, η συνάντηση αποτέλεσε σημαντική ευκαιρία επιστροφής στο επίκεντρο της διεθνούς διπλωματίας, μετά τη διεθνή απομόνωση που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Ιδιαίτερη σημασία είχε η αναφορά της κοινής διακήρυξης στην ασυλία των κρατικών αξιωματούχων ως ζήτημα θεμελιώδους σημασίας, καθώς ο Ρώσος πρόεδρος καταζητείται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.
Ο Τραμπ, ο οποίος είχε υποστεί πολιτικές απώλειες στις ενδιάμεσες εκλογές, επιχείρησε να προβάλει την εικόνα ενός Αμερικανού προέδρου με πρωταγωνιστικό ρόλο στη διεθνή σκηνή. Στο ίδιο τραπέζι βρέθηκε με δύο ηγέτες των οποίων η εξουσία παραμένει ουσιαστικά αδιαμφισβήτητη στις χώρες τους.
«Η ιστορία μας διδάσκει ότι όταν οι μεγάλες δυνάμεις βρίσκονται σε ειρήνη, ο κόσμος είναι ασφαλής· όταν συγκρούονται, επικρατεί χάος», δήλωσε ο Σι κατά την έναρξη των συνομιλιών. Από την πλευρά του, ο Τραμπ είπε: «Καμία ειρήνη δεν επιτεύχθηκε ποτέ με την άρνηση διαλόγου. Επιλέγουμε διαφορετική πορεία», ενώ πριν από την κλειστή συνεδρίαση πρόσθεσε: «Ας δούμε αν μπορούμε να πετύχουμε κάτι».
Οι προσωπικές επαφές αποτελούν βασικό στοιχείο της προσέγγισης του Τραμπ, ο οποίος εκτιμά ότι οι καλές σχέσεις με τον Σι και τον Πούτιν μπορούν να συμβάλουν στην εξομάλυνση των διεθνών αντιπαραθέσεων. Οι διαφορές, πάντως, παραμένουν: οι σχέσεις ΗΠΑ και Ρωσίας δεν έχουν οδηγήσει στον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, ενώ οι εμπορικές αντιπαραθέσεις Ουάσιγκτον και Πεκίνου εξακολουθούν να επιβαρύνουν το διμερές κλίμα.
Σι και Πούτιν περιγράφουν τη σχέση των χωρών τους ως «συμμαχία χωρίς όρια» και υποστηρίζουν ότι η παγκόσμια ισορροπία ισχύος μετατοπίζεται προς την Ανατολή, την ώρα που η Δύση βρίσκεται σε παρακμή. Η κοινή παρουσία τους με τον Τραμπ στη Σενζέν έδωσε νέο πεδίο προβολής αυτής της αντίληψης.
Στο τραπέζι βρέθηκε και ο ανταγωνισμός στην Τεχνητή Νοημοσύνη, με τις ανησυχίες για την ασφάλεια προηγμένων τεχνολογιών και τις εξαγωγές ημιαγωγών να προκαλούν διαφωνίες στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης. Οι αποκαλύψεις που αφορούν τον πρώην διευθύνοντα σύμβουλο της Nvidia επανέφεραν τη συζήτηση για το αν πρέπει να περιοριστεί η διάθεση προηγμένων chip Τεχνητής Νοημοσύνης στην Κίνα.
Μιλώντας δίπλα στον Σι, ο Τραμπ δήλωσε ότι δεν επιθυμεί μέτρα που θα ανακόψουν την τεχνολογική πρόοδο, αναγνωρίζοντας παράλληλα την ανάγκη να ληφθούν υπόψη οι πιθανοί κίνδυνοι. «Δεν θέλουμε να καταστρέψουμε το τεράστιο δυναμικό αυτής της τεχνολογίας. Είμαστε αντίθετοι σε κάθε μορφή παγκόσμιας ρύθμισης», ανέφερε. Η θέση αυτή αποτυπώνει την πρόθεση της Ουάσιγκτον να διατηρήσει την τεχνολογική της υπεροχή, χωρίς ένα ενιαίο διεθνές πλαίσιο περιορισμών που θα μπορούσε να επηρεάσει την ανάπτυξη του κλάδου.
Το αν η σύνοδος θα καταγραφεί ως σημείο καμπής ή κυρίως ως μια ισχυρή συμβολική εικόνα μένει να φανεί. Χωρίς θεαματικές συμφωνίες, η συνάντηση ανέδειξε τη σημασία των σχέσεων μεταξύ των τριών μεγάλων γεωπολιτικών παικτών και την προσπάθειά τους να επηρεάσουν τους όρους της επόμενης ημέρας στη διεθνή σκηνή.

