Η ΑΑΔΕ περνά σε μια νέα εποχή φορολογικών ελέγχων, αξιοποιώντας την Τεχνητή Νοημοσύνη και προηγμένα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων για να εντοπίζει ύποπτες συναλλαγές, διασυνδέσεις μεταξύ επιχειρήσεων και οργανωμένα κυκλώματα φοροδιαφυγής.
Οι έλεγχοι δεν περιορίζονται πλέον στα οικονομικά στοιχεία ενός μεμονωμένου ΑΦΜ. Στο μικροσκόπιο μπαίνουν οι εταίροι, οι μέτοχοι, οι διαχειριστές και οι νόμιμοι εκπρόσωποι, αλλά και οι κοινές έδρες, τα τηλέφωνα, οι ηλεκτρονικές διευθύνσεις, οι λογιστές και οι τραπεζικοί λογαριασμοί διαφορετικών εταιρειών.
Παράλληλα, μέσα από τα δεδομένα του myDATA και τις δηλώσεις ΦΠΑ, οι ελεγκτές εξετάζουν τις εμπορικές συναλλαγές, αναζητώντας κοινά πελατολόγια και προμηθευτές. Με αυτόν τον τρόπο μπορούν να εντοπίσουν περιπτώσεις στις οποίες μια νέα επιχείρηση συνεχίζει τη δραστηριότητα μιας άλλης που έχει διακόψει τη λειτουργία της, αφήνοντας πίσω της χρέη προς το Δημόσιο και απλήρωτες ασφαλιστικές εισφορές.
Κεντρικό ρόλο στη διαδικασία έχει ο δείκτης ομοιότητας Jaccard. Πρόκειται για έναν αλγόριθμο που συγκρίνει τα δεδομένα δύο προσώπων ή επιχειρήσεων και υπολογίζει πόσα κοινά χαρακτηριστικά παρουσιάζουν. Όσο υψηλότερος είναι ο δείκτης, τόσο περισσότερα κοινά στοιχεία εντοπίζονται και τόσο μεγαλύτερο είναι το ενδιαφέρον για περαιτέρω έλεγχο.
Η μέθοδος επιτρέπει στην ΑΑΔΕ να χαρτογραφεί ολόκληρα δίκτυα επιχειρήσεων, ακόμη και όταν αυτές εμφανίζονται με διαφορετικά ΑΦΜ και διαφορετικούς νόμιμους εκπροσώπους. Έτσι, αντί οι ελεγκτές να εξετάζουν ξεχωριστά κάθε εταιρεία, αναζητούν επαναλαμβανόμενες σχέσεις και κοινούς κρίκους που ενδέχεται να παραπέμπουν σε οργανωμένη φοροδιαφυγή.
Ο δείκτης Jaccard χρησιμοποιήθηκε από τη Γενική Διεύθυνση Δυνάμεων Ελέγχου Οικονομικών Συναλλαγών (ΔΕΟΣ) στην υπόθεση των «αχυρανθρώπων» στη Θεσσαλονίκη.
Στην έρευνα που πραγματοποιήθηκε στη Θεσσαλονίκη και τη Χαλκιδική, η ΑΑΔΕ εντόπισε 719 συνδέσεις μεταξύ 369 ΑΦΜ, οι οποίες σχημάτιζαν 29 ομάδες επιχειρηματικών σχέσεων. Η μεγαλύτερη από αυτές περιλάμβανε 262 ΑΦΜ.
Όταν το όριο ομοιότητας αυξήθηκε πάνω από το 10%, προέκυψαν 504 συνδέσεις μεταξύ 330 ΑΦΜ, κατανεμημένες σε 60 ομάδες. Με ακόμη αυστηρότερο όριο, άνω του 20%, εντοπίστηκαν 358 συνδέσεις μεταξύ 270 ΑΦΜ, οι οποίες σχημάτιζαν 77 μικρότερες ομάδες.
Οι συσχετίσεις αυτές δεν αποτελούν από μόνες τους απόδειξη παράνομης δραστηριότητας, αλλά ενδείξεις που οδηγούν τους ελεγκτές σε στοχευμένη διερεύνηση συγκεκριμένων προσώπων και επιχειρήσεων.
Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, η αξιοποίηση των συγκεκριμένων εργαλείων συνέβαλε ήδη στην αποκάλυψη μεγάλου κυκλώματος με 380 επιχειρήσεις και 205 πρόσωπα. Οι συνολικές οφειλές προς το Δημόσιο ανέρχονται σε 43 εκατ. ευρώ.

