Μια φιλόδοξη αλλαγή στο γαλλικό συνταξιοδοτικό σύστημα παρουσιάζει η Μαρίν Λεπέν, προτείνοντας τη δυνατότητα εξόδου στη σύνταξη από τα 60 για συγκεκριμένες κατηγορίες εργαζομένων, αλλά και τη δημιουργία ατομικών λογαριασμών αποταμίευσης και επένδυσης.
Η πρόταση, η οποία έρχεται ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027, προβλέπει τη συγκέντρωση κεφαλαίων ύψους 900 δισ. ευρώ μέσα σε μία γενιά και εισάγει έναν νέο τρόπο χρηματοδότησης των συντάξεων στη Γαλλία.
Η Λεπέν χαρακτήρισε την πρότασή της «πραγματική επανάσταση», υποστηρίζοντας ότι θα επιτρέψει σε περισσότερους Γάλλους να αποκτήσουν πρόσβαση στα οφέλη των μακροχρόνιων επενδύσεων. Το υφιστάμενο δημόσιο αναδιανεμητικό σύστημα θα διατηρηθεί, με τους σημερινούς εργαζομένους να χρηματοδοτούν τις συντάξεις των σημερινών συνταξιούχων, ενώ παράλληλα θα δημιουργηθεί ένας συμπληρωματικός κεφαλαιοποιητικός πυλώνας.
Στο πλαίσιο του σχεδίου, όσοι ξεκινούν να εργάζονται πριν από τα 20 θα μπορούν να συνταξιοδοτούνται στα 60, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν συμπληρώσει 40 χρόνια εισφορών. Για όσους εισέρχονται στην αγορά εργασίας μετά τα 23, θα απαιτούνται 42 χρόνια ασφάλισης για τη χορήγηση πλήρους σύνταξης, ενώ θα παραμείνει σε ισχύ και η δυνατότητα πλήρους συνταξιοδότησης στα 67.
Κεντρικό σημείο της πρότασης αποτελεί η δημιουργία ατομικών λογαριασμών αποταμίευσης και επένδυσης. Οι λογαριασμοί θα ενισχύονται με περίπου 12 δισ. ευρώ τον χρόνο, μέσω της ανακατεύθυνσης εισφορών που σήμερα κατευθύνονται σε πολιτικές στέγασης και επαγγελματικής κατάρτισης, όπως εξήγησε ο πρόεδρος του Εθνικού Συναγερμού, Ζορντάν Μπαρντελά.
Τη διαχείριση των κεφαλαίων θα αναλάβει η δημόσια χρηματοπιστωτική αρχή Caisse des Dépôts et Consignations. Το σχέδιο στηρίζεται σε μέση ετήσια απόδοση μεταξύ 4% και 6%, ενώ η επιλογή κρατικού οργανισμού αποσκοπεί στον περιορισμό των ανησυχιών για την έκθεση των αποταμιεύσεων σε ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια.
Οι οικονομολόγοι, πάντως, προειδοποιούν ότι οι συγκεκριμένες αποδόσεις δεν είναι εγγυημένες. Παράλληλα, η μεταφορά πόρων από άλλες δημόσιες πολιτικές μπορεί να δημιουργήσει νέα χρηματοδοτικά κενά, ενώ η συγκέντρωση 900 δισ. ευρώ προϋποθέτει σταθερές εισφορές και ευνοϊκές συνθήκες στις αγορές για πολλές δεκαετίες.
Η συζήτηση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για τη Γαλλία, όπου οι συντάξεις απορροφούν σχεδόν το ένα τέταρτο των δημόσιων δαπανών και το δημόσιο χρέος έχει ξεπεράσει το 120% του ΑΕΠ. Η προηγούμενη προσπάθεια του Εμανουέλ Μακρόν να αυξήσει το όριο συνταξιοδότησης από τα 62 στα 64 χρόνια είχε προκαλέσει μαζικές κινητοποιήσεις σε ολόκληρη τη χώρα.
Η Λεπέν υποστηρίζει ότι η μεταρρύθμιση θα μπορούσε να εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2028. Εάν δεν εξασφαλιστεί κοινοβουλευτική πλειοψηφία, αφήνει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο προσφυγής σε δημοψήφισμα.
Η πρόταση επαναφέρει στο προσκήνιο το ευρωπαϊκό ερώτημα για τη βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών συστημάτων σε κοινωνίες που γερνούν: πώς θα διατηρηθούν οι παροχές χωρίς διαρκείς αυξήσεις στα όρια ηλικίας ή στις ασφαλιστικές εισφορές. Κεφαλαιοποιητικοί μηχανισμοί λειτουργούν ήδη στη Σουηδία, στη Δανία και στην Ολλανδία, με διαφορετικά χαρακτηριστικά και επίπεδα κρατικής εποπτείας.
Για τη Γαλλία, η εξαγγελία της Λεπέν αποτελεί μια βαθιά πολιτική και οικονομική τομή. Η βιωσιμότητά της, ωστόσο, θα κριθεί από τον τρόπο χρηματοδότησης, την πορεία των αγορών και την πραγματική απόδοση των επενδύσεων σε βάθος χρόνου.

