Η Γερμανία βρίσκεται στη μεγαλύτερη στρατιωτική στροφή της μεταπολεμικής ιστορίας της, έχοντας πλέον θέσει ως βασικό στόχο τη δημιουργία του ισχυρότερου συμβατικού στρατού στην Ευρώπη. Στο επίκεντρο αυτής της αλλαγής βρίσκεται η αντιμετώπιση της Ρωσίας, την οποία το Βερολίνο θεωρεί πλέον την κυριότερη στρατιωτική απειλή.
Η αλλαγή πορείας αποτυπώνεται και στους αριθμούς. Για το 2026, ο τακτικός αμυντικός προϋπολογισμός της Γερμανίας ανέρχεται σε 82,7 δισ. ευρώ, ενώ επιπλέον 25,5 δισ. ευρώ προέρχονται από το ειδικό ταμείο της Bundeswehr. Σύμφωνα με το SIPRI, οι γερμανικές στρατιωτικές δαπάνες έφτασαν το 2025 τα 114 δισ. δολάρια, καταγράφοντας αύξηση 24% μέσα σε έναν χρόνο. Με αυτόν τον τρόπο, η χώρα αναδείχθηκε στον τέταρτο μεγαλύτερο στρατιωτικό χρηματοδότη παγκοσμίως.
Το σχέδιο του Βερολίνου δεν περιορίζεται στην απόκτηση νέων οπλικών συστημάτων. Προβλέπει τη συγκρότηση δύναμης έως 260.000 ενεργών στρατιωτικών και τουλάχιστον 200.000 εφέδρων μέχρι το 2035. Συνολικά, η Γερμανία φιλοδοξεί να διαθέτει 460.000 άνδρες και γυναίκες, ώστε να ενισχύσει τόσο την εθνική της άμυνα όσο και τις υποχρεώσεις της στο ΝΑΤΟ.
Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς έχει διακηρύξει ότι η Γερμανία πρέπει να αποκτήσει τον ισχυρότερο συμβατικό στρατό στην Ευρώπη. Η επιδίωξη αυτή, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τη στρατιωτική ισχύ, αλλά και τη θέση που θα καταλάβει το Βερολίνο στη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας της ηπείρου.
Η Ρωσία στο επίκεντρο της νέας στρατηγικής
Η γερμανική στρατηγική διαμορφώνεται υπό τη βαριά σκιά του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά και των υβριδικών απειλών που αποδίδονται στη Μόσχα. Κυβερνοεπιθέσεις, δολιοφθορές σε κρίσιμες υποδομές, κατασκοπεία και επιχειρήσεις παραπληροφόρησης αποτελούν πλέον μέρος των σχεδιασμών ασφαλείας του Βερολίνου.
Η γερμανική Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πολιτικής Προστασίας αναγνωρίζει ρητά τη Ρωσία ως σημαντική πηγή τέτοιων απειλών. Την ίδια ώρα, ο επικεφαλής της Bundeswehr έχει προειδοποιήσει ότι η Μόσχα θα μπορούσε από το 2029 να διαθέτει τη δυνατότητα μιας μεγάλης κλίμακας επίθεσης εναντίον εδάφους του ΝΑΤΟ. Όπως διευκρινίζει, αυτό δεν σημαίνει ότι μια τέτοια επίθεση είναι αναπόφευκτη.
Για τη Γερμανία, το ζητούμενο είναι η αποτροπή: η δημιουργία μιας στρατιωτικής δύναμης που θα καθιστά οποιαδήποτε επίθεση τόσο δαπανηρή, ώστε να αποθαρρύνει τη Μόσχα από το να την επιχειρήσει.
Από τη «Zeitenwende» στον μαζικό επανεξοπλισμό
Η σημερινή πορεία ξεκίνησε στις 27 Φεβρουαρίου 2022, μόλις τρεις ημέρες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Τότε, ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς ανακοίνωσε έκτακτο ταμείο 100 δισ. ευρώ για την ανασυγκρότηση της Bundeswehr και δεσμεύτηκε για αμυντικές δαπάνες άνω του 2% του ΑΕΠ.
Η απόφαση έμεινε γνωστή ως «Zeitenwende», δηλαδή ιστορική καμπή, σηματοδοτώντας την εγκατάλειψη μιας πολιτικής δεκαετιών. Η Γερμανία, η οποία μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο είχε οικοδομήσει τη διεθνή της ταυτότητα πάνω στη στρατιωτική αυτοσυγκράτηση, άρχισε να επαναπροσδιορίζει τον ρόλο της.
Η ανατροπή δεν αφορά μόνο τις ένοπλες δυνάμεις. Για χρόνια, η γερμανική βιομηχανία στηριζόταν σε μεγάλο βαθμό στο φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο, με το Βερολίνο να θεωρεί ότι η οικονομική αλληλεξάρτηση θα μπορούσε να λειτουργήσει ως εγγύηση πολιτικής σταθερότητας.
Η εισβολή στην Ουκρανία διέλυσε αυτή την αντίληψη. Το 2025, οι μεγαλύτεροι προμηθευτές φυσικού αερίου της Γερμανίας ήταν η Νορβηγία, η Ολλανδία και το Βέλγιο, ενώ η Ρωσία είχε ουσιαστικά εκτοπιστεί από την άμεση τροφοδοσία της γερμανικής αγοράς. Η χώρα που άλλοτε αντιμετώπιζε την οικονομική συνεργασία με τη Μόσχα ως θεμέλιο της ευρωπαϊκής σταθερότητας, θεωρεί πλέον τη Ρωσία τον βασικό στρατιωτικό της αντίπαλο.
Οι ιστορικοί συνειρμοί και οι ευρωπαϊκές ισορροπίες
Η κλίμακα του επανεξοπλισμού επαναφέρει αναπόφευκτα μνήμες από την περίοδο μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Συνθήκη των Βερσαλλιών, που υπογράφηκε στις 28 Ιουνίου 1919, περιόρισε τον γερμανικό στρατό σε μόλις 100.000 άνδρες, απαγόρευσε την υποχρεωτική στρατιωτική θητεία και επέβαλε αυστηρούς περιορισμούς στον εξοπλισμό της χώρας.
Οι περιορισμοί αυτοί ανατράπηκαν σταδιακά από το ναζιστικό καθεστώς, το οποίο προχώρησε σε μαζικό και επιθετικό επανεξοπλισμό, οδηγώντας τελικά στην καταστροφή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η σημερινή Γερμανία κινείται, φυσικά, σε εντελώς διαφορετικό πολιτικό και θεσμικό περιβάλλον, καθώς ο εξοπλισμός της πραγματοποιείται στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και της συλλογικής άμυνας.
Ωστόσο, η επιστροφή της γερμανικής στρατιωτικής ισχύος προκαλεί συζητήσεις για το πώς θα επηρεάσει τις ευρωπαϊκές ισορροπίες. Η στρατιωτική αναγέννηση του Βερολίνου δεν αντιμετωπίζεται μόνο με ικανοποίηση από τους συμμάχους του, αλλά προκαλεί και προβληματισμό, ιδιαίτερα στο Παρίσι.
Η Γαλλία επιδιώκει εδώ και χρόνια μια Ευρώπη με μεγαλύτερη στρατηγική αυτονομία, στην οποία η γαλλική αμυντική βιομηχανία και οι ευρωπαϊκές τεχνολογικές δυνατότητες θα έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Η ταχύτατη αύξηση των γερμανικών δαπανών, η ενίσχυση της εγχώριας βιομηχανίας και η εξάρτηση από αμερικανικά οπλικά συστήματα δημιουργούν νέα πεδία τριβής.
Οι δυσκολίες στα μεγάλα γαλλογερμανικά εξοπλιστικά προγράμματα, όπως το κοινό μαχητικό FCAS, αποτυπώνουν τις διαφορετικές προτεραιότητες των δύο χωρών.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η Γερμανία θα καταφέρει να μετατραπεί σε εγγυητή της ευρωπαϊκής ασφάλειας χωρίς να διαταράξει τις ισορροπίες στο εσωτερικό της Ευρώπης. Η ιστορία έχει δείξει ότι η γερμανική στρατιωτική ισχύς δεν αποτελεί ποτέ απλή υπόθεση για την ήπειρο. Αυτή τη φορά, το Βερολίνο καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να γίνει η ισχυρότερη στρατιωτική δύναμη της Ευρώπης χωρίς να εξελιχθεί σε πηγή νέων ανταγωνισμών.

