Ένα οργανωμένο σύστημα μαζικής στρατολόγησης «αχυρανθρώπων» βρίσκεται πίσω από χιλιάδες εικονικές εταιρείες, οι οποίες χρησιμοποιούνται για φοροδιαφυγή εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ. Άνεργοι, χαμηλόμισθοι, ηλικιωμένοι, άνθρωποι με σοβαρά προβλήματα υγείας, ακόμη και άτομα που έχουν αποβιώσει, εμφανίζονται ως διαχειριστές επιχειρήσεων, υπογράφοντας έγγραφα έναντι λίγων εκατοντάδων ευρώ τον μήνα.
«Υπολογίζουμε ότι τουλάχιστον 15.000 “αχυράνθρωποι” που έχουν στρατολογηθεί και ενεργοποιηθεί από 20 λογιστικά γραφεία κυρίως την τελευταία διετία πλαισιώνουν τουλάχιστον 5.000-8.000 εικονικές εταιρείες κυρίως στον χώρο της εστίασης, τμημάτων του λιανικού εμπορίου, λαθρεμπορίας καυσίμων και τσιγάρων και σε άλλες νόμιμες και παράνομες δραστηριότητες.
Μόνο τον τελευταίο χρόνο έχουν αναδειχθεί κυρίως από εμάς αλλά και τις οικονομικές Αρχές περίπου 10 μεγάλα τέτοια κυκλώματα φοροδιαφυγής που ξεπερνά τα 500 εκατ. ευρώ με τη “φάμπρικα” της… μαζικής παραγωγής διαχειριστών εταιρειών της διπλανής πόρτας.
Σε αυτές τις επισημάνσεις προχώρησε στέλεχος των Αρχών ασφαλείας που γνωρίζει τις παραμέτρους των υποθέσεων οι οποίες αποκαλύφθηκαν τους τελευταίους μήνες, από την υπόθεση Το Χωριάτικο και τις αλυσίδες εστίασης έως τα δίκτυα πρατηρίων καυσίμων και λαθρεμπορίου τσιγάρων.
Οι «μπροστινοί» αμείβονται με 500 έως 1.000 ευρώ τον μήνα και, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, «βάζουν υπογραφές όπου τους πουν», διευκολύνοντας τη δράση των κυκλωμάτων.
Η αλλαγή στις μεθόδους των απατεώνων ήρθε μετά την ενίσχυση των ηλεκτρονικών διασταυρωτικών ελέγχων. Παλαιότερα, η εκτεταμένη φοροδιαφυγή στηριζόταν κυρίως στην έκδοση εικονικών τιμολογίων, ώστε να εμφανίζονται διογκωμένα έξοδα και να περιορίζεται η φορολογική επιβάρυνση. Πλέον, στο επίκεντρο βρίσκονται εταιρείες-«φαντάσματα», οι οποίες λειτουργούν για λίγους μήνες και στη συνέχεια εγκαταλείπονται.
Κομβικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία φέρονται να έχουν περίπου 20 λογιστικά γραφεία, τα οποία, σύμφωνα με το στέλεχος των Αρχών, ενεργοποιούν «αχυρανθρώπους» στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη και άλλες περιοχές της χώρας. Το τελευταίο διάστημα, μάλιστα, οι εμπλεκόμενοι φέρονται να αναζητούν τρόπους δημιουργίας ανύπαρκτων προσώπων που υποτίθεται ότι κατοικούν στην Κύπρο, στο Βέλγιο, στην Τσεχία ή στην Ολλανδία και εμφανίζονται ως διαχειριστές εταιρειών.
Προκειμένου όλοι αυτοί, με βάση τη λογική “όσο πιο άρρωστος, ευάλωτος, γηραιός τόσο το καλύτερο”, να πλαισιώνουν πρόσκαιρα εταιρικά σχήματα με στόχο φοροδιαφυγή εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ και με πρόστιμα που ποτέ δεν καταλογίζονται, γιατί οι τυπικά υπεύθυνοι θα βρίσκονται σε νοσοκομεία ή θα έχουν αποβιώσει.
Πλέον οι κομπίνες στήνονται με τον πλέον μακάβριο και απάνθρωπο τρόπο, με βάση τη θνητότητα διαφόρων ασθενειών, το προσδόκιμο ζωής ατόμων με σοβαρά προβλήματα υγείας, την αδυναμία των υπερηλίκων, τις ανάγκες φτωχών ή περιθωριοποιημένων Ελλήνων κι αλλοδαπών.
Η πρόσφατη έρευνα του ελληνικού FBI για την αλυσίδα αρτοποιείων είναι χαρακτηριστική. Μέσω λογιστικών γραφείων, αλλά και γνωριμιών συνεργατών και υπαλλήλων του «αρχηγού», εντοπίζονταν άτομα με μεγάλη ηλικία, οικονομικά προβλήματα ή περιορισμένη κοινωνική προστασία. Οι «στρατολογήσεις» γίνονταν συχνά από στόμα σε στόμα, ακόμη και μεταξύ των ίδιων των εικονικών ιδιοκτητών, με δέλεαρ τη μηνιαία αμοιβή χωρίς ουσιαστική εργασία.
Έτσι, συγγενείς, φίλοι και γείτονες εμφανίζονταν ως διαχειριστές εταιρειών. Στην υπόθεση του κυκλώματος των 1.300 «αχυρανθρώπων» στη Θεσσαλονίκη, με τη φοροδιαφυγή να υπολογίζεται σε 207.000.000 ευρώ, εντοπίστηκαν άνεργοι που λάμβαναν προνοιακά επιδόματα, ντελίβερι, ψήστες, εργάτες σε κονσερβοποιεία, λαντζιέρηδες, καθαριστές γραφείων, οδοκαθαριστές, φύλακες αποθήκης, συντηρητές φρούτων, οδηγοί φορτηγών και θυρωροί.
Στην ίδια δικογραφία περιλαμβάνονται και 12 άτομα που είχαν αποβιώσει, αρκετά από τα οποία αντιμετώπιζαν ογκολογικά προβλήματα. Παρ’ όλα αυτά, οι συναλλαγές που εμφανίζονταν στο όνομά τους φέρονται να συνεχίζονταν ακόμη και μετά τον θάνατό τους.
Μάλιστα, σύμφωνα με αναφορές ελεγκτών του υπουργείου Οικονομικών, ορισμένες «στρατολογήσεις» πραγματοποιούνταν έξω από ογκολογικά νοσοκομεία στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη. Ωστόσο, ο διοικητής του Γενικού Αντικαρκινικού – Ογκολογικού Νοσοκομείου Αθηνών «Ο Άγιος Σάββας» Χρήστος Φασιανός ανέφερε, μιλώντας στα «ΝΕΑ», ότι «δεν έχει γίνει αντιληπτή, δεν έχει καταγγελθεί και δεν έχει καταγραφεί καμιά τέτοιου είδους προσέγγιση ασθενών από μέλη τέτοιου είδους κυκλωμάτων εντός ή πέριξ του νοσοκομείου. Αν υπήρχε κάτι τέτοιο, θα ακολουθούσε ενημέρωση των αρμόδιων Αρχών». Αντίστοιχες αναφορές υπήρξαν κι από μέλη του νοσηλευτικού προσωπικού.
Την εικόνα των νέων πρακτικών συμπληρώνει η μαρτυρία βασικού μάρτυρα στην υπόθεση του Χωριάτικου, ο οποίος ανέφερε ότι «καταλογίζονταν μερικές φορές τα προβλεπόμενα πρόστιμα, αλλά δεν ενδιέφερε καθόλου τον “αρχηγό” καθώς “έκαιγε”, όπως έλεγε, την εταιρεία και μας έστελνε άλλες. Είχε σκοπό εξαρχής από τον τρόπο λειτουργίας να μην πληρώνει φόρους ούτε και τον ΕΦΚΑ».
Όπως επεσήμανε μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο πρόεδρος του Λογιστικού Συλλόγου Αθήνας – αριθμεί 1.500 μέλη στην Αττική και έχει επαφή με άλλους 20.000 λογιστές σε όλη τη χώρα – Μιχάλης Πόλυγγερ, «την τελευταία κυρίως διετία είχαμε πληροφορίες από κάποιους συναδέλφους ότι υπάρχουν λογιστικά γραφεία που προχωρούσαν σε χρήση “αχυρανθρώπων”, σε συνεργασία με επιχειρηματίες πελάτες τους κυρίως στον χώρο της εστίασης και των νυχτερινών μαγαζιών.
Όμως δεν μπορώ να προσδιορίσω ακριβή αριθμό ούτε υπάρχουν χειροπιαστά στοιχεία. Ωστόσο οφείλω να πω ότι η συντριπτική πλειοψηφία των συναδέλφων μου εργάζονται με επαγγελματισμό, προκειμένου τα στοιχεία που δηλώνουν να είναι ακριβή και με κίνδυνο καταλογισμού σε αυτούς ευθυνών για ανακριβείς δηλώσεις. Χωρίς κάτι τέτοιο να επιβραβεύεται από το κράτος».
Την ίδια ώρα, οι Αρχές εξετάζουν και τον ρόλο ορισμένων λογιστικών και δικηγορικών γραφείων, τα οποία φέρονται να διαθέτουν προσβάσεις σε ελεγκτικές υπηρεσίες μέσω συγγενών ή συνταξιούχων υπαλλήλων. Σε άλλες περιπτώσεις, δύο ή τρία από αυτά φέρονται να λειτουργούν ως ενδιάμεσοι για την είσπραξη χρημάτων από «προστασίες», με τις σχετικές πληρωμές να εμφανίζονται ως λογιστικές συναλλαγές, ώστε να μην κινούν υποψίες.»
