Η κρίση δημόσιου χρέους διεύρυνε τις ανισότητες στον καθαρό πλούτο της Ελλάδας και ακόμη πέντε χωρών της ευρωζώνης που βρέθηκαν στο επίκεντρο της κρίσης, σύμφωνα με ανάλυση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ).
Στην Ελλάδα, την Κύπρο, την Ισπανία, την Ιρλανδία, την Ιταλία και την Πορτογαλία, το μερίδιο του πλουσιότερου 10% στον συνολικό καθαρό πλούτο αυξήθηκε από 46% το 2010 σε 51,8% το 2023.
Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνεται και στον συντελεστή Gini, ο οποίος καταγράφει το επίπεδο ανισότητας. Για την ομάδα των έξι χωρών, ο δείκτης διαμορφώθηκε στις 65,9 μονάδες το 2023, από 61,5 μονάδες το 2010. Αντίθετα, στις υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης υποχώρησε από τις 71,8 στις 69,7 μονάδες.
Η ανισότητα στις χώρες που επλήγησαν περισσότερο αυξήθηκε κυρίως κατά τα χρόνια της κρίσης, ενώ συνέχισε να ενισχύεται έως το 2021 και παρέμεινε σε αντίστοιχα υψηλά επίπεδα και το 2023. Η σύγκριση με τις υπόλοιπες οικονομίες της ευρωζώνης αναδεικνύει τη διάρκεια και την ένταση των συνεπειών της κρίσης.
Καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισε η κατάρρευση των τιμών των κατοικιών. Τα νοικοκυριά που είχαν δανειστεί για να αγοράσουν σπίτι είδαν την αξία της περιουσίας τους να μειώνεται, την ώρα που οι υποχρεώσεις τους παρέμεναν. Την ίδια περίοδο, τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα αναγκάστηκαν να εξαντλήσουν τις αποταμιεύσεις τους, ενώ οι μετοχές, που βρίσκονται σε μεγαλύτερο βαθμό στα χέρια των εύπορων, ανέκαμψαν ταχύτερα.
Η μεταγενέστερη άνοδος των τιμών των ακινήτων δεν ήταν αρκετή για να ανατρέψει την κατάσταση. Η ιδιοκατοίκηση μειώθηκε και στις έξι χώρες, ιδιαίτερα μεταξύ των νεότερων νοικοκυριών, περιορίζοντας τον αριθμό όσων μπορούσαν να επωφεληθούν από την ανάκαμψη της αγοράς. Παράλληλα, τα φτωχότερα νοικοκυριά χρειάστηκαν περισσότερο χρόνο για να αναπληρώσουν τις αποταμιεύσεις τους.
Η ΕΚΤ διευκρινίζει ότι τα στοιχεία αφορούν τον καθαρό πλούτο, δηλαδή την αξία των περιουσιακών στοιχείων μετά την αφαίρεση των χρεών. Ως εκ τούτου, δεν αποδεικνύουν ότι τα πλουσιότερα νοικοκυριά έγιναν πλουσιότερα σε απόλυτους όρους ή ότι τα φτωχότερα έχασαν απόλυτο πλούτο. Καταγράφουν, ωστόσο, ότι αυξήθηκε το μερίδιο του συνολικού πλούτου που κατέχουν τα εύπορα νοικοκυριά, ενώ μειώθηκε εκείνο του φτωχότερου 50%.
Οι συντάκτες της ανάλυσης, Danilo Bianco, Jiri Slacalek και Oreste Tristani, αξιοποίησαν στοιχεία από την έρευνα Household Finance and Consumption Survey του Ευρωσυστήματος. Η έρευνα περιλαμβάνει περίπου 90.000 νοικοκυριά σε 22 χώρες και καταγράφει, μεταξύ άλλων, την περιουσία, το εισόδημα και το ύψος του χρέους τους.
