Η Ισπανία επιχειρεί να ανακόψει την πίεση που προκαλεί η εκρηκτική επιστροφή της παραγωγής ελαιολάδου, αποσύροντας υποχρεωτικά από την αγορά περίπου 188.000 τόνους. Η παρέμβαση αφορά τη μεγαλύτερη παραγωγό χώρα παγκοσμίως και αναμένεται να επηρεάσει τόσο τις διεθνείς τιμές όσο και την ελληνική αγορά.
Το μέτρο προβλέπει την απόσυρση και αποθήκευση του 12% της παραγωγής των ισπανικών ελαιοτριβείων για την εμπορική περίοδο 2026-2027, ενώ θα παραμείνει σε ισχύ έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2027. Το ελαιόλαδο δεν καταστρέφεται ούτε χάνεται, καθώς διατηρείται σε ειδικές δεξαμενές και απλώς δεν μπορεί να διατεθεί στο εμπόριο για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Η ισπανική κυβέρνηση προχώρησε στην απόφαση, καθώς η νέα σοδειά αναμένεται ιδιαίτερα αυξημένη, δημιουργώντας τον κίνδυνο κατάρρευσης των τιμών παραγωγού. Στόχος είναι να περιοριστεί η διαθέσιμη ποσότητα και να στηριχθούν οι τιμές σε βιώσιμα επίπεδα.
Με βάση το νέο καθεστώς, κάθε ελαιοτριβείο υποχρεούται να αποθηκεύει το 12% της σωρευτικής παραγωγής του, είτε στις δικές του εγκαταστάσεις είτε σε πιστοποιημένους χώρους τρίτων.
Η ανάγκη για παρέμβαση προέκυψε μετά την εντυπωσιακή ανάκαμψη της ισπανικής παραγωγής. Οι δύο προηγούμενες χρονιές ήταν ιδιαίτερα δύσκολες, καθώς οι παρατεταμένοι καύσωνες και η ανομβρία περιόρισαν τη συγκομιδή και εκτόξευσαν τις τιμές σε δυσπρόσιτα επίπεδα. Φέτος, όμως, οι καιρικές συνθήκες ήταν σαφώς ευνοϊκότερες.
Οι ήπιες θερμοκρασίες και οι σημαντικές ανοιξιάτικες βροχοπτώσεις ευνόησαν την ανθοφορία και την καρπόδεση, με αποτέλεσμα η παραγωγή να εκτιμάται πλέον στους 1.602.596 τόνους. Πρόκειται για αύξηση 23% σε ετήσια βάση και για την τέταρτη μεγαλύτερη σοδειά στην ιστορία της χώρας, σύμφωνα με τις επίσημες εκτιμήσεις του ισπανικού υπουργείου Γεωργίας.
Παράλληλα, τα αρχικά αποθέματα ασφαλείας φτάνουν τους 357.040 τόνους, καταγράφοντας αύξηση 23,3%. Ο συνδυασμός της μεγάλης σοδειάς με τα αυξημένα αποθέματα δημιουργεί ένα εκρηκτικό κοκτέιλ υπερπροσφοράς. Χωρίς κυβερνητική παρέμβαση, η ποσότητα αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε απότομη πτώση των τιμών παραγωγού.
Η απόφαση της Μαδρίτης, ωστόσο, έχει προκαλέσει αντιδράσεις. Η ισπανική Επιτροπή Αγορών και Ανταγωνισμού είχε εκφράσει από νωρίς σοβαρές επιφυλάξεις, προειδοποιώντας ότι η τεχνητή απόσυρση μεγάλων ποσοτήτων μπορεί να διαταράξει τη λειτουργία της αγοράς.
Σύμφωνα με την Ανεξάρτητη Αρχή, το μέτρο ενδέχεται να περιορίσει τον υγιή ανταγωνισμό, να επηρεάσει την ομαλή διαθεσιμότητα του προϊόντος και να διατηρήσει τεχνητά υψηλές τις τιμές στα ράφια των σούπερ μάρκετ.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι επιπτώσεις στα ασθενέστερα νοικοκυριά, τα οποία μόλις είχαν αρχίσει να επωφελούνται από τη σταδιακή αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στα τρόφιμα.
Ως ο μεγαλύτερος παραγωγός ελαιολάδου παγκοσμίως, η Ισπανία αποτελεί βασικό ρυθμιστή των διεθνών τιμών. Ως εκ τούτου, οι εξελίξεις στην Ιβηρική χερσόνησο επηρεάζουν άμεσα και την ελληνική αγορά.
Η απόσυρση του συγκεκριμένου όγκου λειτουργεί ως τεχνητό ανάχωμα απέναντι σε μια απότομη πτώση. Έτσι, οι τιμές παραγωγού στην Ελλάδα, οι οποίες κινούνται χαμηλότερα σε σχέση με τα ρεκόρ των προηγούμενων ετών, αποκτούν ένα πρόσθετο επίπεδο στήριξης και δεν αφήνονται να υποχωρήσουν ελεύθερα.
Για τους Έλληνες καταναλωτές, η εξέλιξη αυτή σημαίνει ότι η πτώση των τιμών στα σούπερ μάρκετ ενδέχεται να είναι αισθητά πιο αργή σε σχέση με το ενδεχόμενο μιας αγοράς χωρίς παρέμβαση. Καθώς η Ισπανία συγκρατεί τεχνητά την προσφορά, οι διεθνείς τιμές δεν καταρρέουν και τα ράφια παραμένουν σε υψηλότερα επίπεδα από εκείνα της προ κρίσης περιόδου.
Την ίδια ώρα, η εξέλιξη μπορεί να δημιουργήσει ευκαιρίες για τους Έλληνες του κλάδου. Καθώς η Ισπανία δεσμεύει σημαντικό μέρος της χύμα παραγωγής της, οι Έλληνες εξαγωγείς και τυποποιητές που επενδύουν σε επώνυμα προϊόντα ποιότητας αποκτούν περισσότερο χώρο στις διεθνείς αγορές.
