Η υπόθεση που αφορά τον διευθύνοντα σύμβουλο της Nvidia, Τζένσεν Χουάνγκ, επαναφέρει στο προσκήνιο μια λιγότερο θεαματική, αλλά ιδιαίτερα κρίσιμη πλευρά της κατασκοπείας: την αξιοποίηση προσωπικών σχέσεων, επαγγελματικών επαφών και πολιτικών γνωριμιών για τη συλλογή πληροφοριών.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, οι αμερικανικές αρχές είχαν εξετάσει την Άλις Χουάνγκ, πρώην στέλεχος της εταιρείας Megaspeed, ως πρόσωπο που συνδεόταν με τις κινεζικές υπηρεσίες πληροφοριών. Στις 8 Νοεμβρίου, η Nvidia ανακοίνωσε ότι το διοικητικό της συμβούλιο ξεκίνησε ανεξάρτητη έρευνα για το ενδεχόμενο ο επικεφαλής της να είχε γίνει στόχος ξένης επιχείρησης πληροφοριών.
Η εταιρεία υποστήριξε ότι δεν έχει λόγο να πιστεύει πως διακυβεύτηκαν κρατικά μυστικά ή εταιρικές πληροφορίες. Η υπόθεση, ωστόσο, έχει προκαλέσει ενδιαφέρον στην Ουάσιγκτον, καθώς συνδέεται με την πρόσβαση της Κίνας σε προηγμένη τεχνολογία τεχνητής νοημοσύνης.
Δεν είναι, πάντως, η πρώτη φορά που μια γυναίκα βρίσκεται στο επίκεντρο υπόθεσης κατασκοπείας με πολιτικές και γεωπολιτικές προεκτάσεις. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο στόχος δεν είναι ένα απόρρητο έγγραφο, αλλά η πρόσβαση σε ανθρώπους, δίκτυα και πληροφορίες που μπορούν να αποδειχθούν εξίσου χρήσιμες.
Κριστίν Φανγκ και το πολιτικό δίκτυο στην Καλιφόρνια
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές υποθέσεις που απασχόλησαν τις αμερικανικές υπηρεσίες αντικατασκοπείας αποκαλύφθηκε τον Δεκέμβριο του 2020. Πρωταγωνίστρια ήταν η Κινέζα Φανγκ Φανγκ, γνωστή και ως Κριστίν Φανγκ, η οποία φέρεται να δημιούργησε ένα ευρύ δίκτυο γνωριμιών με Αμερικανούς πολιτικούς την περίοδο 2011-2015.
Όπως είχε αποκαλύψει έρευνα του Axios, η Φανγκ δραστηριοποιήθηκε κυρίως στην Καλιφόρνια, προσεγγίζοντας ανερχόμενους πολιτικούς, συμμετέχοντας σε εκδηλώσεις, οργανώνοντας συγκεντρώσεις και βοηθώντας στη συγκέντρωση χρημάτων για προεκλογικές εκστρατείες.
Ανάμεσα στα πρόσωπα με τα οποία είχε επαφές ήταν ο Δημοκρατικός βουλευτής Έρικ Σουόλγουελ, ο οποίος αργότερα έγινε μέλος της Επιτροπής Πληροφοριών της Βουλής των Αντιπροσώπων. Η Φανγκ συμμετείχε σε δράσεις συγκέντρωσης χρημάτων για την προεκλογική εκστρατεία του το 2014 και φέρεται να βοήθησε στην τοποθέτηση τουλάχιστον ενός ασκούμενου στο γραφείο του.
BREAKING: Declassified FBI files just exposed how a Chinese spy traded interns for campaign cash with Congressman Eric Swalwell, complete with election fraud, sex, straw donations, and a full-on public-corruption probe.
Newly released records, codenamed “Freshman Fifteen,” detail a years-long FBI investigation into then-Rep. Eric Swalwell and Christine Fang, also known as Fang Fang or “Christine” Fang, a Chinese national suspected of ties to China’s Ministry of State Security, MSS.
Fang facilitated a scheme to place interns in Swalwell’s congressional office and campaign in exchange for campaign contributions.
Contributions were routed through American intermediaries “conduits” to conceal Fang herself as the prohibited foreign-national source of the money.
Possible federal violations listed in a June 2014 FBI memo, bribery of public officials, conspiracy, excessive campaign contributions, prohibited foreign-national contributions, and contributions through conduits.
Quid pro quo exchanges of access/internships for money. Fang had suspected MSS ties, agents noted her parents as senior MSS officers, she previously worked as a flight attendant on Xi Jinping’s aircraft.
Opened March 17, 2014, as a Sensitive Investigative Matter, because a sitting member of Congress was a subject. Agents used physical surveillance, confidential human sources, search warrants, and an undercover operation. Early goal included gathering evidence to indict and arrest both Swalwell and Fang. The U.S. Attorney’s Office was notified and prepared to prosecute if evidence supported it.
Swalwell admitted to FBI agents that he had physical/sexual relations with Fang on multiple occasions, including an incident where she showed up at his door, last intimacy around March 2015. He stated she never asked for or received classified information and that he provided no favors in exchange.
Swalwell’s campaign took in about $1,145,688 in individual contributions, Jan 2013–Dec 2014. Agents documented several contributions routed through intermediaries, in at least two cases in 2013 and two in 2014, Fang used conduits, with 2013 examples tracing back to her as an illegal foreign source.
An example is when a wealthy winery owner said Fang told him to “just bring his checkbook” because she would reimburse the donation. A fast-food franchise magnate said Fang wanted his contribution credited to her. A Chinese national volunteered in the campaign. Agents also looked at a 2014 Wynn Casino, Las Vegas, event involving Fang, Swalwell, donation checks, and reimbursement issues. Undercover testing included a $1,000 contribution routed through Fang.
Fang referred interns to Swalwell’s campaign and offices, Swalwell viewed them as connected to Asian Pacific Islander American Public Affairs/APAPA groups. Staff placed at least some of Fang’s recommended interns.
Physical surveillance occurred, multi-hour observation at a California shopping center on June 16, 2014. Earlier, the FBI tried to recruit Fang as a confidential source/informant, code-named “Rusty Thumbs,” using an undercover agent and a fictitious company; she signed a contractor agreement in 2013.
The probe initially targeted both but was later narrowed. Swalwell was dropped as a subject around February 2017 after agents found no federal statute violations by him. Focus shifted to Fang, possible charges included prohibited contributions in the name of another, excess limits, foreign-national contributions, false statements/records, bulk cash smuggling, and acting as an unregistered foreign agent.
Fang fled the U.S., around 2015, after interviews of associates and a search of her home, and was not prosecuted, DOJ declined, she was abroad. The investigation closed in 2017. Fang was barred from re-entry. Swalwell received a defensive briefing around 2015, cut ties, and cooperated with the FBI. No charges were brought against him. A later House Ethics Committee review also took no action.
Full declassified documents in video below.
— The SCIF (@TheSCIF) August 17, 2026
Η προσέγγιση πολιτικών, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους που επικαλέστηκε το Axios, δεν περιοριζόταν στις επαγγελματικές επαφές. Η Φανγκ φέρεται να είχε αναπτύξει προσωπικές ή ερωτικές σχέσεις με τουλάχιστον δύο δημάρχους πόλεων στις Μεσοδυτικές Πολιτείες.
Οι αμερικανικές υπηρεσίες εκτιμούσαν ότι η δράση της εντασσόταν σε επιχείρηση συλλογής πολιτικών πληροφοριών για λογαριασμό του κινεζικού υπουργείου Κρατικής Ασφάλειας, της βασικής υπηρεσίας πολιτικών πληροφοριών της Κίνας.
Η υπόθεση προκάλεσε ανησυχία επειδή η συλλογή πληροφοριών δεν προϋποθέτει πάντα πρόσβαση σε διαβαθμισμένα έγγραφα. Οι συνήθειες, οι προσωπικές σχέσεις, οι πολιτικές φιλοδοξίες και οι επαφές ενός αξιωματούχου μπορούν να δώσουν σε μια ξένη υπηρεσία σημαντικά στοιχεία.
Το 2015, όταν οι αμερικανικές αρχές άρχισαν να ενημερώνουν πολιτικούς για τη δραστηριότητά της, η Φανγκ εγκατέλειψε αιφνιδιαστικά τις ΗΠΑ και επέστρεψε στην Κίνα. Το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ δεν άσκησε δημόσια ποινική δίωξη σε βάρος της. Ο Σουόλγουελ είχε ενημερώσει το FBI για την επαφή του μαζί της και δεν κατηγορήθηκε για παράνομη δραστηριότητα.
Άνα Μόντες και τα μυστικά της Κούβας
Μια εντελώς διαφορετική υπόθεση ήταν εκείνη της Άνα Μόντες, η οποία για χρόνια εργαζόταν στην καρδιά της αμερικανικής στρατιωτικής κοινότητας πληροφοριών, μεταδίδοντας μυστικά στην Κούβα.
Η Μόντες κατείχε σημαντική θέση στην Υπηρεσία Αμυντικών Πληροφοριών (DIA), όπου εργαζόταν ως ανώτερη αναλύτρια με ειδίκευση στις ένοπλες δυνάμεις της Κούβας. Θεωρούνταν, μάλιστα, μία από τις κορυφαίες ειδικούς της υπηρεσίας στο συγκεκριμένο αντικείμενο.
Η στρατολόγησή της από τις κουβανικές υπηρεσίες πληροφοριών ξεκίνησε τη δεκαετία του 1980. Το 1984 εργαζόταν στο υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ και εξέφραζε ανοιχτά τη διαφωνία της με την αμερικανική εξωτερική πολιτική στην Κεντρική Αμερική. Σύμφωνα με το FBI, οι απόψεις της προσέλκυσαν το ενδιαφέρον Κουβανών αξιωματούχων, οι οποίοι την προσέγγισαν και τελικά την έπεισαν να συνεργαστεί μαζί τους.
Pentagon official Ana Montes exposed U.S. secrets to Havana. She revealed the existence of a top-secret satellite program. She also shared the names of about 450 American intelligence officials, including four undercover officers.
— 60 Minutes (@60Minutes) May 19, 2024
Το 1985 εντάχθηκε στην DIA, έχοντας ήδη στρατολογηθεί από την κουβανική πλευρά.
Για να μην κινήσει υποψίες, δεν έβγαζε έγγραφα από την υπηρεσία. Απομνημόνευε τις πληροφορίες, τις κατέγραφε αργότερα στον προσωπικό της υπολογιστή και τις μετέφερε σε κρυπτογραφημένους δίσκους. Επικοινωνούσε με τους χειριστές της μέσω κωδικοποιημένων μηνυμάτων σε βραχέα κύματα και τους παρέδιδε το υλικό σε προσωπικές συναντήσεις.
Η δράση της αποκαλύφθηκε έπειτα από πολυετή έρευνα. Στις 21 Σεπτεμβρίου 2001, μόλις δέκα ημέρες μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου, το FBI τη συνέλαβε, καθώς υπήρχε κίνδυνος να αποκτήσει πρόσβαση σε πληροφορίες για τα αμερικανικά στρατιωτικά σχέδια στο Αφγανιστάν.
Η Μόντες ομολόγησε το 2002 ότι κατασκόπευε υπέρ της Κούβας και καταδικάστηκε σε 25 χρόνια φυλάκισης. Παραδέχθηκε ακόμη ότι είχε αποκαλύψει την ταυτότητα τεσσάρων Αμερικανών μυστικών πρακτόρων που εργάζονταν στην Κούβα.
FBI
Το FBI απέδωσε τη δράση της σε ιδεολογικά κίνητρα. Δεν λάμβανε χρήματα για τις πληροφορίες που παρέδιδε, πέρα από την κάλυψη ορισμένων εξόδων. Αποφυλακίστηκε τον Ιανουάριο του 2023, έχοντας εκτίσει περισσότερα από 20 χρόνια της ποινής της.
Άννα Τσάπμαν, η πράκτορας που έγινε πρωτοσέλιδο
Το καλοκαίρι του 2010, μεγάλη επιχείρηση του FBI αποκάλυψε ένα δίκτυο Ρώσων μυστικών πρακτόρων που ζούσαν στις Ηνωμένες Πολιτείες με κανονικές ταυτότητες και φαινομενικά συνηθισμένη ζωή. Ανάμεσά τους ήταν η Άννα Τσάπμαν, το πιο αναγνωρίσιμο πρόσωπο της υπόθεσης.
Η Τσάπμαν είχε εγκατασταθεί στη Νέα Υόρκη το 2009 και παρουσιαζόταν ως μεσίτρια ακινήτων. Στην πραγματικότητα, συμμετείχε στο δίκτυο Ρώσων πρακτόρων που επιχειρούσαν να αποκτήσουν πρόσβαση σε αμερικανικούς πολιτικούς και επιχειρηματικούς κύκλους.
Οι αμερικανικές αρχές παρακολουθούσαν τις κινήσεις της στο πλαίσιο της επιχείρησης «Ghost Stories», η οποία είχε ξεκινήσει αρκετά χρόνια νωρίτερα και αφορούσε Ρώσους πράκτορες που λειτουργούσαν χωρίς διπλωματική κάλυψη.
On l’appelait l’agent 90-60-90, et elle est au cœur de l’une des plus grandes affaires d’espionnage contemporaines entre la Russie et les États-Unis. En 2 épisodes, on vous raconte l’histoire de l’espionne russe Anna Chapman.
Épisode 1.
— Brut FR (@brutofficiel) February 11, 2023
Η Τσάπμαν χρησιμοποιούσε ειδικά διαμορφωμένο φορητό υπολογιστή για να δημιουργεί ασύρματα δίκτυα επικοινωνίας με Ρώσο αξιωματούχο. Οι αμερικανικές αρχές κατέγραψαν περίπου δέκα τέτοιες επικοινωνίες πριν από τη σύλληψή της.
Στις 27 Ιουνίου 2010, το FBI συνέλαβε συνολικά δέκα μέλη του δικτύου. Έντεκα ημέρες αργότερα, οι συλληφθέντες δήλωσαν ένοχοι για συνωμοσία με σκοπό να ενεργούν ως παράνομοι πράκτορες της Ρωσικής Ομοσπονδίας στις ΗΠΑ.
Η υπόθεση έκλεισε με ανταλλαγή κρατουμένων μεταξύ Ουάσιγκτον και Μόσχας. Οι δέκα πράκτορες, ανάμεσά τους και η Τσάπμαν, μεταφέρθηκαν στη Ρωσία, ενώ η ρωσική πλευρά απελευθέρωσε τέσσερις κρατουμένους που είχαν κατηγορηθεί ότι συνεργάζονταν με δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Στη συνέχεια, η Τσάπμαν απέκτησε μεγάλη δημοσιότητα στη Ρωσία, ενώ η υπόθεση ενέπνευσε και την τηλεοπτική σειρά «The Americans».
Οι τρεις υποθέσεις δείχνουν ότι η κατασκοπεία μπορεί να πάρει πολλές μορφές. Η Κριστίν Φανγκ φέρεται να επιδίωκε πρόσβαση σε πολιτικά δίκτυα και πληροφορίες για πρόσωπα που θα μπορούσαν να αποκτήσουν επιρροή στην Ουάσιγκτον. Η Άνα Μόντες χρησιμοποίησε τη θέση της σε αμερικανική υπηρεσία πληροφοριών για να διαρρέει στρατιωτικά μυστικά, ενώ η Άννα Τσάπμαν συμμετείχε σε μια μακροχρόνια επιχείρηση διείσδυσης στην αμερικανική κοινωνία.
Κοινός παρονομαστής είναι ότι η συλλογή πληροφοριών δεν βασίζεται μόνο στην υποκλοπή εγγράφων ή στην πρόσβαση σε απόρρητα συστήματα. Η δημιουργία σχέσεων εμπιστοσύνης, η κοινωνική δικτύωση και η αξιοποίηση επαγγελματικών επαφών μπορούν να αποτελέσουν εξίσου ισχυρά εργαλεία για τις υπηρεσίες πληροφοριών.
