Στο Καστελλόριζο, η απόσταση από τα μεγάλα αστικά κέντρα και η εξάρτηση από τον καιρό για κάθε διακομιδή κάνουν την ιατρική φροντίδα μια καθημερινή δοκιμασία. Για την Έλλη Παπαδοπούλου, όμως, η παρουσία της στο ακριτικό νησί είναι μια συνειδητή επιλογή, με στόχο να προσφέρει ουσιαστικά στους περίπου 300 μόνιμους κατοίκους.
Η νέα γιατρός υπηρετεί στο Πολυδύναμο Περιφερειακό Ιατρείο Μεγίστης και αναμένει να ολοκληρωθούν όσο το δυνατόν γρηγορότερα οι διαδικασίες για την μονιμοποίησή της. «Εμείς εδώ δεν έχουμε ωράριο» λέει στο tanea.gr, περιγράφοντας μια πραγματικότητα στην οποία η ετοιμότητα δεν σταματά ποτέ.
Η ημέρα της ξεκινά περίπου στις 07:15, όταν κατευθύνεται προς το ιατρείο. Εκτός από την εξέταση των ασθενών, παρακολουθεί διαδικτυακά συνέδρια και διαβάζει καθημερινά, ενώ δεν παραλείπει τη βουτιά στη θάλασσα ως χειμερινή κολυμβήτρια.
«Εδώ δεν έχουμε ωράριο», εξηγεί. «Μπορεί να σχολάσω στις 14:00 με 14:30 το μεσημέρι, μπορεί και να μην φύγω καθόλου, ειδικά το καλοκαίρι. Εδώ είμαι σε επιφυλακή 24 ώρες το 24ωρο, έτοιμη να ανταποκριθώ ανά πάσα στιγμή». Η εγρήγορση αυτή είναι καθημερινή συνθήκη, καθώς ακόμη και τις τελευταίες ημέρες τα νυχτερινά περιστατικά ήταν συχνά. «Δεν ήταν τόσο σοβαρά, αλλά υπήρχαν αρκετά».
Η αξία της μόνιμης παρουσίας ενός γιατρού γίνεται ακόμη πιο έντονη σε έναν τόπο όπου η πρόσβαση στα νοσοκομεία εξαρτάται από τα δρομολόγια και τις καιρικές συνθήκες. Η Έλλη Παπαδοπούλου γνωρίζει τους κατοίκους με τα μικρά τους ονόματα, παρακολουθεί την υγεία τους και είναι έτοιμη να ανοίξει την πόρτα του ιατρείου μέρα και νύχτα.
Οι σχέσεις με τους μετακινούμενους γιατρούς μοιραία έμεναν πιο επιφανειακές, αφού ο χρόνος δεν αρκούσε για να χτιστεί εμπιστοσύνη. Πλέον, η κίνηση στο ιατρείο έχει αυξηθεί, όχι μόνο για ζητήματα υγείας. Οι νησιώτες γνωρίζουν πως στην πόρτα θα βρουν έναν δικό τους άνθρωπο, πρόθυμο να τους ακούσει και να μοιραστούν μαζί του όσα τους απασχολούν.
«Η σχέση ανάμεσα σε ασθενή και γιατρό σε τόσο μικρά νησιά είναι τελείως διαφορετική. Άλλοι με φωνάζουν “γιατρέ”, άλλοι με το όνομα μου, και τους νιώθω σαν φίλους μου. Δημιουργείται μία πιο προσωπική σχέση με τους ντόπιους, που με κάθε ευκαιρία, μου δείχνουν και τους δείχνω πόσο σεβόμαστε ο ένας τον άλλον».
Η Έλλη Παπαδοπούλου έκανε το αγροτικό της στη Σκύρο, όμως εξαρχής ήθελε να υπηρετήσει στο Καστελλόριζο. «Η θέση είχε καλυφθεί, οπότε πήγα σε άλλο νησί», εξηγεί. Ακολούθησε η ειδικότητά της στο ΑΧΕΠΑ της Θεσσαλονίκης, ο διορισμός της στη Ρόδο και στη συνέχεια οι μετακινήσεις στην Πάτμο και τη Σύμη. Τώρα διορίστηκε ως διευθύντρια στη Μεγίστη και περιμένει να δημοσιευθεί το ΦΕΚ.
«Αυτό που ήθελα πάντα, ήταν να είμαι χρήσιμη και όντως να προσφέρω. Θεωρώ πως σε τόσο μικρά μέρη ανταμείβονται οι κόποι μου, άσχετα με τις όποιες δυσκολίες. Η ιατρική είναι διαφορετική εδώ».
Η γιατρός Έλλη Παπαδοπούλου
Η επιλογή του Καστελλόριζου δεν ήταν τυχαία. Τον Φεβρουάριο του τρέχοντος έτους είχε βρεθεί στο νησί ως μετακινούμενη γιατρός από το Κέντρο Υγείας Ρόδου και παρέμεινε για δύο εβδομάδες. Τον Μάρτιο εγκαταστάθηκε για 30 ημέρες, ενώ τον Μάιο και τον Ιούνιο επέστρεψε ξανά.
«Ήξερα ακριβώς πού ερχόμουν. Το μέγεθος της ευθύνης είναι σαφώς μεγαλύτερο, αφού δεν υπάρχει ομάδα, δεν υπάρχουν ειδικότητες, δεν υπάρχει κάποιος να σε βοηθήσει σε κάτι εξαιρετικά επείγον. Όταν μάλιστα, ο καιρός δεν είναι καλός, είσαι κυριολεκτικά μόνος σου. Εσύ και η εμπειρία σου. Για αυτόν τον λόγο, θεωρώ πως τέτοιες θέσεις πρέπει να καλύπτονται από γιατρούς που έχουν άρτια επαγγελματική κατάρτιση, μπορούν να σταθούν στα πόδια τους, και δεν φοβούνται».
Η ετοιμότητα του ιατρείου δοκιμάστηκε στην πράξη τον περασμένο Μάρτιο, όταν σκάφος της Frontex, στο οποίο επέβαινε και η πρέσβης της Εσθονίας, Καρίν Ρανού, βυθίστηκε στα ανοιχτά του Καστελλόριζου. Στο νησί σήμανε αμέσως συναγερμός.
«Βρέθηκα ξαφνικά μπροστά 5 πολυτραυματίες, εκ των οποίων οι δύο σε σοβαρή κατάσταση» περιγράφει η γιατρός. «Έπρεπε να μιλήσω με το ΕΚΑΒ, να κινητοποιήσω τον κρατικό μηχανισμό, την στιγμή που έπρεπε να σταθεροποιήσω τον έναν γιατί ήταν μεταξύ ζωής και θανάτου, αλλά και να φροντίσω και τον δεύτερο ασθενή. Εάν δεν υπήρχε γρήγορος συντονισμός και για την διακομιδή, μπορεί να είχαμε τραγική κατάληξη. Όταν τελικά τα καταφέραμε, είπα “Θεέ μου, ευτυχώς πήγαν όλα καλά”. Ανακουφίστηκα».
Τέτοια περιστατικά δεν αποτελούν εξαίρεση, αλλά μέρος μιας απαιτητικής πραγματικότητας. Στα ακριτικά νησιά δεν υπάρχει η ασφάλεια ενός μεγάλου νοσοκομείου, ούτε εξειδικευμένα μηχανήματα, όπως ένας αξονικός τομογράφος, ή η πληθώρα των φαρμάκων. Ο μεγαλύτερος αστάθμητος παράγοντας παραμένει ο καιρός, ο οποίος μπορεί να απαγορεύσει κάθε διακομιδή και να αποκόψει την πρόσβαση στο νησί.
«Κάνουμε τον σταυρό μας να μη μας τύχει κάτι εξαιρετικά επείγον όταν ο καιρός κλείνει τους δρόμους της διακομιδής», λέει χαρακτηριστικά. «Από την άλλη, η αλήθεια είναι ότι εγώ στηρίζομαι στα πόδια μου και δεν έχω τόσο άγχος. Έχω μάθει να προσαρμόζομαι και να αντιμετωπίζω τέτοιες καταστάσεις, και οποιαδήποτε βοήθεια έχω χρειαστεί από τις τοπικές Αρχές, οτιδήποτε έχω ζητήσει, μου έχει δοθεί» προσθέτει.
Σύμφωνα με την κα Παπαδοπούλου, στο νησί αναμένεται ακόμη μία γιατρός, ενώ έχουν προκηρυχθεί δύο θέσεις για αγροτικούς γιατρούς. «Από όσο γνωρίζω υπάρχει ενδιαφέρον και αναμένουμε να δούμε τι θα γίνει. Θέλω να ξέρουν, πως το ιατρείο είναι γενικά εξοπλισμένο, και είμαστε έτοιμο για να αντιμετωπίσουμε και επείγουσες καταστάσεις».
Ως ειδικευμένη στη Γενική και Οικογενειακή Ιατρική, η Έλλη Παπαδοπούλου καλύπτει όλες τις ηλικίες του πληθυσμού. «Στο Καστελλόριζο κατοικούν περίπου 50 με 60 παιδιά. Η ειδικότητά μου μου επιτρέπει να εξυπηρετώ κάθε ηλικία, από τα μικρά παιδιά μέχρι τους ηλικιωμένους, καλύπτοντας τις ανάγκες μίας ολόκληρης οικογένειας», σημειώνει.
Η καθημερινότητα των κατοίκων, όπως λέει, έχει δημιουργήσει έναν ισχυρό δεσμό μεταξύ τους. «Για μένα, οι άνθρωποι αυτοί είναι καθημερινοί ήρωες», επισημαίνει.
«Δουλεύουν όλη μέρα, καταπιάνονται με δύο και τρεις δουλειές ο καθένας, είναι μαραγκοί, υδραυλικοί, ασχολούνται με τον τουρισμό, τα κάνουν όλα μόνοι τους. Το νησί διαθέτει όσα πραγματικά χρειάζεται ένας τόπος. Έναν φούρνο, δύο μίνι μάρκετ που δεν τους λείπει τίποτα, καφετέριες, και εστιατόρια με απίστευτο φαγητό. Όμως ο πραγματικός πλούτος είναι οι άνθρωποί του. Έχουμε αναπτύξει έναν ιδιαίτερο δεσμό, έχουμε πολλά κοινά και τους θαυμάζω ειλικρινά».
Η ίδια θεωρεί ότι αυτός ο δεσμός δεν θα μπορούσε να δημιουργηθεί με τον ίδιο τρόπο σε μια μεγαλύτερη πόλη. «Η σχέση ανάμεσα σε ασθενή και γιατρό σε τόσο μικρά νησιά είναι τελείως διαφορετική», έχει αναφέρει, περιγράφοντας μια κοινωνία στην οποία η γιατρός δεν είναι μόνο ο άνθρωπος που εξετάζει τους ασθενείς, αλλά και ένα σταθερό σημείο αναφοράς.
Όσο για τους νέους γιατρούς που διστάζουν να υπηρετήσουν σε ακριτικά νησιά, η Έλλη Παπαδοπούλου αποδίδει την απόφαση αυτή κυρίως σε δύο λόγους: την αναζήτηση περισσότερων επιλογών στην καθημερινότητα και τον φόβο διαχείρισης ενός δύσκολου περιστατικού χωρίς άμεση βοήθεια.
«Θεωρώ ότι οι νέοι γιατροί αναζητούν μεγαλύτερα μέρη για να έχουν περισσότερες επιλογές στην καθημερινότητά τους, φοβούμενοι ότι σε ένα μικρό νησί θα περιοριστούν. Παράλληλα, υπάρχει συχνά ο φόβος για το πώς θα διαχειριστούν ένα εξαιρετικά δύσκολο περιστατικό χωρίς άμεση βοήθεια. Αυτοί οι δύο παράγοντες είναι που κυρίως τους αποτρέπουν».
Η ίδια αναγνωρίζει, πάντως, ότι έχουν γίνει βήματα για τη στήριξη όσων επιλέγουν να εργαστούν σε τέτοιες περιοχές. «Πιστεύω ότι η Πολιτεία έχει δώσει σημαντικά κίνητρα, ενώ και η μέριμνα για τη στέγαση από την πλευρά του Δήμου είναι μια ουσιαστική βοήθεια για όποιον αποφασίσει να έρθει. Εγώ πάντως δεν θα άλλαζα το Καστελλόριζο».
