Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εξετάζει με μεγαλύτερη προσοχή τους κινδύνους που μπορεί να κρύβει η εκρηκτική ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς οι ευρωπαϊκές τράπεζες έχουν διοχετεύσει σημαντικά κεφάλαια στη χρηματοδότηση κέντρων δεδομένων. Στο επίκεντρο βρίσκονται οι πιθανότητες δημιουργίας μιας νέας επενδυτικής «φούσκας», σε μια περίοδο κατά την οποία οι τεχνολογικές μετοχές εμφανίζουν αυξημένη μεταβλητότητα και το κόστος δανεισμού παραμένει υψηλό.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, υψηλόβαθμα στελέχη της ΕΚΤ έχουν ήδη ξεκινήσει προκαταρκτικές συζητήσεις με εποπτευόμενες τράπεζες, προκειμένου να αξιολογήσουν την έκθεσή τους σε έργα που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη. Βασικό ζητούμενο είναι να διαπιστωθεί εάν τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα έχουν αναλάβει υπερβολικό κίνδυνο, στηρίζοντας επενδύσεις οι οποίες εξαρτώνται από ιδιαίτερα αισιόδοξες προβλέψεις για τη μελλοντική ζήτηση υπηρεσιών AI.
Τα κέντρα δεδομένων αποτελούν την απαραίτητη υποδομή για την εκπαίδευση και τη λειτουργία προηγμένων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης. Απαιτούν τεράστια υπολογιστική ισχύ, εξειδικευμένους επεξεργαστές, εξελιγμένα συστήματα ψύξης και μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας. Η εκρηκτική αύξηση της ζήτησης έχει οδηγήσει σε επενδυτικό πυρετό, με τεχνολογικούς ομίλους, επενδυτικά κεφάλαια και τράπεζες να κατευθύνουν σημαντικά ποσά στην κατασκευή νέων εγκαταστάσεων.
Το πρόβλημα για τις εποπτικές αρχές είναι ότι η χρηματοδότηση πολλών από αυτά τα έργα βασίζεται σε έσοδα που δεν έχουν ακόμη επιτευχθεί. Αν η αγορά αναπτυχθεί με χαμηλότερους ρυθμούς από τους αναμενόμενους ή αν οι επιχειρήσεις περιορίσουν τις δαπάνες τους για υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης, ορισμένες επενδύσεις ενδέχεται να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στην αποπληρωμή των δανείων τους.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΚΤ εξετάζει ακόμη και τη διενέργεια επιτόπιων επιθεωρήσεων στις τράπεζες. Οι έλεγχοι θα μπορούσαν να εστιάσουν στον τρόπο με τον οποίο υπολογίζονται οι μελλοντικές ταμειακές ροές των επιχειρήσεων που έχουν λάβει χρηματοδότηση, αλλά και στον τρόπο αποτίμησης των εξασφαλίσεων που συνοδεύουν τα δάνεια.
Ιδιαίτερη έμφαση αναμένεται να δοθεί σε δυσμενή σενάρια, όπως η αύξηση των αθετήσεων πληρωμών, η πτώση της αξίας των κέντρων δεδομένων και η περαιτέρω επιδείνωση των συνθηκών χρηματοδότησης. Παράλληλα, οι αναλυτές αμφισβητούν όλο και περισσότερο το κατά πόσο οι τεράστιες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη θα αποφέρουν τις αποδόσεις που έχουν προεξοφλήσει οι αγορές.
Επιπλέον, σε αρκετές περιοχές καταγράφονται αντιδράσεις για την κατασκευή νέων κέντρων δεδομένων, κυρίως εξαιτίας της υψηλής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας και νερού, αλλά και της πίεσης που ασκείται στα τοπικά δίκτυα. Καθυστερήσεις στις αδειοδοτήσεις ή αύξηση του λειτουργικού κόστους θα μπορούσαν να πλήξουν τη βιωσιμότητα επενδύσεων που έχουν ήδη στηριχθεί σε τραπεζικό δανεισμό.
Παρά τις ανησυχίες, οι ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές δεν θεωρούν, μέχρι στιγμής, ότι ο τραπεζικός τομέας αντιμετωπίζει συστημικό κίνδυνο από μια πιθανή διόρθωση στην αγορά της τεχνητής νοημοσύνης. Τα στοιχεία που επικαλείται το δημοσίευμα δείχνουν ότι η συνολική έκθεση των ευρωπαϊκών τραπεζών στον ευρύτερο κλάδο της πληροφορικής παραμένει κάτω από 4%, περιορίζοντας τον άμεσο κίνδυνο μετάδοσης μιας τεχνολογικής κρίσης στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Το συγκεκριμένο ποσοστό, ωστόσο, δεν αποτυπώνει απαραίτητα όλες τις έμμεσες διασυνδέσεις. Επενδύσεις σε κέντρα δεδομένων μπορεί να έχουν χρηματοδοτηθεί μέσω επενδυτικών κεφαλαίων, εταιρειών υποδομών ή σύνθετων χρηματοδοτικών σχημάτων, γεγονός που καθιστά δυσκολότερη την πλήρη αποτίμηση του συνολικού κινδύνου.
Οι εξελίξεις αφορούν και την Ελλάδα, η οποία επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση της ως περιφερειακός κόμβος ψηφιακών υποδομών στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Η ανάπτυξη κέντρων δεδομένων δημιουργεί σημαντικές επενδυτικές ευκαιρίες, αυξάνει όμως παράλληλα τις ανάγκες για ηλεκτρική ισχύ, αξιόπιστα δίκτυα και επαρκή χρηματοδότηση. Μια αυστηρότερη εποπτική προσέγγιση θα μπορούσε να επηρεάσει τους όρους δανειοδότησης νέων έργων, ειδικά όσων βασίζονται σε υψηλό δανεισμό και αισιόδοξες προβλέψεις εσόδων.
Η τελική απόφαση για τη μορφή και την έκταση των ελέγχων δεν έχει ακόμη ληφθεί. Η συζήτηση, όμως, δείχνει ότι η εποπτική προσοχή μετατοπίζεται από τις υποσχέσεις της τεχνολογικής προόδου στους χρηματοοικονομικούς κινδύνους που συνοδεύουν την αξιοποίησή της. Το κρίσιμο ερώτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσο γρήγορα θα αναπτυχθεί η τεχνητή νοημοσύνη, αλλά και αν οι επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων για την υποστήριξή της μπορούν να στηριχθούν σε πραγματικά και διατηρήσιμα έσοδα.
