Μακρύς και δύσκολος προμηνύεται ο δημογραφικός δρόμος για την Ελλάδα, καθώς οι προβολές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δείχνουν ότι ο πληθυσμός της χώρας θα συνεχίσει να μειώνεται έως το 2080. Από περίπου 10,4 εκατομμύρια κατοίκους σήμερα, η Ελλάδα κινδυνεύει να περιοριστεί στα 7,6 εκατομμύρια μέσα στις επόμενες πέντε δεκαετίες.
Η προειδοποίηση περιλαμβάνεται στην έκθεση Ageing Report 2027 της Κομισιόν, η οποία παρουσιάζει τις δημογραφικές και μακροοικονομικές παραδοχές, αλλά και τις μεθόδους προβλέψεων που θα αξιοποιηθούν για τις μακροπρόθεσμες δημοσιονομικές εκτιμήσεις της Εκθεσης για τη Γήρανση του Πληθυσμού. Η πλήρης έκθεση αναμένεται να δημοσιευτεί την άνοιξη.
Οι αριθμοί αποτυπώνουν με σαφήνεια την πορεία της συρρίκνωσης: 10,2 εκατομμύρια κάτοικοι το 2030, 9,7 εκατομμύρια το 2040, 9,2 εκατομμύρια το 2050, 8,6 εκατομμύρια το 2060, 8 εκατομμύρια το 2070 και μόλις 7,6 εκατομμύρια το 2080.
Με βάση αυτές τις προβολές, η Ελλάδα σε περίπου 50 χρόνια από σήμερα θα «χάσει» σχεδόν 2,6 εκατομμύρια ανθρώπους. Η εξέλιξη αυτή δεν αφορά μόνο το μέγεθος του πληθυσμού, αλλά προαναγγέλλει σημαντικές αλλαγές στην οικονομία, την κοινωνία, την αγορά εργασίας και το ασφαλιστικό σύστημα.
Ακόμη και η αναμενόμενη άνοδος της γονιμότητας δεν φαίνεται ικανή να ανακόψει την πληθυσμιακή «κατρακύλα». Ο δείκτης εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από περίπου 1,2 παιδιά ανά γυναίκα σήμερα σε 1,45 τις επόμενες δεκαετίες, παραμένοντας όμως αρκετά χαμηλότερα από το όριο φυσικής αναπλήρωσης των 2,1 παιδιών.
Αυτό σημαίνει ότι, ακόμη κι αν οι γεννήσεις παρουσιάσουν βελτίωση, η δημογραφική δυναμική θα συνεχίσει να επιβαρύνεται από τη γήρανση του πληθυσμού και τη μείωση των ηλικιών που μπορούν να τεκνοποιήσουν.
Η δεύτερη όψη της κρίσης είναι εξίσου ανησυχητική και αφορά τη γήρανση του πληθυσμού σε ολόκληρη την Ευρώπη. Στην Ευρωπαϊκή Ενωση, το ποσοστό των πολιτών ηλικίας 65 ετών και άνω αναμένεται να αυξηθεί από 22% σήμερα σε 33% το 2080. Την ίδια ώρα, το ποσοστό των ανθρώπων ηλικίας 80 ετών και άνω προβλέπεται να υπερδιπλασιαστεί, από 6% σε 14%.
Αντίθετα, ο πληθυσμός ηλικίας 20 έως 64 ετών, δηλαδή η βασική δεξαμενή εργαζομένων και ασφαλιστικών εισφορών, αναμένεται να υποχωρήσει από το 58% στο 51% του συνολικού πληθυσμού.
Η εξέλιξη αυτή θα αυξήσει σημαντικά και τον δείκτη εξάρτησης των ηλικιωμένων στην ΕΕ, ο οποίος προβλέπεται να ανέβει από 38% το 2025 σε 65% το 2080. Οι πιέσεις στα συνταξιοδοτικά συστήματα, στις υπηρεσίες υγείας και στη μακροχρόνια φροντίδα αναμένεται να ενταθούν.
Η δημογραφική πρόκληση, πάντως, δεν περιορίζεται στην Ελλάδα. Ο πληθυσμός της Ευρωπαϊκής Ενωσης εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από 452 εκατομμύρια κατοίκους το 2025 σε 453 εκατομμύρια το 2029, πριν ακολουθήσει πτωτική πορεία και φτάσει στα 414 εκατομμύρια το 2080.
Οι διαφορές, ωστόσο, μεταξύ των κρατών-μελών είναι σημαντικές. Σε δέκα χώρες ο πληθυσμός το 2080 προβλέπεται να είναι υψηλότερος από τα σημερινά επίπεδα. Η Ελλάδα, αντίθετα, βρίσκεται αντιμέτωπη με μια παρατεταμένη περίοδο συρρίκνωσης.
Την ίδια στιγμή, το προσδόκιμο ζωής στην Ευρωπαϊκή Ενωση αναμένεται να αυξηθεί αισθητά. Για τους άνδρες προβλέπεται άνοδος κατά επτά χρόνια, από τα 79 το 2025 στα 86 το 2080. Για τις γυναίκες, το προσδόκιμο ζωής αναμένεται να αγγίξει τα 90 χρόνια, από τα 84 που είναι σήμερα.
