Η ήττα των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν περιορίζεται στην απώλεια της Βουλής των Αντιπροσώπων και της Γερουσίας. Για τον Ντόναλντ Τραμπ ανοίγει μια πολύ πιο δύσκολη περίοδος, καθώς οι εσωτερικές ισορροπίες στο κόμμα διαταράσσονται και η επόμενη ημέρα του κινήματος MAGA αρχίζει να σχεδιάζεται χωρίς να θεωρείται δεδομένη η απόλυτη κυριαρχία του.
Η εκλογική συντριβή έφερε στην επιφάνεια τη δυσαρέσκεια για τον πόλεμο με το Ιράν, την εκτόξευση του ενεργειακού κόστους και την πίεση που δέχονται τα αμερικανικά νοικοκυριά. Η σύγκρουση υπονόμευσε το βασικό προεκλογικό αφήγημα των Ρεπουμπλικανών περί οικονομικής ευημερίας και έστρεψε εναντίον τους ψηφοφόρους που είχαν στηρίξει το δίδυμο Τραμπ-Βανς το 2024.
Ο Τραμπ παραμένει πρόεδρος των ΗΠΑ και η ήττα δεν σημαίνει το τέλος της θητείας του. Οι συσχετισμοί στην Ουάσιγκτον, ωστόσο, έχουν αλλάξει δραματικά, ενώ η πίεση για κυβερνητικές αλλαγές και αναζήτηση ευθυνών μεγαλώνει.
Σε αυτό το κλίμα, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς επιχείρησε να τοποθετηθεί στο επίκεντρο της συζήτησης για την πορεία των Ρεπουμπλικανών. Με ασυνήθιστα αιχμηρό τρόπο απέδωσε την εκλογική αποτυχία στον πόλεμο με το Ιράν και αναγνώρισε ότι πολλοί ψηφοφόροι εγκατέλειψαν το στρατόπεδο των Ρεπουμπλικανών.
Ο Βανς κατέγραψε τέσσερις βασικές απαιτήσεις της εκλογικής βάσης: τερματισμό του πολέμου, αντιμετώπιση της ακρίβειας, επιστροφή στο δόγμα «Πρώτα η Αμερική» και επανεξέταση της σχέσης των Ηνωμένων Πολιτειών με το Ισραήλ.
Η θέση του δεν συνιστά, προς το παρόν, ανοιχτή ρήξη με τον Τραμπ. Ο αντιπρόεδρος φρόντισε να σημειώσει ότι και ο ίδιος ο πρόεδρος έχει αναγνωρίσει τις συνέπειες της σύγκρουσης. Η διαφοροποίηση, όμως, είναι σαφής: ο Τραμπ εξακολουθεί να υπερασπίζεται τη στρατιωτική επιλογή απέναντι στο Ιράν, ενώ ο Βανς αναδεικνύει το πολιτικό κόστος που αυτή προκάλεσε.
Πίσω από τη στάση του διακρίνεται ήδη ο ορίζοντας του 2028. Ο Τζέι Ντι Βανς θεωρείται ένας από τους πιθανότερους διεκδικητές του ρεπουμπλικανικού προεδρικού χρίσματος και θα χρειαστεί να διατηρήσει τους δεσμούς του με τη βάση του MAGA, χωρίς να ταυτιστεί πλήρως με τις επιλογές που οδήγησαν στην ήττα.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο κυβερνήτης της Φλόριντα, Ρον ΝτεΣάντις. Περιέγραψε την ήττα των Ρεπουμπλικανών ως «πολιτικό ισοδύναμο πλήγματος μετεωρίτη» και προειδοποίησε ότι οι συνέπειές της μπορεί να διαρκέσουν για χρόνια.
Ο ΝτεΣάντις διαφοροποιήθηκε από την εκδοχή του Τραμπ, ο οποίος απέδωσε μεγάλο μέρος της αποτυχίας στην ποιότητα των υποψηφίων. Ο κυβερνήτης της Φλόριντα υποστήριξε ότι οι ψηφοφόροι τιμώρησαν συνολικά τη ρεπουμπλικανική ηγεσία στην Ουάσιγκτον και εμφανίστηκε απαισιόδοξος ακόμη και για την προοπτική ανάκτησης του Κογκρέσου το 2028.
Η παρέμβασή του έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο πρώην εσωκομματικός αντίπαλος του Τραμπ δεν έχει αποκλείσει νέα προσπάθεια για την κατάκτηση του προεδρικού χρίσματος. Παρουσιάζοντας τη διακυβέρνησή του στη Φλόριντα ως διαφορετικό μοντέλο, επιχειρεί να κρατήσει αποστάσεις από την κεντρική κυβέρνηση. Το όνομά του, μάλιστα, έχει συνδεθεί με τα σενάρια αντικατάστασης του υπουργού Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ.
Ο Χέγκσεθ βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο των συζητήσεων για έναν πιθανό ανασχηματισμό. Σύμφωνα με πληροφορίες του CBS News, ο Τραμπ έχει ζητήσει από συνεργάτες και πολιτικούς συμμάχους του να αξιολογήσουν εάν ο υπουργός Άμυνας πρέπει να παραμείνει στο Πεντάγωνο.
Απόφαση για την απομάκρυνσή του δεν έχει ληφθεί, ωστόσο ορισμένοι στο περιβάλλον του προέδρου θεωρούν ότι η αντικατάστασή του θα μπορούσε να λειτουργήσει ως κίνηση εκτόνωσης μετά την εκλογική ήττα. Ο ίδιος ο Τραμπ προσπάθησε να βάλει τέλος στη φημολογία, δηλώνοντας ότι ο υπουργός του κάνει «πολύ καλή δουλειά». Το Πεντάγωνο, από την πλευρά του, διαμηνύει ότι ο Χέγκσεθ παραμένει προσηλωμένος στα καθήκοντά του μέχρι το τέλος της προεδρικής θητείας.
Παράλληλα, εξετάζεται θεωρητικά η μετακίνησή του στη Γερουσία, ώστε να καταλάβει την έδρα του Τενεσί που αναμένεται να αφήσει η Μάρσα Μπλάκμπερν μετά την εκλογή της στη θέση της κυβερνήτη. Μια τέτοια λύση θα προσέφερε πολιτικά πιο ανώδυνη έξοδο, όμως μέχρι στιγμής δεν ξεπερνά το επίπεδο του σεναρίου.
Οι πιέσεις προς τον Πιτ Χέγκσεθ δεν προέρχονται μόνο από τον Λευκό Οίκο. Οι Δημοκρατικοί ετοιμάζουν κοινοβουλευτικές έρευνες για τη διαχείριση του πολέμου με το Ιράν, τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και τις αποφάσεις του Πενταγώνου. Την ίδια στιγμή, ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Τόμας Μάσι έχει προαναγγείλει νέα προσπάθεια παραπομπής του υπουργού, ζητώντας ουσιαστικά την παραίτησή του.
Στο εσωτερικό των Ρεπουμπλικανών επανέρχεται το προηγούμενο του 2006. Μετά τη βαριά ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές και υπό το βάρος του πολέμου στο Ιράκ, ο Τζορτζ Μπους είχε απομακρύνει τον υπουργό Άμυνας Ντόναλντ Ράμσφελντ. Το ερώτημα τώρα είναι εάν ο Τραμπ θα κινηθεί στην ίδια κατεύθυνση ή θα επιλέξει να προστατεύσει έναν από τους πιο πιστούς συνεργάτες του.
Στους μεγάλους χαμένους της αναμέτρησης συγκαταλέγεται και ο Έλον Μασκ. Ο επιχειρηματίας επένδυσε τεράστια ποσά στην πολιτική ενίσχυση των Ρεπουμπλικανών, όμως βασικοί σύμμαχοί του ηττήθηκαν, με πιο χαρακτηριστική περίπτωση εκείνη του Τέξας.
Ο Μασκ διοχέτευσε περίπου 224 εκατομμύρια δολάρια στην πολιτεία, όπου βρίσκονται οι επιχειρηματικές βάσεις της Tesla και της SpaceX, στηρίζοντας την υποψηφιότητα του Ρεπουμπλικανού Κεν Πάξτον. Ο Δημοκρατικός Τζέιμς Ταλαρίκο, ωστόσο, πέτυχε ιστορική ανατροπή. Η απώλεια αυτή δεν ήταν μόνο εκλογική, καθώς ο Μασκ χάνει σημαντικό τμήμα της πολιτικής προστασίας που απολάμβανε σε μια πολιτεία στρατηγικής σημασίας για τις εταιρείες του.
Η ενίσχυση των Δημοκρατικών στο Κογκρέσο και η εκλογή πολιτικών αντιπάλων του στο Τέξας δημιουργούν νέα δεδομένα για τον έλεγχο των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του, των κρατικών συμβάσεων και της πιθανής συγχώνευσης Tesla και SpaceX. Η υπόθεση αναδεικνύει, παράλληλα, τα όρια της οικονομικής ισχύος στην πολιτική: ακόμη και η τεράστια χρηματοδοτική επιρροή δεν αρκεί για να ανατρέψει τη λαϊκή δυσαρέσκεια.
Το εκλογικό αποτέλεσμα είχε και άμεσο χρηματιστηριακό αντίκτυπο. Σύμφωνα με το Bloomberg, οι μετοχές της Tesla και της SpaceX υποχώρησαν κατά 3,3% και 3,8% αντίστοιχα, εξαϋλώνοντας σχεδόν 130 δισεκατομμύρια δολάρια από τη συνδυασμένη χρηματιστηριακή αξία των δύο εταιρειών μέσα σε μία συνεδρίαση.
Η μεγαλύτερη δοκιμασία για τον Τραμπ δεν αφορά, τελικά, μόνο τα εμπόδια που θα συναντήσει από το Κογκρέσο. Αφορά τη δυνατότητά του να διατηρήσει τον έλεγχο του πολιτικού κινήματος που δημιούργησε, τη στιγμή που οι πιο προβεβλημένοι σύμμαχοί του αρχίζουν να χαράζουν ξεχωριστή πορεία.
Η μάχη για το 2028 έχει ήδη ξεκινήσει. Οι Ρεπουμπλικανοί αναζητούν τη νέα ισορροπία ανάμεσα στην κληρονομιά του Τραμπ και στην ανάγκη ανανέωσης, ενώ οι Δημοκρατικοί μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με ένα εξίσου σοβαρό πρόβλημα: την απουσία, μέχρι στιγμής, ενός ισχυρού προσώπου που θα ηγηθεί του κόμματος στην επόμενη προεδρική αναμέτρηση.
