Η κυβερνοεπίθεση στο σύστημα ελέγχου ψύξης κρεοπωλείου στην Κηφισιά δεν αντιμετωπίζεται ως ένα μεμονωμένο περιστατικό. Οι ειδικοί στην ασφάλεια προειδοποιούν ότι πίσω από το χτύπημα μπορεί να υπάρχει οργανωμένη προσπάθεια με στόχο την αλυσίδα τροφίμων και την πρόκληση σοβαρών οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων.
«Είναι η πρώτη σοβαρή προειδοποίηση ότι η Ελλάδα είναι ήδη στο στόχαστρο μιας οργανωμένης και συντονισμένης επίθεσης» αναφέρει στο tanea.gr o Ιωάννης Δοξαράς Γενικός Διευθυντής της Resillence Tech, ειδικός σε θέματα ασφάλειας.
Το περιστατικό στην Κηφισιά σημειώθηκε μετά τον πανικό που προκάλεσαν στην Ευρώπη οι κυβερνοεπιθέσεις σε συστήματα ψύξης. Η ανεπαρκής προστασία συστημάτων που ήταν συνδεδεμένα στο διαδίκτυο έδωσε στους χάκερ τη δυνατότητα να αποκτήσουν πρόσβαση και να παρέμβουν στις ρυθμίσεις θερμοκρασίας.
Το ερώτημα πλέον είναι αν τα χτυπήματα στον κλάδο των τροφίμων αποτελούν προσπάθεια αποστολής συγκεκριμένου μηνύματος. Οι αρμόδιοι για την ψηφιακή ασφάλεια εξετάζουν το κίνητρο των διαδοχικών επιθέσεων, οι οποίες φαίνεται να ολοκληρώνονται με την ίδια τεχνική.
«Κάποιοι χάκερς απομακρυσμένα, εντόπισαν συστήματα ελέγχου ψύξης που ήταν συνδεδεμένα στο διαδίκτυο χωρίς επαρκή προστασία (με τα εργοστασιακά passwords χωρις VPN) και απέκτησαν πρόσβαση. Μέσα σε λίγα λεπτά άλλαξαν τις ρυθμίσεις θερμοκρασίας, προσπαθώντας να τις ανεβάσουν μέχρι και στους 150 βαθμούς Κελσίου. Αν δεν το πρόσεχαν εγκαίρως οι εργαζόμενοι στις 4 τα ξημερώματα, θα μιλούσαμε για τόνους σάπιου κρέατος, για οικονομική καταστροφή μικρών επιχειρήσεων και για πραγματικό κίνδυνο δημόσιας υγείας. Αυτό που συνέβη στην Κηφισιά, όπως και σε εκατοντάδες σούπερ μάρκετ σε Γαλλία, Βέλγιο, Σουηδία και αλλού, δεν είναι “χακάρισμα ψυγείων”. Είναι επίθεση στην αλυσίδα τροφίμων. Είναι επίθεση σε κρίσιμη υποδομή. Οι επιτιθέμενοι εκμεταλλεύτηκαν ακριβώς την ίδια αδυναμία: συστήματα απομακρυσμένου ελέγχου που είχαν μείνει εκτεθειμένα στο δημόσιο διαδίκτυο, με παλιό λογισμικό και εργοστασιακούς κωδικούς. Υπάρχουν πλέον ισχυρές ενδείξεις ότι πρόκειται για οργανωμένη ενέργεια. Δεν μιλάμε για μεμονωμένους χάκερς. Είχαμε δύο διακριτά κύματα επιθέσεων σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, με την ίδια τεχνική, όλες μετά τα μεσάνυχτα και πολλαπλούς στόχους σχεδόν ταυτόχρονα. Στις 4 Νοεμβρίου δύο ρωσικές hacktivist ομάδες, η NoName057(16) και η Z-Pentest Alliance, δήλωσαν μέσω Telegram ότι συνεργάστηκαν και είναι υπεύθυνες για τα κύματα αυτά. Αν και η οριστική απόδοση ευθυνών παραμένει ανοιχτή, το μοτίβο δείχνει ξεκάθαρα σχεδιασμό, συντονισμό και πρόθεση πρόκλησης διατάραξης».
Το συγκεκριμένο hacking μόνο τυχαίο δεν μπορεί να είναι, καθώς οι συνέπειες μιας τέτοιας επίθεσης μπορούν να προκαλέσουν τεράστια οικονομική ζημιά. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι κάνουν λόγο για σκόπιμη προσπάθεια να πληγεί η ομαλή ροή τροφίμων στην αγορά και να δημιουργηθεί πανικός.
Εάν οι επιχειρήσεις αναγκαστούν να πετάξουν μεγάλες ποσότητες τροφίμων, τα ράφια των καταστημάτων ενδέχεται να αδειάσουν και να εμφανιστούν σημαντικές ελλείψεις. Παράλληλα, θα ενισχυθεί η ανησυχία για την ποιότητα των προϊόντων και για το αν έχουν υποστεί αλλοίωση. Αν το φαινόμενο επαναληφθεί σε μεγαλύτερη κλίμακα, οι επιπτώσεις στην αγορά και στην κοινωνία θα είναι ιδιαίτερα σοβαρές.
Οι προειδοποιήσεις, πάντως, είχαν προηγηθεί. Όπως αναφέρει ο Ιωάννης Δοξαράς, οι αρμόδιες αρχές είχαν επισημάνει την ανάγκη αποσύνδεσης των συστημάτων από το δημόσιο δίκτυο, όμως δεν δόθηκε η απαραίτητη σημασία και βαρύτητα.
«Και εδώ έρχεται το πιο ανησυχητικό στοιχείο. Η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας είχε προειδοποιήσει. Από τις 14 Οκτωβρίου είχε εντοπίσει πάνω από 300 βιομηχανικά συστήματα ελέγχου ψύξης στην Ελλάδα που ήταν απευθείας προσβάσιμα από το internet. Είχε εκδώσει ανακοίνωση και είχε καλέσει τις επιχειρήσεις να αποσυνδέσουν άμεσα αυτά τα συστήματα από το δημόσιο δίκτυο. Η ανακοίνωση αυτή, όμως, δεν έτυχε σχεδόν καμίας επικοινωνίας. Πέρασε σχεδόν απαρατήρητη. Κανείς δεν την πήρε αρκετά στα σοβαρά. Και λίγες εβδομάδες αργότερα ήρθαν οι επιθέσεις.Πάνω από 300 συστήματα παραμένουν ακόμα εκτεθειμένα. 300. Με ελάχιστη ή καθόλου προστασία. Όποιος ξέρει να ψάξει, τα βρίσκει σε λίγα λεπτά. Σήμερα ήταν η θερμοκρασία των ψυγείων. Αύριο μπορεί να είναι οι ανελκυστήρες νοσοκομείων, τα συστήματα νερού, τα δίκτυα ενέργειας ή οι αποθήκες φαρμάκων. Χωρίς αυστηρή νομοθεσία για τις κρίσιμες οντότητες, χωρίς υποχρεωτικά μέτρα προστασίας και χωρίς πραγματικές κυρώσεις, θα συνεχίσουμε να είμαστε εύκολοι στόχοι».
Η ανησυχία για το επόμενο χτύπημα είναι έντονη, καθώς η επίθεση μπορεί να επεκταθεί σε άλλες κρίσιμες υποδομές. Το υφιστάμενο πλαίσιο, παρά την ύπαρξη της Οδηγίας NIS2 και του νόμου για την κυβερνοασφάλεια, δεν θεωρείται επαρκές χωρίς ουσιαστικούς ελέγχους και υποχρεωτικά μέτρα προστασίας.
«Η Οδηγία NIS2 υπάρχει. Ο νόμος για την κυβερνοασφάλεια υπάρχει. Αλλά η εφαρμογή καθυστερεί, οι έλεγχοι είναι ανεπαρκείς και πολλοί εξακολουθούν να θεωρούν ότι «δεν θα συμβεί σε εμάς».Αυτό είναι επικίνδυνη αυταπάτη. Η επόμενη επίθεση μπορεί να μην εντοπιστεί στις 4 το πρωί. Μπορεί να συμβεί ένα Σαββατοκύριακο, σε δεκάδες σημεία ταυτόχρονα. Και τότε δεν θα μιλάμε για λίγους τόνους κρέατος. Θα μιλάμε για άδεια ράφια, για πανικό και για σοβαρό πλήγμα στην οικονομία και στην εμπιστοσύνη των πολιτών.Ή θα αποφασίσουμε τώρα να προστατεύσουμε πραγματικά τις κρίσιμες υποδομές της χώρας, με αυστηρή νομοθεσία, υποχρεωτικά μέτρα και σοβαρούς ελέγχους, ή θα περιμένουμε το επόμενο χτύπημα. Και το επόμενο χτύπημα μπορεί να είναι πολύ πιο επώδυνο».
