Νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή με επίκεντρο το Ιράν φοβούνται διπλωματικές και στρατιωτικές πηγές, καθώς ΗΠΑ, Ισραήλ και χώρες του Κόλπου προετοιμάζονται για κάθε ενδεχόμενο. Στο τραπέζι βρίσκεται το σενάριο μιας «σύντομης αλλά καταστροφικής» εκστρατείας μετά τις αμερικανικές εκλογές, με στόχο να πιεστεί η Τεχεράνη να επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις.
Οι κινήσεις των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων ενισχύουν την ανησυχία για πιθανή κλιμάκωση. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, ο αμερικανικός στρατός μεταφέρει σύστημα Patriot από το Τέξας, προκειμένου να ενισχύσει την αντιαεροπορική άμυνα στην περιοχή, ενώ στρατεύματα απομακρύνονται από ευάλωτες βάσεις.
Παράλληλα, οι αμερικανικές δυνάμεις ανανεώνουν τα αποθέματα πυρομαχικών, την ώρα που βομβαρδιστικά και μαχητικά αεροσκάφη προετοιμάζονται για πιθανές επιχειρήσεις. Ομάδα αεροπλανοφόρου και μονάδα Πεζοναυτών αναμένεται, επίσης, να ενισχύσουν τον στόλο των περίπου 20 πολεμικών πλοίων που βρίσκονται στη Μέση Ανατολή τον επόμενο μήνα.
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, δεν έχει λάβει οριστική απόφαση. Οι πληροφορίες, ωστόσο, αναφέρουν ότι εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο μεγάλης στρατιωτικής επίθεσης μετά τις εκλογές, με πιθανούς στόχους ιρανικές υποδομές και εγκαταστάσεις που συνδέονται με το πυρηνικό πρόγραμμα.
Την ίδια στιγμή, παραμένει ανοιχτό και το διπλωματικό σενάριο. Περιφερειακοί μεσολαβητές επιχειρούν να επαναφέρουν τις δύο πλευρές στο τραπέζι των συνομιλιών, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν καταφέρει να γεφυρώσουν τις διαφορές.
Ο Τραμπ δήλωσε σε πρόσφατη συγκέντρωση: «Ίσως κάνουμε άλλη μια μικρή “Επική Οργή”… Ή θα συμφωνήσουν».
Ο Λευκός Οίκος απέφυγε να σχολιάσει «ευαίσθητα στρατιωτικά σχέδια που μπορεί να υπάρχουν ή να μην υπάρχουν». Σε ανακοίνωσή του τόνισε: «Ο Πρόεδρος Τραμπ κρατά όλες τις επιλογές στο τραπέζι για να διασφαλίσει ότι το Ιράν δεν θα μπορέσει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο».
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ έχει διαμηνύσει ότι δεν σκοπεύει να επιτεθεί στο Ιράν πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές. Οι στρατιωτικές μετακινήσεις, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τον σχεδιασμό, αποσκοπούν στη διατήρηση όλων των επιλογών ανοιχτών. Από την πλευρά του, το Πεντάγωνο έχει επιβεβαιώσει ότι ο ρόλος του είναι να παρέχει αυτές τις επιλογές.
Στο μεταξύ, το Ισραήλ διαθέτει ήδη σχέδια και στόχους για νέα επίθεση, σύμφωνα με τη Wall Street Journal. Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου πιέζει για την επανέναρξη των πληγμάτων, με στόχο την αποδυνάμωση και τελικά την ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος.
Μια νέα αεροπορική εκστρατεία θα σηματοδοτούσε αλλαγή πορείας για την κυβέρνηση Τραμπ, η οποία μέχρι σήμερα στηρίζεται κυρίως στην οικονομική πίεση. Οι αυστηρότερες κυρώσεις και ο ναυτικός αποκλεισμός έχουν περιορίσει δραστικά τις εξαγωγές πετρελαίου του Ιράν, καθώς και τις αεροπορικές και χερσαίες μεταφορές, επιδεινώνοντας τα οικονομικά προβλήματα της χώρας.
Ο Μπεχνάμ Μπεν Ταλεμπλού, διευθυντής προγράμματος για το Ιράν στο Foundation for Defense of Democracies, σημειώνει: «Εάν υπάρχει ανάγκη να στοχοποιηθεί μια αυξανόμενη απειλή, όπως η ανασυγκρότηση των πυραύλων, ο Πρόεδρος Τραμπ θα πρέπει να παρουσιάσει την υπόθεση δημόσια και με όση το δυνατόν μεγαλύτερη λεπτομέρεια… Διαφορετικά, αυτή τη στιγμή, οι ΗΠΑ έχουν το πάνω χέρι διατηρώντας τις κυρώσεις και τον αποκλεισμό. Θα πρέπει να παραμείνουν σε αυτή τη πορεία».
Η Τεχεράνη, πάντως, δεν δείχνει διατεθειμένη να υποχωρήσει. Αναλυτές εκτιμούν ότι μια νέα σειρά επιθέσεων δύσκολα θα οδηγήσει το Ιράν σε αλλαγή στάσης. Παρά τις πάνω από 20.000 επιδρομές από ΗΠΑ και Ισραήλ κατά τη διάρκεια του πολέμου, η χώρα συνέχισε να επιτίθεται σε πλοία στον Περσικό Κόλπο, να στοχοποιεί αμερικανικές δυνάμεις και να παραμένει ανυποχώρητη στις διαπραγματεύσεις.
Ο Ντάνι Σιτρινοβιτς, πρώην αξιωματούχος της ισραηλινής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών, τονίζει: «Πιστεύω ότι ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που συνεχίζουν να κάνουν το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι να υποθέτουν ότι ένας άλλος γύρος πληγμάτων κατά του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων επιθέσεων σε κρίσιμες υποδομές ή της εξόντωσης ανώτερων αξιωματούχων, θα μπορούσε με κάποιον τρόπο να ρίξει το καθεστώς».
Ο ίδιος προειδοποιεί ότι νέοι βομβαρδισμοί ενδέχεται να οδηγήσουν το ιρανικό καθεστώς σε ακόμη πιο σκληρή στάση, αλλά και σε επιτάχυνση των πυραυλικών και πυρηνικών του προγραμμάτων.
ΗΠΑ και Ισραήλ κατέστρεψαν μεγάλο μέρος του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν κατά τη σύντομη σύγκρουση του Ιουνίου 2025. Ωστόσο, ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι, έχει δηλώσει ότι ο οργανισμός δεν εντόπισε ενδείξεις επισκευής ή ανακατασκευής των εγκαταστάσεων που επλήγησαν.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας δεν έχει, ωστόσο, αποκτήσει πρόσβαση στις εγκαταστάσεις, ώστε να επιβεβαιώσει την κατάσταση ή να διαπιστώσει αν υπάρχει εκτροπή πυρηνικού υλικού. Η Ουάσιγκτον πιέζει την Τεχεράνη να επιτρέψει την επιστροφή των επιθεωρητών, όμως το Ιράν αντιστέκεται.
Ένα από τα σημεία που εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχία είναι το Pickaxe Mountain (Όρος Πίκανξ), το οποίο βρίσκεται κάτω από εκατοντάδες μέτρα βράχου και θεωρείται ιδιαίτερα δύσκολο να πληγεί.
Ο αναλυτής Σεθ Τζόουνς εκτιμά ότι ο Τραμπ θα μπορούσε να αξιοποιήσει έναν νέο γύρο επιθέσεων για να κηρύξει πολιτική νίκη και να περιορίσει την αμερικανική εμπλοκή, ακόμη και αν τα πλήγματα δεν προκαλέσουν αποφασιστική ζημιά στο ιρανικό πρόγραμμα.
Ο Τζόουνς επισημαίνει: «Δεν πιστεύω ότι οτιδήποτε πρόκειται να καθυστερήσει μόνιμα το πρόγραμμά τους», αλλά οι επιθέσεις θα επέτρεπαν στον Τραμπ να «αρχίσει να αποχωρεί και να λέει ότι καθυστέρησε για άλλη μια φορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν αυτή τη φορά».
Το Ιράν έχει προειδοποιήσει δημόσια και ιδιωτικά ότι θα απαντήσει σε οποιαδήποτε επίθεση με σκληρά πλήγματα εναντίον οικονομικών και πολιτικών στόχων σε ολόκληρη την περιοχή. Αντίστοιχες απειλές είχαν διατυπωθεί και πριν από τον προηγούμενο πόλεμο, όταν η Τεχεράνη επιτέθηκε σε αμερικανικές βάσεις, διπλωματικές εγκαταστάσεις και ενεργειακές υποδομές στον Κόλπο.
Σε περίπτωση ιρανικών αντιποίνων, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους θα κληθούν να αντιμετωπίσουν την κατάσταση με μειωμένα αποθέματα αντιαεροπορικών συστημάτων, τα οποία έχουν εξαντληθεί από τα κύματα ιρανικών επιθέσεων.
Παρά τις απώλειες που προκάλεσαν ΗΠΑ και Ισραήλ, το Ιράν διατηρεί αποθέματα εκατοντάδων έως και χιλιάδων πυραύλων. Η πρόσφατη ύφεση έχει αξιοποιηθεί από την Τεχεράνη για την ενίσχυση της άμυνάς της και την προετοιμασία νέων σχεδίων αντιποίνων.
Η χώρα συναρμολογεί νέους βαλλιστικούς πυραύλους από αποθηκευμένα εξαρτήματα, γεγονός που προκαλεί ανησυχία στους Ισραηλινούς αξιωματούχους για την ταχύτητα με την οποία ανασυγκροτούνται οι ιρανικές στρατιωτικές δυνατότητες.
Οι μεσολαβητές της Μέσης Ανατολής συνεχίζουν τις προσπάθειες για την αναζωογόνηση των διαπραγματεύσεων και την αποτροπή ενός νέου κύματος συγκρούσεων. Μέχρι στιγμής, όμως, δεν έχει σημειωθεί ουσιαστική πρόοδος, καθώς οι ΗΠΑ επιμένουν να θέτουν στο επίκεντρο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ενώ η Τεχεράνη προβάλλει αυστηρούς όρους για την επανέναρξη των συνομιλιών.
