«Δεν πρόκειται να αλλάξουμε τη στάση μας», διαμηνύει η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Κομισιόν Χένα Βιρκούνεν, απορρίπτοντας το ενδεχόμενο η Ευρωπαϊκή Ένωση να υποχωρήσει στις αμερικανικές πιέσεις για το φάσμα MSS, δηλαδή τις υπηρεσίες κινητής επικοινωνίας μέσω δορυφόρου.
Η φινλανδή επίτροπος, αρμόδια για την Κυριαρχία, την Ασφάλεια και τη Δημοκρατία, υπερασπίζεται τη θέση των Βρυξελλών ότι η Ευρώπη πρέπει να αποκτήσει τεχνολογική αυτονομία και να περιορίσει τις «επικίνδυνες» εξαρτήσεις της από αμερικανικές εταιρείες, ειδικά σε κρίσιμες υποδομές. Σε συνέντευξή της στα «ΝΕΑ» και σε μικρή ομάδα ανταποκριτών ευρωπαϊκών εντύπων στις Βρυξέλλες, ξεκαθαρίζει πως η Κομισιόν δεν προτίθεται να αλλάξει την αναλογία που έχει προτείνει για τις δορυφορικές συχνότητες.
Με βάση τη σχετική νομοθετική πρόταση για το φάσμα MSS, η οποία βρίσκεται υπό συζήτηση στο Συμβούλιο και το Ευρωκοινοβούλιο, το 70% της χωρητικότητας θα διατεθεί σε ευρωπαϊκές εταιρείες, ενώ οι επιχειρήσεις από τρίτες χώρες θα έχουν πρόσβαση μόνο στο 30% του δορυφορικού εύρους. Η πρόσβαση αυτή θα αφορά αποκλειστικά εμπορικές υπηρεσίες και όχι τους τομείς της άμυνας, της ασφάλειας και των κρίσιμων επικοινωνιών.
«Εχουμε το κυριαρχικό δικαίωμα να θεσπίζουμε τους δικούς μας κανόνες και αυτό ακριβώς κάνουμε. Είναι εξαιρετικά σημαντικό να οικοδομήσουμε τη δική μας τεχνολογική κυριαρχία», τονίζει η Χένα Βιρκούνεν, απαντώντας στις απειλές του αμερικανού πρεσβευτή στην ΕΕ για αντίποινα.
Η εξάρτηση της Ευρώπης από τις ΗΠΑ στον τομέα των δορυφορικών υπηρεσιών έγινε ιδιαίτερα εμφανής μετά τους πρόσφατους περιορισμούς στην ανταλλαγή πληροφοριών με τους Ουκρανούς και στη συνδεσιμότητά τους μέσω του Starlink. Η επίτροπος παραδέχεται ότι η κάλυψη του κενού δεν μπορεί να γίνει άμεσα, υπογραμμίζει ωστόσο ότι οι προσπάθειες έχουν ήδη ξεκινήσει.
«Δεν είναι κάτι που μπορεί να συμβεί από τη μια μέρα στην άλλη, δεδομένων των εκτεταμένων εξαρτήσεων από ορισμένες εταιρείες τεχνολογίας, αλλά εργαζόμαστε προς αυτή την κατεύθυνση», απαντά. Και προσθέτει: «Επιδιώκουμε να οικοδομήσουμε τεχνολογική κυριαρχία για την Ευρώπη ώστε να μην έχουμε τέτοιου είδους επικίνδυνες εξαρτήσεις. Οι δορυφορικές και διαστημικές υπηρεσίες τέτοιου είδους είναι εξαιρετικά κρίσιμες. Θέλουμε να αναπτύξουμε όσο το δυνατόν γρηγορότερα τις δικές μας δυνατότητες».
Στο μέτωπο της τεχνητής νοημοσύνης, η Χένα Βιρκούνεν υπερασπίζεται την ανάγκη αυστηρής εφαρμογής της Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), παρά τις επικρίσεις ότι το ευρωπαϊκό πλαίσιο μπορεί να φρενάρει την καινοτομία. «Ασκείται κριτική ότι η AI Act εμποδίζει την καινοτομία. Ωστόσο, σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, το 80% των Ευρωπαίων θεωρεί πολύ σημαντικό να ρυθμίσουμε προσεκτικά την ΤΝ για λόγους ασφάλειας».
Από τον Αύγουστο, όταν η Κομισιόν απέκτησε τις απαραίτητες εξουσίες επιβολής του νόμου, έχει αποστείλει αιτήματα παροχής πληροφοριών σε εταιρείες που διαθέτουν τα πιο ικανά μοντέλα, κυρίως από τις ΗΠΑ και την Κίνα. «Θέσαμε ερωτήματα για τις παραμέτρους ασφάλειας και προστασίας, τον τρόπο αξιοποίησης εξωτερικών αξιολογητών, καθώς και την παρακολούθηση της κατάστασης όταν τα μοντέλα διατίθενται στην αγορά. Λάβαμε τις απαντήσεις και τις αναλύουμε».
Η εκτελεστική αντιπρόεδρος χαρακτηρίζει «απαράδεκτο» το γεγονός ότι έχουν καταγραφεί «αρκετά περιστατικά» κατά τα οποία «πράκτορες» διέφυγαν από τα περιβάλλοντα δοκιμών ορισμένων εταιρειών, προκαλώντας σημαντικές ζημιές σε άλλες επιχειρήσεις. «Ορισμένες εταιρείες δεν αντιλαμβάνονται καν ότι οι “πράκτορές” τους έχουν διαφύγει. Αυτό αποτελεί ένα ζήτημα στο οποίο εστιάζουμε τώρα», λέει, επισημαίνοντας παράλληλα τη στενή συνεργασία με το Ηνωμένο Βασίλειο, τον Καναδά, την Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα.
«Η πρόκληση, ωστόσο, έγκειται στο ότι σε διεθνές επίπεδο δεν υφίστανται αντίστοιχοι κανόνες». Όσο για τις προειδοποιήσεις μεγάλων «παικτών» του κλάδου σχετικά με τον ρυθμό ανάπτυξης της ΤΝ, η Χένα Βιρκούνεν είναι κατηγορηματική: «αν οι ίδιοι κρίνουν ότι δεν είναι πλέον σε θέση να ελέγξουν τα συστήματά τους, τότε οφείλουν να επιβραδύνουν».
Η Χένα Βιρκούνεν θυμίζει ακόμη ότι όλες οι μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας έχουν υπογράψει τον ευρωπαϊκό κώδικα για την εφαρμογή της AI Act. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, η Κομισιόν μπορεί, όπως σημειώνει, να προχωρήσει σε αυστηρές κυρώσεις: «σε ακραίες περιπτώσεις έχουμε τη δυνατότητα να απαγορεύσουμε την πρόσβασή τους στις αγορές μας».
Αναφερόμενη στις ανησυχίες για πιθανή ενίσχυση διαδηλώσεων σε ευρωπαϊκές χώρες μέσω αλγορίθμων ή ξένων παρεμβάσεων, η επίτροπος επικαλείται τις υποχρεώσεις των μεγάλων διαδικτυακών πλατφορμών βάσει της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA).
«Οφείλουν να εφαρμόζουν πρακτικές που διασφαλίζουν ότι δεν ενισχύουν τέτοιου είδους καταστάσεις. Από την πλευρά μας παρακολουθούμε την κατάσταση. Εξετάζουμε το κατά πόσο οι διαδικτυακές πλατφόρμες ενδέχεται να υποστούν χειραγώγηση ή κακόβουλη χρήση σε τέτοιες περιστάσεις. Προς το παρόν δεν έχουμε μια σαφή εικόνα, αλλά είναι ένα ζήτημα που διερευνούμε με τις εθνικές Αρχές και την κοινωνία των πολιτών».
Η ίδια δεν συμμερίζεται τις εκτιμήσεις περί χρηματιστηριακής φούσκας στην ΤΝ. «Η ΤΝ είναι μια πραγματικότητα, εξελίσσεται και θα συνεχίσει να αναπτύσσεται. Βεβαίως, σε ορισμένους τομείς ενδέχεται να υπάρχουν υπερβολικά υψηλές προσδοκίες. Μπορεί να υπάρξει κάποια διόρθωση, αλλά δεν πρόκειται για φούσκα».
Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι η ΕΕ θα συνεχίσει να επενδύει στην ανάπτυξη ευρωπαϊκών «θεμελιωδών μοντέλων». «Δεν θέλουμε να εξαρτιόμαστε σε τόσο μεγάλο βαθμό από μοντέλα προερχόμενα από τις ΗΠΑ ή την Κίνα», δηλώνει.
Σε ό,τι αφορά τις νέες πηγές εσόδων για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ, η Χένα Βιρκούνεν σημειώνει ότι το Ευρωκοινοβούλιο και το Συμβούλιο είναι εκείνα που θα αποφασίσουν για την πρόταση του «Ευρωπαϊκού Εταιρικού Πόρου». Η συζήτηση αφορά, μεταξύ άλλων, την εξαίρεση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων μεσαίου μεγέθους, την υψηλότερη φορολόγηση μεγάλων διεθνών παικτών και αμερικανικών εταιρειών τεχνολογίας, καθώς και την εισαγωγή φόρου ψηφιακών υπηρεσιών.
Για την ελληνική πρόταση ιδίων πόρων, που αφορά ένα κεντρικό σύστημα δημοπρασιών για το 6G, η επίτροπος είπε ότι γνωρίζει τη σχετική εισήγηση, διευκρίνισε όμως πως «η Πράξη για τα Ψηφιακά Δίκτυα (DNA) ή ο Κανονισμός για το Δορυφορικό Φάσμα δεν περιλαμβάνει τέτοια πρόβλεψη, δεν άπτεται άμεσα του δημοσιονομικού σκέλους».
