Ιστορική τέταρτη προεδρική θητεία εξασφάλισε την Κυριακή ο πρόεδρος της Βραζιλίας, Λουίζ Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, επικρατώντας στον δεύτερο γύρο των εκλογών του Φλάβιο Μπολσονάρο, γιου του πρώην προέδρου Ζαΐχ Μπολσονάρου.
Με καταμετρημένο το σύνολο των ψήφων, ο αριστερός ηγέτης συγκέντρωσε το 51,7%, έναντι 48,2% του δεξιού αντιπάλου του. Η επικράτηση του Λούλα διαψεύδει τις προβλέψεις που τον ήθελαν να αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες και ανακόπτει την πορεία ενίσχυσης της δεξιάς στη Λατινική Αμερική.
Εκλογές στη Βραζιλία: Έκλεισαν οι κάλπες του δεύτερου γύρου – Μάχη «σώμα με σώμα» μεταξύ Λούλα και Μπολσονάρου
Ο Φλάβιο Μπολσονάρο είχε τερματίσει πρώτος στον πρώτο γύρο και επιδίωκε να αναζωπυρώσει το ακροδεξιό πολιτικό κίνημα που είχε δημιουργήσει ο πατέρας του. Ωστόσο, στον δεύτερο γύρο δεν κατάφερε να διατηρήσει το προβάδισμά του.
Η νέα νίκη αποτελεί ακόμη μία εντυπωσιακή επιστροφή στην πολιτική πορεία του Λούλα. Ο 80χρονος πολιτικός είχε φυλακιστεί από το 2018 έως το 2019 για κατηγορίες διαφθοράς, οι οποίες αργότερα ανατράπηκαν. Η εξέλιξη αυτή του επέτρεψε να επιστρέψει στην εκλογική μάχη και να νικήσει τον Ζαΐχ Μπολσονάρο το 2022.
REUTERS/Brian Snyder TPX IMAGES OF THE DAY
Ο Λούλα διετέλεσε πρόεδρος από το 2003 έως το 2011 και παραμένει μία από τις πλέον εμβληματικές προσωπικότητες της αριστεράς διεθνώς, καθώς και κυρίαρχη μορφή της πολιτικής ζωής της Βραζιλίας τις τελευταίες δεκαετίες. Στη διάρκεια της πολιτικής του σταδιοδρομίας συνδύασε τον πραγματισμό με τον λαϊκισμό, προωθώντας πολιτικές για τη βελτίωση της ζωής των εργαζομένων και των φτωχότερων κοινωνικών στρωμάτων.
Η επικράτησή του ήρθε παρά τη δυσαρέσκεια που είχε προκαλέσει σε μερίδα των ψηφοφόρων η κυβέρνησή του, λόγω παλαιότερων σκανδάλων διαφθοράς και της αύξησης του κόστους ζωής.
Κατά την προεκλογική περίοδο, ο πρόεδρος της Βραζιλίας επικαλέστηκε τις επιδόσεις της κυβέρνησής του στην καταπολέμηση της φτώχειας και της ανισότητας. Υποστήριξε, επίσης, ότι η ανεργία, ο αναλφαβητισμός και η αποψίλωση των δασών είχαν υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα κατά την τρίτη προεδρική θητεία του.
Η βουλευτής του Εργατικού Κόμματος, Έρικα Χίλτον, η οποία βρισκόταν μαζί με τον Λούλα στο Σάο Πάολο κατά την καταμέτρηση των ψήφων, τον χαρακτήρισε «πολιτικό γίγαντα», μιλώντας στο Reuters.
Ο Λούλα είχε προειδοποιήσει προεκλογικά ότι μια νίκη του Μπολσονάρο θα μπορούσε να οδηγήσει σε περικοπές των κοινωνικών δαπανών, ανατροπή κοινωνικών κατακτήσεων και μεγαλύτερη εξάρτηση της Βραζιλίας από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η εκλογή του στερεί από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ έναν ακόμη σύμμαχο από το αυξανόμενο μπλοκ δεξιών κυβερνήσεων της Λατινικής Αμερικής, οι οποίες έχουν υιοθετήσει βασικές πτυχές της αμερικανικής ατζέντας για την ασφάλεια και τη μετανάστευση.
Ο Σέλσο Αμορίμ, πρώην υπουργός Εξωτερικών επί Λούλα, δήλωσε στο Reuters ότι η παρουσία της αριστεράς θα μπορούσε να συμβάλει στη διαμόρφωση ισορροπίας στην περιοχή. «Ο Λούλα είναι αυτή η ισορροπία», ανέφερε.
Η νίκη του Βραζιλιάνου προέδρου αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για την περιφερειακή πολιτική, σε μια περίοδο κατά την οποία οι δεξιές πολιτικές δυνάμεις ενισχύονται σε αρκετές εκλογικές αναμετρήσεις στη Λατινική Αμερική.
Παρά την εκλογική του επικράτηση, η τέταρτη θητεία του Λούλα αναμένεται να είναι ιδιαίτερα δύσκολη. Η Βραζιλία εξέλεξε το πιο συντηρητικό Κογκρέσο από την αποκατάσταση της δημοκρατίας, τη δεκαετία του 1980.
Το Φιλελεύθερο Κόμμα του Μπολσονάρου και οι σύμμαχοί του θα μπορούσαν να ελέγχουν περισσότερες από 280 έδρες στην κάτω βουλή και έως 50 έδρες στη Γερουσία, εξασφαλίζοντας ισχυρή παρουσία και στα δύο νομοθετικά σώματα.
Ο Όλιβερ Στούενκελ, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Ίδρυμα Getulio Vargas στο Σάο Πάολο, εκτίμησε ότι η νέα θητεία θα είναι δύσκολη από την αρχή. Όπως ανέφερε, η σύνθεση του Κογκρέσου ενδέχεται να ενισχύσει την τάση μεταφοράς εξουσιών από την προεδρία προς το νομοθετικό σώμα.
Ο Λούλα θα μπορούσε να αντιμετωπίσει περιορισμούς στην επιρροή του ως προς τους διορισμούς στο Ανώτατο Δικαστήριο, δυσκολίες στη διαμόρφωση κοινοβουλευτικών συμμαχιών, αλλά και τον κίνδυνο διαδικασιών παραπομπής.
Στο οικονομικό πεδίο, ο πρόεδρος της Βραζιλίας καλείται να διαχειριστεί μια οικονομία για την οποία η κυβέρνηση προβλέπει ανάπτυξη μόλις 2,3% το επόμενο έτος. Την ίδια ώρα, οι δημοσιονομικές ανησυχίες εντείνονται λόγω των υψηλών επιτοκίων και του δημόσιου χρέους, το οποίο έχει ξεπεράσει το 82% του ΑΕΠ, στο υψηλότερο επίπεδο από την πανδημία.
Οι επικριτές του αποδίδουν την αύξηση του χρέους στις κυβερνητικές δαπάνες, αν και το κόστος εξυπηρέτησης των τόκων έχει συμβάλει σημαντικά στην επιβάρυνση. Η Goldman Sachs εκτιμά ότι τα περιθώρια του Λούλα για ουσιαστικό περιορισμό των δαπανών θα είναι περιορισμένα, καθώς ο πρόεδρος παραμένει προσηλωμένος σε ένα μοντέλο ανάπτυξης με ισχυρό κρατικό ρόλο.
Ανησυχία προκαλεί, επίσης, η αύξηση του χρέους των νοικοκυριών. Στο πλαίσιο των προσπαθειών αντιμετώπισης του προβλήματος, ο Λούλα επέβαλε προσωρινή απαγόρευση στον διαδικτυακό στοιχηματισμό και παρουσίασε νέο πρόγραμμα ελάφρυνσης χρεών κατά την προεκλογική περίοδο.
Την ίδια ώρα, το συντηρητικό Κογκρέσο αναμένεται να προωθήσει διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις υπέρ των επιχειρήσεων. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η προσπάθεια περιορισμού των δημόσιων δαπανών θα μπορούσε να προκαλέσει κοινωνικές αντιδράσεις.
