Σε επανεξέταση της ρύθμισης για τις αντικαταβολές οδηγούν τις εξελίξεις οι αντιδράσεις που καταγράφονται στη δημόσια διαβούλευση του νομοσχεδίου του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Τα σχόλια για τα σχετικά άρθρα έχουν ξεπεράσει τα 150, με πολίτες, ηλεκτρονικά καταστήματα και εταιρείες courier να καταθέτουν διαφορετικές προτάσεις.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα άρθρα 299 και 300 του πολυνομοσχεδίου, τα οποία προβλέπουν ότι οι παραγγελίες με αντικαταβολή θα εξοφλούνται αποκλειστικά με κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο, ανεξάρτητα από το ύψος της συναλλαγής. Παράλληλα, στις εταιρείες ταχυμεταφορών που θα συνεχίσουν να δέχονται μετρητά προβλέπεται πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο της αξίας της αντικαταβολής.
Οι προτάσεις που έχουν υποβληθεί κινούνται από την πλήρη απόσυρση της διάταξης έως την εφαρμογή της με αλλαγές, διορθώσεις και μεταβατικές προβλέψεις. Μάλιστα, διαφορετικές είναι οι απόψεις ακόμη και στον κλάδο των courier, καθώς κάποιες επιχειρήσεις προειδοποιούν για πλήγμα στον τζίρο και την απασχόληση, ενώ άλλες υποστηρίζουν ότι η κατάργηση των μετρητών θα βελτιώσει τη λειτουργία τους και θα ενισχύσει την ασφάλεια των συναλλαγών.
Οι υποστηρικτές του μέτρου εκτιμούν ότι θα περιοριστούν η φοροδιαφυγή και ο αθέμιτος ανταγωνισμός. Από την άλλη πλευρά, οι πολέμιοι κάνουν λόγο για περιορισμό των επιλογών των καταναλωτών, επιβάρυνση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και αποκλεισμό πολιτών που δεν χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά μέσα πληρωμής.
Θετικά αντιμετωπίζουν τη ρύθμιση αρκετοί ιδιοκτήτες ηλεκτρονικών καταστημάτων, επισημαίνοντας ότι η αντικαταβολή δεν καταργείται. Ο καταναλωτής θα συνεχίσει να πληρώνει κατά την παραλαβή, αλλά θα πρέπει να χρησιμοποιεί κάρτα ή άλλο ηλεκτρονικό μέσο.
Ιδιοκτήτης e-shop αναφέρει ότι περίπου ένα στα πέντε δέματα που αποστέλλει με αντικαταβολή επιστρέφει απαράδοτο, προκαλώντας στην επιχείρηση έξοδα μεταφοράς και συσκευασίας, αλλά και απώλεια χρόνου. Κατά την εκτίμησή του, η αλλαγή μπορεί να περιορίσει τις επιπόλαιες παραγγελίες. Άλλοι επαγγελματίες θεωρούν ότι θα προστατευτούν οι νόμιμες επιχειρήσεις από πωλητές που δραστηριοποιούνται κυρίως μέσω κοινωνικών δικτύων χωρίς να αποδίδουν ΦΠΑ.
Στον αντίποδα, πολίτες ζητούν να παραμείνει η δυνατότητα πληρωμής με μετρητά, ανεξάρτητα από το ποσό της αγοράς.
«Επιθυμώ να μπορώ να πληρώνω και με μετρητά» αναφέρεται χαρακτηριστικά σε ένα από τα σχόλια. Οι ενστάσεις αφορούν ακόμη και μικρές συναλλαγές των 5, 10 ή 20 ευρώ, ενώ γίνεται ειδική αναφορά στους ηλικιωμένους, στους οικονομικά ασθενέστερους και σε όσους δεν διαθέτουν τραπεζικό λογαριασμό. Όπως υποστηρίζουν, η χρήση μετρητών δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη φοροδιαφυγής.
Την πλήρη απόσυρση των άρθρων 299 και 300 ζητούν και επιχειρήσεις ταχυμεταφορών, προειδοποιώντας για επιπτώσεις στον τζίρο, στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις και στην απασχόληση. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλούνται, η αντικαταβολή αντιπροσωπεύει πάνω από το 40% των ηλεκτρονικών αγορών, με την ετήσια αξία των συναλλαγών να υπολογίζεται σε 3 έως 5 δισ. ευρώ. Από το ποσό αυτό, το 70%-75% εξοφλείται με μετρητά.
Οι εταιρείες courier κάνουν λόγο και για άνιση μεταχείριση, καθώς ο καταναλωτής θα μπορεί να πληρώνει με μετρητά στο φυσικό κατάστημα, αλλά όχι όταν παραλαμβάνει το ίδιο προϊόν μέσω ταχυμεταφοράς. Ως εναλλακτική προτείνουν την οριζόντια μείωση του γενικού ορίου πληρωμών με μετρητά στις λιανικές συναλλαγές, από τα 500 στα 300 ευρώ, ώστε να ισχύουν ενιαίοι κανόνες για ολόκληρη την αγορά.
Έντονες είναι οι αντιδράσεις και για το ύψος των προστίμων. Σε περίπτωση αντικαταβολής 200 ευρώ που θα εξοφληθεί με μετρητά, η εταιρεία courier θα καλείται να πληρώσει πρόστιμο 400 ευρώ, παρότι η αμοιβή της για τη μεταφορά ανέρχεται σε λίγα ευρώ. Οι επιχειρήσεις χαρακτηρίζουν τη συγκεκριμένη πρόβλεψη δυσανάλογη, υπογραμμίζοντας ότι δεν πωλούν τα προϊόντα, αλλά εισπράττουν και αποδίδουν χρήματα για λογαριασμό τρίτων.
Μεγάλη εταιρεία ταχυμεταφορών τάσσεται υπέρ της διατήρησης της διάταξης, ζητώντας όμως να γίνουν διορθώσεις. Όπως επισημαίνει, η κατάργηση των μετρητών θα μειώσει το λειτουργικό κόστος, καθώς και τους κινδύνους κλοπών, απωλειών και υπεξαιρέσεων. Η καθημερινή συγκέντρωση, καταμέτρηση, φύλαξη και μεταφορά χρημάτων δημιουργεί σημαντική επιβάρυνση για τις επιχειρήσεις.
Η ίδια εταιρεία ζητεί μεταβατική περίοδο για την προσαρμογή των συστημάτων πληρωμών, ενιαίους κανόνες για όλους όσοι εισπράττουν αντικαταβολές, σαφή διαχωρισμό των ευθυνών των courier από τις φορολογικές υποχρεώσεις των εμπόρων και αναλογικότερα πρόστιμα. Παράλληλα, προτείνει να προβλεφθούν εξαιρέσεις σε περιπτώσεις τεχνικής αδυναμίας ολοκλήρωσης ηλεκτρονικής πληρωμής.
Υπό το βάρος των αντιδράσεων, το οικονομικό επιτελείο επανεξετάζει τη ρύθμιση. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, δεν αποκλείεται τελικά τα επίμαχα άρθρα να αποσυρθούν από το νομοσχέδιο που θα κατατεθεί στη Βουλή.
