Η θανατική ποινή εξακολουθεί να εφαρμόζεται σε περιορισμένο αριθμό χωρών, ωστόσο ο αριθμός των εκτελέσεων παγκοσμίως σημείωσε ανησυχητική αύξηση το 2025. Σύμφωνα με τα στοιχεία που περιλαμβάνονται σε κοινή δήλωση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Συμβουλίου της Ευρώπης, οι καταγεγραμμένες εκτελέσεις αυξήθηκαν κατά 78% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Με αφορμή την Ευρωπαϊκή και Παγκόσμια Ημέρα κατά της Θανατικής Ποινής, στις 10 Οκτωβρίου, η Ύπατη Εκπρόσωπος της ΕΕ, εξ ονόματος της Ένωσης, και ο Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης εξέφρασαν τη βαθιά ανησυχία τους για την εξέλιξη αυτή.
Παράλληλα, επανέλαβαν την κατηγορηματική αντίθεσή τους στη θανατική ποινή, ανεξαρτήτως εγκλήματος ή περιστάσεων, και κάλεσαν τα κράτη που εξακολουθούν να την εφαρμόζουν να προχωρήσουν στην κατάργησή της.
Οι περισσότερες εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν στο Ιράν, ενώ σημαντική αύξηση καταγράφηκε επίσης στην Αίγυπτο, στο Κουβέιτ, στη Σαουδική Αραβία, στη Σιγκαπούρη και στην Υεμένη. Η εσχάτη των ποινών εξακολούθησε να εφαρμόζεται και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Συνολικά, μόλις 17 χώρες είναι γνωστό ότι προχώρησαν σε εκτελέσεις κατά τη διάρκεια του 2025.
Ιδιαίτερη θέση στα στοιχεία καταλαμβάνει η Κίνα, καθώς οι σχετικές πληροφορίες παραμένουν κρατικό απόρρητο. Ως αποτέλεσμα, οι εκτελέσεις στη χώρα δεν συνυπολογίζονται στις παγκόσμιες στατιστικές, παρότι οι εκτιμήσεις κάνουν λόγο για χιλιάδες περιπτώσεις μέσα στο 2025.
Επομένως, ο πραγματικός αριθμός των εκτελέσεων παγκοσμίως ενδέχεται να είναι πολύ μεγαλύτερος από τον επίσημα καταγεγραμμένο.
Στην Ευρώπη, η Λευκορωσία παραμένει η μοναδική χώρα που εξακολουθεί να εφαρμόζει τη θανατική ποινή. Η χώρα δεν είναι μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης, με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τον οργανισμό να διαμηνύουν ότι θα αντιταχθούν σε κάθε προσπάθεια επαναφοράς ή διεύρυνσης της εφαρμογής της στην ήπειρο.
Η ΕΕ και το Συμβούλιο της Ευρώπης καλούν τα κράτη που εξακολουθούν να εφαρμόζουν τη θανατική ποινή να θεσπίσουν μορατόριουμ στις εκτελέσεις, ως μεταβατικό βήμα προς την οριστική κατάργησή της.
Όπως επισημαίνουν, το μορατόριουμ θα πρέπει να συνοδεύεται από τη μετατροπή των θανατικών ποινών που έχουν ήδη επιβληθεί, καθώς και από την πλήρη συμμόρφωση με τα διεθνή πρότυπα προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Οι δύο οργανισμοί χαρακτηρίζουν τη θανατική ποινή, όπως και τη διαδικασία που οδηγεί στην εκτέλεση, μορφή απάνθρωπης και εξευτελιστικής μεταχείρισης.
Τέλος, απευθύνουν έκκληση προς όλες τις κυβερνήσεις να υιοθετήσουν μορφές αποκαταστατικής δικαιοσύνης, με σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και στο δικαίωμα στη ζωή.
