Η άνοδος του κόστους δανεισμού και οι πιέσεις στις αγορές ομολόγων περιορίζουν τα περιθώρια κινήσεων των κυβερνήσεων της Ευρωζώνης, την ώρα που Ελλάδα και Ιταλία ζητούν μεγαλύτερη ευελιξία για την αντιμετώπιση του ενεργειακού σοκ.
Η συζήτηση, που πραγματοποιήθηκε στο Λουξεμβούργο, ανέδειξε για ακόμη μία φορά τη σύγκρουση ανάμεσα στην ανάγκη στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων και στην απαίτηση για τήρηση των δημοσιονομικών κανόνων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με το Bloomberg.
Ο αρμόδιος για τις οικονομικές υποθέσεις στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Βάλντις Ντομπρόβσκις, απέρριψε τις προτάσεις της Ελλάδας και της Ιταλίας για διεύρυνση των δημοσιονομικών περιθωρίων, καλώντας τα κράτη-μέλη να παραμείνουν προσηλωμένα στη δημοσιονομική πειθαρχία.
«Αυτό που τονίζω είναι η ανάγκη για δημοσιονομική σύνεση, ιδίως υπό το φως των πρόσφατων εξελίξεων στις αγορές ομολόγων», δήλωσε ο Ντομπρόβσκις μετά τη συνεδρίαση των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης. Πρόσθεσε επίσης: «Δεν μπορούμε να προτείνουμε κάθε φορά νέες μορφές δημοσιονομικής ευελιξίας».
Παρά τη σαφή θέση του, ο Ευρωπαίος αξιωματούχος ανέφερε ότι θα εξετάσει πιο αναλυτικά τις προτάσεις που έχουν καταθέσει η Ιταλία και η Ελλάδα.
Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ζητήσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξαιρεθούν από το ανώτατο όριο καθαρών δημόσιων δαπανών της ΕΕ τα προσωρινά εθνικά μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, όπως επισημαίνει το Reuters.
Από την πλευρά της, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι ζήτησε να λαμβάνεται υπόψη ο υψηλότερος του αναμενόμενου πληθωρισμός κατά τον υπολογισμό των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και των δημόσιων δαπανών. Η Ρώμη υποστηρίζει ότι τα κράτη-μέλη θα πρέπει να μπορούν να αξιοποιούν τα επιπλέον φορολογικά έσοδα που προκύπτουν λόγω πληθωρισμού, προκειμένου να αντιμετωπίσουν το αυξανόμενο ενεργειακό κόστος.
Σε συνέντευξη Τύπου, ο Βάλντις Ντομπρόβσκις δήλωσε πως «οι αυξημένες πληθωριστικές πιέσεις ήδη λαμβάνονται υπόψη, στο πλαίσιο της συνολικής αξιολόγησης των σχετικών παραγόντων, όταν εξετάζεται κατά πόσο τα κράτη-μέλη τηρούν τους δημοσιονομικούς κανόνες». Τόνισε επίσης ότι: «κάθε νέα μορφή δημοσιονομικής ευελιξίας θα μπορούσε να θέσει υπό αμφισβήτηση τη συλλογική μας βούληση να τηρήσουμε το δημοσιονομικό πλαίσιο που βασίζεται σε κανόνες, σε μια περίοδο κατά την οποία η αξιοπιστία της δέσμευσής μας για βιώσιμα δημόσια οικονομικά αποτελεί πολύτιμο πλεονέκτημα».
Οι πιέσεις στις αγορές, που αρχικά επικεντρώθηκαν στη Γαλλία, επεκτείνονται πλέον και σε άλλες χώρες με υψηλό χρέος, όπως η Ιταλία, η Ελλάδα και το Βέλγιο. Το Bloomberg επισημαίνει ότι η εξέλιξη αυτή εντείνει τις ανησυχίες για το κατά πόσο οι κυβερνήσεις μπορούν να χρηματοδοτήσουν πρόσθετα μέτρα στήριξης απέναντι στην ενεργειακή κρίση.
«Έχουμε εμπιστοσύνη στη δέσμευση της Γαλλίας για υγιή δημόσια οικονομικά και προσωπικά έχω μεγάλη εμπιστοσύνη στον καλό συνάδελφό μου, Ρολάν Λεσκίρ», δήλωσε ο πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης.
Η απότομη αύξηση του ενεργειακού κόστους έχει ήδη περάσει στις τιμές καταναλωτή, με τον πληθωρισμό στην Ευρωζώνη να φτάνει το 3,8% τον Σεπτέμβριο, στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών. Την ίδια στιγμή, τα μέτρα στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων αυξάνουν τα δημόσια ελλείμματα, ενώ ο πληθωρισμός διατηρεί τα επιτόκια σε υψηλά επίπεδα.
«Από τη μία πλευρά έχουμε υψηλές τιμές ενέργειας και αυξανόμενο πληθωρισμό, ενώ από την άλλη αντιμετωπίζουμε πιέσεις και προκλήσεις στις αγορές ομολόγων», δήλωσε ο Πιερρακάκης και πρόσθεσε ότι: «Οι δύο βασικές λέξεις εδώ είναι προστασία και διαφύλαξη: πρέπει να προστατεύσουμε τα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και κάθε Ευρωπαίο πολίτη που επωμίζεται το κόστος του ενεργειακού σοκ».
Ο πρόεδρος του Eurogroup πρόσθεσε ότι: «παράλληλα, πρέπει να διαφυλάξουμε τη δημοσιονομική μας αξιοπιστία και την ελευθερία κινήσεων που αυτή μας εξασφαλίζει».
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί τις κυβερνήσεις να περιορίσουν τις δημόσιες δαπάνες και επιμένει στην ανάγκη για στοχευμένα και προσωρινά μέτρα στήριξης. Οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι μια γενικευμένη αύξηση των δημοσίων δαπανών θα μπορούσε να οδηγήσει σε υπέρβαση των ορίων της ΕΕ για τα ελλείμματα και το χρέος.
Οι κανόνες της ΕΕ προβλέπουν ήδη περιθώριο ευελιξίας για την αντιμετώπιση του ενεργειακού σοκ. Φέτος, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επέτρεψε μεγαλύτερη δημοσιονομική ευελιξία, η οποία είχε σχεδιαστεί αρχικά για αυξημένες αμυντικές δαπάνες, ώστε να καλύπτει έως το 2028 και μέτρα για την ενεργειακή ασφάλεια.
Η Ιταλία και η Ελλάδα ζητούν, σύμφωνα με το Bloomberg, ακόμη μεγαλύτερη ευελιξία από τις Βρυξέλλες. Την ίδια ώρα, η Γαλλία δίνει έμφαση στην ανάγκη αποκατάστασης της δημοσιονομικής της κατάστασης, καθώς οι επενδυτές εξετάζουν τη δυνατότητα σταθεροποίησης του δημόσιου χρέους της, το οποίο πλησιάζει το 120% του ΑΕΠ.
Ωστόσο, αρκετά κράτη-μέλη εμφανίζονται επιφυλακτικά απέναντι σε νέες προσπάθειες χαλάρωσης των δημοσιονομικών περιορισμών. «Δεν θεωρώ καλή ιδέα να δημιουργήσουμε εθνικές ρήτρες εξαίρεσης για περιπτώσεις και κρίσεις όπως αυτή», δήλωσε ο αντιπρόεδρος της βελγικής κυβέρνησης, Βίνσεντ Βαν Πέτεγκεμ.
Ο ίδιος τάχθηκε υπέρ της εφαρμογής προσωρινών μέτρων για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας, οι οποίες έχουν προκληθεί από το σοκ στην προσφορά.
