Ο θάνατος της 28χρονης Ντάρια Σιπίλοβα, τεχνικού εργαστηρίου σε ερευνητικό ινστιτούτο για την πανώλη στη Σιβηρία, προκάλεσε συναγερμό στη Ρωσία και έντονη συζήτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η εργαζόμενη πέθανε στις 2 Οκτωβρίου, κάτω από συνθήκες που παραμένουν αδιευκρίνιστες, με τις ρωσικές αρχές να επιβάλλουν αρχικά καραντίνα σε περίπου 200 ανθρώπους.
Η ρυθμιστική αρχή υγείας της Ρωσίας ανακοίνωσε χθες, Τετάρτη, ότι δεν υπάρχει κίνδυνος να ξεσπάσει επιδημία και πως τα προληπτικά μέτρα χαλαρώνουν. Παράλληλα, οι αρχές επισημαίνουν ότι δεν έχουν εντοπιστεί κρούσματα πανώλης σε κανέναν από όσους ήρθαν σε επαφή με τη Σιπίλοβα.
Τι συνέβη
Η Ντάρια Σιπίλοβα εργαζόταν στο Ερευνητικό Ινστιτούτο Καταπολέμησης της Πανώλης Σιβηρίας και Άπω Ανατολής του Ιρκούτσκ. Ο θάνατός της οδήγησε στην άμεση εφαρμογή προληπτικών αντιεπιδημιακών μέτρων, τα οποία συγκέντρωσαν το διεθνές ενδιαφέρον.
Οι αρχές ανακοίνωσαν ότι η γυναίκα πέθανε από “πνευμονία άγνωστης αιτιολογίας”. Για προληπτικούς λόγους, ωστόσο, τέθηκαν σε καραντίνα όλοι όσοι είχαν έρθει σε επαφή μαζί της.
Έκτοτε, έχει γίνει γνωστό ότι το 90% των ανθρώπων που μπήκαν σε καραντίνα αφέθηκε ελεύθερο, ύστερα από σχεδόν 5.000 εργαστηριακές εξετάσεις. Δεν εντοπίστηκε κρούσμα πανώλης μεταξύ των επαφών της, ενώ η ίδια η Σιπίλοβα ήταν εμβολιασμένη και, σύμφωνα με τις αρχές, “είχε ανοσία απέναντι στις επικίνδυνες λοιμώξεις τις οποίες μελετούσε”.
Την ίδια ώρα, ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο νόσησε διαδόθηκαν γρήγορα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Μία από τις εκδοχές αναφέρει ότι έσπασε δοκιμαστικό σωλήνα που περιείχε ζωντανά βακτήρια πνευμονικής πανώλης, θεωρία την οποία απορρίπτει η ρωσική ρυθμιστική αρχή υγείας.
Άλλες πληροφορίες υποστηρίζουν ότι η γυναίκα ασθένησε έπειτα από ταξίδι στην Ταϊλάνδη ή στη Μολδαβία, ενώ μια τρίτη εκδοχή συνδέει την ασθένειά της με επίσκεψη σε περιοχή κοντά στα σύνορα με τη Μογγολία. Μέχρι στιγμής, πάντως, δεν υπάρχουν αποδεικτικά στοιχεία που να επιβεβαιώνουν οποιαδήποτε από αυτές τις θεωρίες.
Πέθανε από πανώλη;
Δεν υπάρχει επιβεβαίωση ότι η Σιπίλοβα πέθανε από πανώλη, παρότι περιφερειακός κυβερνήτης είχε δηλώσει αρχικά ότι “πιθανόν” να συνέβη αυτό.
Η Rospotrebnadzor ανακοίνωσε ότι η 28χρονη πέθανε από άγνωστη μορφή πνευμονίας και πως δεν εντοπίστηκαν σχετικά παθογόνα σε κανέναν από όσους είχαν έρθει σε επαφή μαζί της.
Μέχρι σήμερα δεν έχει διευκρινιστεί τι προκάλεσε την πνευμονία ούτε πώς προσβλήθηκε η εργαζόμενη. Η πνευμονία, λοίμωξη των πνευμόνων, μπορεί να οφείλεται σε διαφορετικά αίτια, μεταξύ άλλων στην πανώλη, σε άλλες βακτηριακές λοιμώξεις ή σε ιογενείς νόσους του αναπνευστικού, όπως η γρίπη και η COVID-19.
Τι είναι η πανώλη και θεραπεύεται;
Η πανώλη προκαλείται από το βακτήριο “Yersinia pestis” και εμφανίζεται κυρίως σε μικρά ζώα και ψύλλους. Μπορεί, ωστόσο, να προσβάλει και τον άνθρωπο. Στις μεγάλες εξάρσεις της νόσου περιλαμβάνεται ο «Μαύρος Θάνατος», ο οποίος τον 14ο αιώνα κόστισε τη ζωή σε περισσότερους από 50 εκατομμύρια ανθρώπους στην Ευρώπη.
Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω του δήγματος μολυσμένων ψύλλων, αλλά και με την εισπνοή μολυσμένων σταγονιδίων του αναπνευστικού. Σπανιότερα, μπορεί να προκύψει από την κατάποση μολυσματικών υλικών.
Χωρίς θεραπεία, το ποσοστό θνητότητας κυμαίνεται από 30% έως 100%. Όταν διαγνωστεί έγκαιρα, η πανώλη αντιμετωπίζεται με αντιβιοτικά.
Ποιες είναι οι μορφές της πανώλης;
Η νόσος εκδηλώνεται σε τρεις μορφές, οι οποίες προσβάλλουν διαφορετικά σημεία του οργανισμού.
Η πνευμονική πανώλη είναι η πιο μολυσματική και λιγότερο συχνή μορφή. Προκαλεί λοίμωξη στους πνεύμονες και βήχα, μέσω του οποίου αποβάλλονται μολυσματικά σταγονίδια στον αέρα.
Η βουβωνική πανώλη είναι η συχνότερη μορφή και συνήθως προκαλείται από το δάγκωμα μολυσμένου ψύλλου. Προκαλεί διόγκωση των λεμφαδένων, γνωστή ως “βουβώνες”. Η σηψαιμική πανώλη εμφανίζεται όταν τα βακτήρια πολλαπλασιάζονται στο αίμα και δεν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο.
Μία μορφή της πανώλης μπορεί να εξελιχθεί σε άλλη. Τα αρχικά συμπτώματα συχνά μοιάζουν με εκείνα της γρίπης και εμφανίζονται έπειτα από περίοδο επώασης μίας έως επτά ημερών. Περιλαμβάνουν πυρετό, ρίγη, πονοκέφαλο, πόνους στο σώμα, αδυναμία, εμετό και ναυτία.
Πόσο συχνή είναι η πανώλη;
Η πανώλη είναι ενδημική σε αρκετές αφρικανικές χώρες, στην πρώην Σοβιετική Ένωση, στην Αμερική και στην Ασία. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα περισσότερα ανθρώπινα κρούσματα των τελευταίων έξι ετών καταγράφηκαν στη ΛΔ Κονγκό και στη Μαδαγασκάρη.
Ενδημική είναι και στη Σιβηρία, όπου καταγράφηκε το πρώτο γνωστό προϊστορικό ξέσπασμα της νόσου στον άνθρωπο. Το βακτήριο “Yersinia pestis” εντοπίζεται σε μικρά άγρια θηλαστικά και στους ψύλλους τους. Παρ’ όλα αυτά, η προσβολή Ρώσων από πανώλη είναι σπάνια.
Διεθνείς αντιδράσεις
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, με έδρα τη Γενεύη, ζήτησε από τη Ρωσία περισσότερες πληροφορίες για την υπόθεση. Το ίδιο έπραξαν και οι ΗΠΑ, αν και ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι εκτιμά πως η Μόσχα έχει υπό έλεγχο την κατάσταση.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανέφερε ακόμη ότι οι ΗΠΑ δεν θεωρούν πως ο θάνατος της Σιπίλοβα προκλήθηκε από βιολογικό όπλο, μια θεωρία που κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Το Καζακστάν, το Κιργιστάν και το Ουζμπεκιστάν ανακοίνωσαν ότι θα ενισχύσουν τα προληπτικά μέτρα στα σύνορά τους, προκειμένου να παρακολουθούν στενά την πιθανή εξάπλωση μολυσματικών ασθενειών. Η Ρωσία είναι πλήρες μέλος του ΠΟΥ, ο οποίος διαθέτει αντιπροσωπεία στη Μόσχα.
Το ινστιτούτο καταπολέμησης της πανώλης στη Σιβηρία
Το Ερευνητικό Ινστιτούτο Καταπολέμησης της Πανώλης του Ιρκούτσκ, για τη Σιβηρία και την Άπω Ανατολή, ιδρύθηκε το 1934 με στόχο τον έλεγχο των επιδημιών πανώλης.
Σύμφωνα με την ιστοσελίδα του, ο επιστήμονας που το ίδρυσε συνέβαλε στην αντιμετώπιση επιδημιών στη Σιβηρία, τη Μογγολία και την Κίνα. Με την πάροδο των ετών, το ινστιτούτο επέκτεινε τη δραστηριότητά του και σε άλλες επικίνδυνες ασθένειες, όπως η χολέρα και ο άνθρακας.
Γιατί ο θάνατος βρίσκεται στο προσκήνιο
Η πανδημία της COVID-19 ενίσχυσε τις ανησυχίες για την εμφάνιση νέων θανατηφόρων ασθενειών. Παράλληλα, οι αναφορές για συρροές κρουσμάτων άγνωστης αιτιολογίας ή για πιθανά εργαστηριακά ατυχήματα προκαλούν πλέον μεγάλη ανησυχία στο διαδίκτυο.
Οι περισσότεροι επιστήμονες εκτιμούν ότι ο κορωνοϊός που προκάλεσε την COVID-19 προήλθε από ζώα, ενώ ορισμένοι έχουν υποστηρίξει ότι ενδέχεται να προήλθε από διαρροή σε εργαστήριο.
Οι ειδικοί στη δημόσια υγεία ζητούν προσοχή στην υπόθεση της Σιβηρίας, επισημαίνοντας ότι μέχρι στιγμής έχει αναφερθεί μόνο ένας θάνατος και ότι οι ρωσικές αρχές δεν έχουν εντοπίσει στοιχεία που να δείχνουν πως η εργαζόμενη μολύνθηκε από πανώλη.
