Η στεγαστική κρίση, η τουριστική πίεση και η ανάγκη προστασίας του δημόσιου χώρου βρέθηκαν στο επίκεντρο της συζήτησης του Χάρη Δούκα, Δημάρχου Αθηναίων, με τον συγγραφέα Χρήστο Χωμενίδη και τον Στράτο Φαναρά, Πρόεδρο και Διευθύνοντα Σύμβουλο της Metron Analysis S.A.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του συνεδρίου «Διάλογοι για την Αθήνα: Από τον μύθο στη σύγχρονη πόλη», που διοργανώνεται από την εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, υπό την αιγίδα του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) και του Δήμου Αθηναίων, με την υποστήριξη της Περιφέρειας Αττικής και σε συνεργασία με το Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών.
Αναφερόμενος στη στεγαστική κρίση, ο Χάρης Δούκας υποστήριξε ότι η πρόταση για παροχή επιπλέον ορόφων, με στόχο την ενίσχυση της κοινωνικής στέγης και της μακροχρόνιας μίσθωσης, κινείται προς τη λάθος κατεύθυνση και δεν απαντά στα πραγματικά προβλήματα της Αθήνας.
Σε ερώτηση του Χρήστου Χωμενίδη σχετικά με το κατά πόσο η κυβέρνηση, εξυπηρετώντας συμφέροντα, δεν απελευθερώνει τις κλειστές κατοικίες προκειμένου να διατηρούνται υψηλά τα ενοίκια, ο Δήμαρχος Αθηναίων απάντησε χαρακτηριστικά: «Ακριβώς».
Ο κ. Δούκας έφερε ως παράδειγμα την Ισπανία, η οποία αξιοποιεί πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για τη δημιουργία κοινωνικών κατοικιών. «Η Ισπανία φτιάχνει κοινωνικές κατοικίες με τα χρήματα του ΤΑΑ. Εμείς φτιάξαμε κοινωνικές κατοικίες με το ΤΑΑ; Η απάντηση είναι όχι».
Παράλληλα, επικαλέστηκε μελέτη του Δήμου Αθηναίων, σύμφωνα με την οποία υπάρχουν περίπου 40.000 κατοικίες χωρίς χρήση. Από αυτές, περίπου 20.000 παραμένουν κλειστές και χωρίς ηλεκτροδότηση. Ο Δήμαρχος διερωτήθηκε γιατί τα συγκεκριμένα ακίνητα δεν επιστρέφουν στην αγορά, παρά τις νομοθετικές πρωτοβουλίες και τα μέτρα επιδότησης ενοικίου που έχουν εφαρμοστεί από διαδοχικές κυβερνήσεις, επισημαίνοντας ότι θα πρέπει να εξεταστεί εάν οι υψηλές τιμές αποτελούν έναν από τους βασικούς λόγους που παραμένουν κλειστά.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην τουριστική ανάπτυξη, η οποία ασκεί πλέον έντονη πίεση στο κέντρο της πρωτεύουσας. Μίλησε για «έκρηξη της τουριστικής κίνησης», σημειώνοντας ότι όταν ανέλαβε η σημερινή δημοτική αρχή οι επισκέπτες στο κέντρο της Αθήνας ανέρχονταν περίπου σε 1,5 έως 2 εκατομμύρια, ενώ φέτος αναμένεται να αγγίξουν τα 10 εκατομμύρια, με μέση διάρκεια παραμονής 3,5 ημέρες.
Την ίδια ώρα, ο Χάρης Δούκας έθεσε ζήτημα αναλογικής απόδοσης των εσόδων από την τουριστική δραστηριότητα. Όπως είπε, ο Δήμος Αθηναίων λαμβάνει μόλις περίπου 0,4 ευρώ ανά επισκέπτη, ποσό που δεν ανταποκρίνεται στην πίεση που δέχεται ο αστικός ιστός. Αναφέρθηκε ακόμη στο τέλος διαμονής, το οποίο ανέρχεται σε 10 ευρώ την ημέρα για τα πεντάστερα καταλύματα, υποστηρίζοντας ότι από το συγκεκριμένο έσοδο δεν επιστρέφει κανένα ποσό στον Δήμο Αθηναίων.
Προκειμένου η Αθήνα να μην ακολουθήσει την πορεία πόλεων όπως η Βαρκελώνη, ο Δήμος προχώρησε σε μελέτη φέρουσας ικανότητας, με στόχο να εντοπιστούν οι περιοχές που έχουν ήδη φτάσει στα όρια του κορεσμού. Τα στοιχεία διαβιβάστηκαν στην Κυβέρνηση και, όπως σημείωσε ο κ. Δούκας, σταμάτησε ορθώς η επέκταση της δραστηριότητας των βραχυχρόνιων μισθώσεων στα τρία βασικά δημοτικά διαμερίσματα της Αθήνας.
Ο Δήμος δίνει, όπως ανέφερε, «σκληρή μάχη» ώστε να μην κατασκευάζονται νέα ξενοδοχεία σε ήδη επιβαρυμένες περιοχές και να μη μετατρέπονται όλες οι χρήσεις σε εστιατόρια, μπαρ και κέντρα ψυχαγωγίας. «Δεν θέλουμε να γίνει η Πλάκα ένα mall. Θέλουμε να υπάρχουν και κάτοικοι», υπογράμμισε, προσθέτοντας ότι η Αθήνα δεν μπορεί να χάσει τη σχέση της με την Ακρόπολη και τον δημόσιο χώρο. «Δεν είναι δυνατόν να φτιάχνει κάποιος ένα κτίριο τόσο ψηλό ώστε να κρύβει τη θέα της Ακρόπολης».
Στις προτεραιότητες της δημοτικής αρχής βρίσκεται και η βελτίωση των πεζοδρομίων, με ιδιαίτερη έμφαση σε περιοχές όπως η Κυψέλη. Ο Δήμαρχος Αθηναίων χαρακτήρισε τα πεζοδρόμια ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της πόλης και τόνισε ότι απαιτούνται πόροι και συστηματικές παρεμβάσεις. «Χρειάζονται πόροι. Το παλεύουμε, κάνουμε πεζοδρομήσεις και πρέπει να αποτελεί βασική αρχή για όλα τα επόμενα χρόνια».
Σε ό,τι αφορά την καθαριότητα, ο κ. Δούκας ανέφερε ότι στο κέντρο της Αθήνας πραγματοποιούνται καθαρισμοί επτά έως οκτώ φορές την ημέρα. Η τουριστική δραστηριότητα, σε συνδυασμό με τη λειτουργία εστιατορίων και ξενοδοχείων, δημιουργεί αυξημένες ανάγκες.
Ο Χρήστος Χωμενίδης στάθηκε στους δύο βασικούς κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι σύγχρονες πόλεις. «Το πρώτο το οποίο δεν είναι καθόλου θεωρητικό, αλλά γενικότερο, είναι ο κίνδυνος να συμβεί σε εμάς αυτό που βλέπουμε σε άλλες κοσμοπολίτικες πόλεις, παύουν να έχουν πολίτες, δηλαδή μετατρέπονται σε χώρους αποκλειστικά ενοικιαζόμενους σε τουρίστες».
Όπως σημείωσε, είναι προβληματικό οι πολίτες να βρίσκονται εκτός του αστικού κέντρου και να χρειάζονται ακόμη και δύο ώρες για να μετακινηθούν προς την εργασία τους, καθώς με αυτόν τον τρόπο «δεν λειτουργεί ο αστικός ιστός». Ως δεύτερο κρίσιμο ζήτημα ανέδειξε τη σημασία του δημόσιου χώρου και ειδικότερα των πεζοδρομίων. «Για μένα, το βασικό κριτήριο για να κρίνεις και να βαθμολογήσεις μια πόλη είναι το πλάτος των πεζοδρομίων», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Από την πλευρά του, ο Στράτος Φαναράς υπογράμμισε τη σημασία της ποιότητας ζωής ως μιας ευρύτερης και συμπεριληπτικής έννοιας. Όπως είπε, δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα κλισέ, αλλά ως ένα σύνθετο ζήτημα, οι επιμέρους συνιστώσες του οποίου χρειάζεται να αναλυθούν και να αποτελέσουν αντικείμενο συστηματικής δουλειάς.
Ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος της Metron Analysis S.A. τόνισε ακόμη ότι η Αθήνα διαθέτει τεράστια κληρονομιά και ισχυρό μύθο, ενώ συγκεντρώνει τις περισσότερες ευκαιρίες της χώρας στην εκπαίδευση και την κοινωνική ζωή, ιδιαίτερα για τους νέους. Την ίδια στιγμή, όμως, αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις, με τη στέγαση, τις μετακινήσεις και την αίσθηση του «χαμένου χρόνου» στην καθημερινότητα να επηρεάζουν καθοριστικά την ποιότητα ζωής.
Ο Χάρης Δούκας άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο να διεκδικήσει εκ νέου τη δημαρχία της Αθήνας.
Τη συζήτηση συντόνισε η Διευθύντρια Σύνταξης στην εφημερίδα το Βήμα, Δήμητρα Κρουστάλλη.
