Σε κρίσιμο σημείο βρίσκεται η κατάσταση στον Κηφισό, καθώς η οικολογική υποβάθμιση του ποταμού έχει πλέον τεκμηριωθεί, ενώ σοβαρά ερωτήματα παραμένουν για τις επιπτώσεις στη δημόσια υγεία. Τα πρόσφατα περιστατικά ρύπανσης στο ύψος του Ρέντη και της Μεταμόρφωσης επαναφέρουν με ένταση το ζήτημα της ανεξέλεγκτης απόρριψης λυμάτων.
Ο διευθυντής και πρόεδρος του ΔΣ του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, καθηγητής Περιβαλλοντικής Μηχανικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Δημοσθένης Σαρηγιάννης, υπογραμμίζει ότι η οικολογική κατάρρευση στον Κηφισό είναι τεκμηριωμένη. «Οι δύο σοβαρότερες οδοί έκθεσης παραμένουν αμέτρητες – και αυτό ορίζει τις προτεραιότητες. Η βιολογική ποιότητα του Κηφισού χαρακτηρίζεται ”φτωχή” από το 2020, με πυρήνα το τμήμα από τον Κόκκινο Μύλο έως τη Λεωφόρο Κύμης, όπου η αστική πυκνότητα συναντά τη βιομηχανική χρήση. Τα ανάντη ορεινά τμήματα και η εκβολή αντέχουν καλύτερα. Δεν ρυπαίνεται απλώς· έχει χάσει τη βιοκοινότητά του σε συγκεκριμένα χιλιόμετρα».
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί, σύμφωνα με τον καθηγητή, η έκθεση των κατοίκων αλλά και η πιθανή επιβάρυνση του υπόγειου υδροφορέα. Στην ερώτηση πόσο επικίνδυνα είναι αυτά τα λύματα, ο κ. Σαρηγιάννης απαντά «στη δημόσια υγεία, το μετρημένο είναι η μικροβιακή επιβάρυνση. Το αμέτρητο είναι δύο πράγματα, τα βαρύτερα: Πρώτον, ο υπόγειος υδροφορέας: αν φέρει τη ρύπανση του ποταμού, τα περιθώρια ασφαλείας για αρσενικό και μόλυβδο πέφτουν στο 2,7 και στο 3,4 – τιμές συναγερμού. Κανείς δεν έχει ανοίξει γεώτρηση. Δεύτερον, περίπου 104.000 κάτοικοι ζουν μέσα σε 200 μέτρα από ανοιχτή κοίτη με κοπρανώδες φορτίο και αναπνέουν τα αερολύματά της. Μέτρηση αέρα δεν υπάρχει καμία».
Ο Δημοσθένης Σαρηγιάννης περιγράφει, παράλληλα, μια σειρά άμεσων και μακροπρόθεσμων παρεμβάσεων που θα μπορούσαν να περιορίσουν τους κινδύνους. «Πρώτα τα φθηνά: γάντια, μπότες και πρωτόκολλο υγιεινής για τους 450 εργαζόμενους· περίφραξη στα ανοιχτά ρέματα δίπλα σε σχολεία. Έπειτα η σφράγιση των φρεατίων ομβρίων σε χώρους στάθμευσης βαρέων οχημάτων και αισθητήρες συνεχούς μέτρησης pH σε πέντε θέσεις – μια όξινη απόρριψη αφήνει σήμα δευτερολέπτων που η εποχιακή δειγματοληψία δεν πιάνει. Μετά οι μετρήσεις που αλλάζουν την εικόνα: αρίθμηση παθογόνων σε συγκεντρώσεις, γεωτρήσεις, δειγματοληψία αέρα. Και μία που δεν ζητήθηκε ποτέ: φαρμακευτικά κατάλοιπα και γονίδια αντοχής στα αντιβιοτικά, αφού μέρος του φορτίου ήταν νοσοκομειακό. Τελευταίο και δυσκολότερο: πρόστιμα που να ξεπερνούν το κόστος της νόμιμης διάθεσης. «Όσο η παρανομία συμφέρει, τα βυτιοφόρα θα βρίσκουν φρεάτιο» καταλήγει ο κ. Σαρηγιάννης.
Αυστηρό μήνυμα προς όσους παραβιάζουν την περιβαλλοντική νομοθεσία στέλνει ο γενικός γραμματέας Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων του ΥΠΕΝ Πέτρος Βαρελίδης. Σε δηλώσεις του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ξεκαθαρίζει ότι οι έλεγχοι θα συνεχιστούν και πως οι παραβάτες θα αντιμετωπίσουν τις προβλεπόμενες κυρώσεις.
«Τόσο οι επιθεωρητές περιβάλλοντος όσο και η Διεύθυνση Περιβάλλοντος της Περιφέρειας Αττικής με την οποία έχουμε μια εξαιρετική συνεργασία, μαζί με την Ελληνική Αστυνομία όπου απαιτείται, θα συνεχίσουν τους τακτικούς και έκτακτους ελέγχους. Όπου διαπιστώνονται παραβάσεις, εφαρμόζεται το πολύ αναλυτικό θεσμικό πλαίσιο που συμπεριλαμβάνει και τη μεθοδολογία υπολογισμού του διοικητικού προστίμου, το οποίο είναι αναλογικό με τον τζίρο της επιχείρησης» τονίζει. «Με τον τρόπο αυτό, προσθέτει, διασφαλίζουμε ότι υπάρχει διαφάνεια και δικαιοσύνη στις επιβαλλόμενες κυρώσεις, διοικητικές ή και ποινικές».
