Κάθε πρωί, στις 9, η Ουκρανία παγώνει για ένα λεπτό. Τα μεγάφωνα που συνήθως προειδοποιούν για επικείμενες ρωσικές αεροπορικές επιδρομές μεταδίδουν τον σταθερό χτύπο ενός ρολογιού. Στους δρόμους ανάβει το κόκκινο στα φανάρια, τα αυτοκίνητα ακινητοποιούνται και οι πόλεις βυθίζονται στη σιωπή.
Πρόκειται για την καθημερινή στιγμή σιγής της Ουκρανίας, μια πανεθνική πράξη μνήμης για όσους σκοτώθηκαν στον παράνομο πόλεμο της Ρωσίας. Σε σπίτια, σχολεία, χώρους εργασίας, αγορές και αυτοκινητόδρομους, οι Ουκρανοί τιμούν όσους έδωσαν τη ζωή τους υπερασπιζόμενοι την κυριαρχία και την ελευθερία της χώρας τους, αλλά και τους χιλιάδες αμάχους που χάθηκαν εξαιτίας της ρωσικής επιθετικότητας.
Η σιωπή αυτή εκφράζει, παράλληλα, την απουσία που βιώνουν χιλιάδες οικογένειες, οι οποίες περιμένουν ακόμη τους δικούς τους ανθρώπους να επιστρέψουν. Ανάμεσά τους βρίσκονται και χιλιάδες παιδιά από την Ουκρανία, τα οποία μεταφέρθηκαν βίαια και παράνομα στη Ρωσία κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Χωρισμένα από τις οικογένειες και τις κοινότητές τους, πολλά από αυτά τα παιδιά έχουν στερηθεί βασικά κομμάτια της ταυτότητάς τους: τη γλώσσα, τον πολιτισμό, ακόμη και τα ονόματά τους.
Άλλοι είναι άμαχοι που κρατούνται παράνομα σε προσωρινά κατεχόμενα από τη Ρωσία εδάφη. Πολλοί τιμωρήθηκαν επειδή δίδασκαν τη μητρική τους γλώσσα, διατηρούσαν τις πολιτισμικές τους παραδόσεις, μιλούσαν ανοιχτά κατά της κατοχής ή αποκάλυπταν όσα είχαν δει. Κάποιοι μεταφέρθηκαν σε κέντρα κράτησης στη Ρωσία, όπου κρατούνται χωρίς τη δέουσα νομική διαδικασία, χωρίς επαφή με τους οικείους τους, με ανεπαρκή ιατρική περίθαλψη και χωρίς ανεξάρτητο έλεγχο.
Εξίσου ανησυχητική παραμένει η κατάσταση των Ουκρανών αιχμαλώτων πολέμου που βρίσκονται υπό ρωσική κράτηση. Επαναπατρισθέντες έχουν μιλήσει για σκληρή μεταχείριση, ενώ ανεξάρτητοι φορείς έχουν καταγράψει εκτεταμένη κακοποίηση, συμπεριλαμβανομένων βασανιστηρίων και σεξουαλικής βίας. Δεν πρόκειται για παρενέργειες του πολέμου της Ρωσίας.
Οι ενέργειες της Ρωσίας συνιστούν επαναλαμβανόμενες και καλά τεκμηριωμένες παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, οι οποίες πραγματοποιούνται σε μεγάλη κλίμακα, με στόχο να καμφθεί η βούληση του ουκρανικού λαού. Πίσω από κάθε υπόθεση υπάρχει μια ανθρώπινη ιστορία: ένας γονιός που περιμένει το παιδί του, μια σύζυγος που περιμένει ένα τηλεφώνημα, μια οικογένεια που περιμένει κάποιον να γυρίσει σπίτι.
released August 19, 2026. Russian Defence Ministry/Handout via REUTERS
Το πραγματικό μέτρο της ειρήνης βρίσκεται σε αυτές τις ιστορίες. Σε ένα παιδί που επέστρεψε στην οικογένειά του, σε έναν άμαχο που απελευθερώθηκε από παράνομη κράτηση, σε έναν αιχμάλωτο πολέμου που ξανασμίγει με τους αγαπημένους του και σε μια κοινότητα που αποκτά τη δυνατότητα να επουλώσει τις πληγές της και να ανοικοδομηθεί.
Το μέγεθος του προβλήματος είναι τεράστιο και δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί από μία χώρα ή έναν οργανισμό μόνο. Απαιτεί σταθερή συνεργασία ανάμεσα σε κυβερνήσεις, διεθνείς οργανισμούς, ανθρωπιστικούς φορείς και την κοινωνία των πολιτών.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Καναδάς, η Νορβηγία και η Ουκρανία συγκάλεσαν τους υπουργούς Εξωτερικών και διεθνείς εταίρους στο Τορόντο, στις 28 και 29 Σεπτεμβρίου, για το «Μονοπάτια προς την Ειρήνη: Δεύτερη Διεθνής Διάσκεψη για την Επιστροφή των Παιδιών της Ουκρανίας, των Κρατουμένων Αμάχων και των Αιχμαλώτων Πολέμου».
Η διάσκεψη βασίστηκε στην πρόοδο που σημειώθηκε στην υπουργική συνάντηση για το ίδιο ζήτημα, την οποία διοργάνωσαν οι τρεις χώρες στον Καναδά το 2024. Στόχος της ήταν να ενώσει διεθνείς εταίρους γύρω από τις προσπάθειες της Ουκρανίας για την επιστροφή, την αποκατάσταση και την επανένταξη των απελαθέντων παιδιών, των κρατουμένων αμάχων και των αιχμαλώτων πολέμου.
REUTERS/Valentyn Ogirenko
Η επιστροφή τους αποτελεί ανθρωπιστική επιταγή και είναι κρίσιμη για κάθε ειρηνευτική διαδικασία, καθώς συμβάλλει στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης και θέτει τα θεμέλια μιας δίκαιης, διαρκούς και αξιοπρεπούς ειρήνης. Κάθε άνθρωπος που επιστρέφει επανενώνει μια οικογένεια. Κάθε οικογένεια που επανενώνεται ενισχύει μια κοινότητα. Και κάθε κοινότητα που ευημερεί συμβάλλει στην ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.
Κάθε πρωί, εκατομμύρια Ουκρανοί σταματούν για να θυμηθούν εκείνους που χάθηκαν και εκείνους που δεν έχουν ακόμη επιστρέψει. Με τη μνήμη, το θάρρος και την ευρηματικότητά τους, επιδιορθώνουν όσα κατέστρεψε η Ρωσία, στηρίζουν ο ένας τον άλλον και ενδυναμώνουν τις κοινότητες που η ρωσική επιθετικότητα επιδίωξε να διαλύσει.
Η προσδοκία είναι τα «Μονοπάτια προς την Ειρήνη» να κινητοποιήσουν τη διεθνή κοινότητα όχι μόνο να σταθεί για λίγο σιωπηλή μαζί με την Ουκρανία, αλλά και να δράσει στο πλευρό της, ώστε να επιστρέψουν στην πατρίδα κάθε παιδί, κάθε κρατούμενος άμαχος και κάθε αιχμάλωτος πολέμου.
Η Σόνια Τίσεν είναι η πρεσβευτής του Καναδά στην Ελλάδα. Η Χάριετ Ελίζαμπεθ Μπεργκ είναι η πρεσβευτής της Νορβηγίας στην Ελλάδα. Ο Ολεξάντρ Κραβτσένκο είναι επιτετραμμένος ad interim της Ουκρανίας στην Ελλάδα.
