Στη Θύμαινα, το δημογραφικό πρόβλημα έχει πλέον μετρηθεί στις σχολικές αίθουσες: μόλις δύο παιδιά φοιτούν φέτος στο δημοτικό σχολείο του μικρού νησιού του ανατολικού Αιγαίου.
Εκεί όπου παλαιότερα οι παιδικές φωνές γέμιζαν τις αυλές, σήμερα το σχολείο προσπαθεί να κρατηθεί ανοιχτό, αποτυπώνοντας με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο την ερήμωση της ελληνικής περιφέρειας και των μικρών νησιών, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Euronews.
«Όταν αυτά τα παιδιά τελειώσουν το δημοτικό, το σχολείο θα τεθεί σε αναστολή και μετά από λίγα χρόνια θα κλείσει οριστικά», λέει ο εκπαιδευτικός Κωνσταντίνος Φαντέλας.
Στο νησί δεν υπάρχει ούτε νηπιαγωγείο ούτε γυμνάσιο. Έξι έφηβοι που μένουν στη Θύμαινα επιβιβάζονται κάθε πρωί στο καράβι με προορισμό τους γειτονικούς Φούρνους, όπου φοιτούν στο σχολείο.
Για τα μικρότερα παιδιά, το πρόβλημα έχει μια ακόμη πιο δύσκολη διάσταση: δεν υπάρχουν συνομήλικοι για να παίξουν, να συναναστραφούν και να αναπτύξουν την απαραίτητη αίσθηση ανταγωνισμού και κινήτρου.
«Το παιδί μου είναι μόνο του στο σχολείο και δεν έχει άλλα παιδιά για να παίξει, να βγει έξω ή να νιώσει αυτή την αίσθηση του ανταγωνισμού και του κινήτρου. Είναι μόνος του. Φέτος ξεκίνησε ένα αγοράκι στην πρώτη τάξη, οπότε παίζει μαζί του», λέει η Κατερίνα Μαρκάκη, μητέρα του μοναδικού μαθητή της τετάρτης τάξης της Θύμαινας.
Η απομόνωση γίνεται ακόμη πιο έντονη εξαιτίας των περιορισμένων ακτοπλοϊκών συνδέσεων. Η Θύμαινα συνδέεται με την Αθήνα μόλις δύο φορές την εβδομάδα, ενώ το ταξίδι διαρκεί τουλάχιστον οκτώ ώρες και απαιτεί ανταπόκριση στους Φούρνους.
Το βίντεο από Glomex:
Όταν ο καιρός χαλάει, η σύνδεση μπορεί να διακοπεί και το νησί να μείνει αποκλεισμένο για ημέρες.
Στην καθημερινότητα των περίπου 140 μόνιμων κατοίκων, οι δυσκολίες δεν περιορίζονται στην απόσταση. Η ακρίβεια και το υψηλό κόστος ζωής λειτουργούν αποτρεπτικά για όσους θα ήθελαν να επιστρέψουν ή να εγκατασταθούν μόνιμα στη Θύμαινα.
«Γιατί να μείνουν οι νέοι στο νησί, γιατί να μείνουν; Τι προσφέρει το κράτος για να παραμείνουν εδώ οι νέοι; Χρειάστηκε να παλέψουμε για να μας οριστεί γιατρός στο νησί. Και παιδιά δεν γεννιούνται», λέει ο συνταξιούχος Στέλιος Γραμματικός.
Ο ίδιος περιγράφει μια πραγματικότητα στην οποία ακόμη και τα βασικά αγαθά κοστίζουν πολύ περισσότερο.
«Για να έρθει κάποιος να ζήσει εδώ, όλα κοστίζουν περισσότερο. Τρόφιμα, ψώνια, τα πάντα, απολύτως τα πάντα μας κοστίζουν διπλάσια απ’ ό,τι σε ένα σούπερ μάρκετ στην Αθήνα», σημειώνει.
Η σημερινή εικόνα απέχει δραματικά από το παρελθόν. Οι παλαιότεροι κάτοικοι θυμούνται ένα νησί γεμάτο οικογένειες και ένα σχολείο με δεκάδες μαθητές.
«Παλιά ήμασταν περισσότεροι και είχε πολλά παιδιά. Τότε οι άνθρωποι έκαναν πολλά παιδιά. Υπήρχαν οικογένειες με 15, άλλες με 7, άλλες με 9, άλλες με 12, άλλες με 13. Σήμερα κάνουν μόνο ένα παιδί», λέει η συνταξιούχος Αικατερίνη Μαρκάκη.
Η ίδια δεν μπορεί να ξεχάσει τη διαφορά ανάμεσα στο σχολείο των παιδικών της χρόνων και στο σημερινό.
«Είδατε και μόνοι σας το σχολείο, μόνο δύο παιδιά. Όταν μεγάλωνα εγώ, στο δημοτικό ήμασταν 45 παιδιά», θυμάται.
Η πλειονότητα των μόνιμων κατοίκων είναι συνταξιούχοι, ενώ η απουσία νέων οικογενειών ανατροφοδοτεί έναν φαύλο κύκλο. Λιγότερα παιδιά σημαίνουν μικρότερο σχολείο, λιγότερες υπηρεσίες και ακόμη λιγότερα κίνητρα για να παραμείνει ή να επιστρέψει ένας νέος άνθρωπος.
Ο αλιέας Γιάννης Μητίκας περιγράφει την πορεία που ακολουθούν τα περισσότερα παιδιά της Θύμαινας.
«Όλα τα παιδιά που μεγαλώνουν εδώ τελικά φεύγουν από τους Φούρνους. Πηγαίνουν στην Αθήνα, βρίσκουν δουλειά ή μπαρκάρουν και δουλεύουν σε πλοία. Δεν επιστρέφουν πια στο νησί για να εγκατασταθούν και να ζήσουν εδώ».
«Δεν έχει μείνει ζωή στο νησί».
Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει κίνητρα για τη μόνιμη μετεγκατάσταση πολιτών από τα μεγάλα αστικά κέντρα σε χωριά και νησιά. Ωστόσο, οι κάτοικοι της Θύμαινας εκτιμούν ότι τα μέτρα δεν αρκούν για να ανατρέψουν μια κατάσταση που έχει διαμορφωθεί εδώ και χρόνια και επιβαρύνεται από τον πληθωρισμό και το αυξημένο κόστος ζωής.
Για τις τοπικές αρχές, η Θύμαινα δεν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση.
«Η δημογραφική πρόκληση δεν περιορίζεται στη Θύμαινα, είναι παντού. Οι μικρότεροι οικισμοί ερημώνουν», λέει η αντιδήμαρχος Φούρνων, Μαριγκώ Κοττάρα.
Το σχολείο των δύο μαθητών δεν είναι πλέον μόνο μια εικόνα της καθημερινότητας στο μικρό νησί. Είναι το σύμβολο ενός προβλήματος που απλώνεται σε ολόκληρη την ελληνική περιφέρεια: οι νέοι φεύγουν, τα παιδιά λιγοστεύουν και η επιστροφή μοιάζει ολοένα πιο δύσκολη.
