Σοβαρά ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο ελέγχονται οι δικαιούχοι και καταβάλλονται οι αγροτικές ενισχύσεις στην Ελλάδα προκύπτουν από τα ευρήματα των ελέγχων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στα προγράμματα βιολογικής κτηνοτροφίας και βιολογικών καλλιεργειών.
Οι Ευρωπαίοι ελεγκτές, που βρέθηκαν στη χώρα τον Ιούλιο, εντόπισαν περιπτώσεις στις οποίες τα στοιχεία των κτηνιατρικών ελέγχων δεν φαίνεται να συμβαδίζουν με τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν για τις πληρωμές. Παράλληλα, η έρευνα της Κομισιόν αφήνει ανοιχτά ζητήματα για την αποτελεσματικότητα των ελέγχων και την αξιοπιστία των φορέων πιστοποίησης.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση μονάδας με βιολογικά ζώα, για την οποία οι Ευρωπαίοι επιθεωρητές είχαν στη διάθεσή τους δύο εκθέσεις κτηνιατρικών επιτόπιων ελέγχων. Η πρώτη, στις 22 Δεκεμβρίου 2025, κατέγραφε 390 αρσενικά ζώα, ενώ η δεύτερη, στις 11 Φεβρουαρίου 2026, μόλις 45 αρσενικά.
Ωστόσο, για τον ίδιο ΑΦΜ, ο οργανισμός πληρωμών υπολόγισε, βάσει των κτηνιατρικών δεδομένων, συνολικά 1.276 επιλέξιμα ζώα, αρσενικά και θηλυκά. Η τεράστια απόκλιση ανάμεσα στα στοιχεία μπήκε στο μικροσκόπιο των ελεγκτών.
Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων, Νίκος Κακαβάς, περιέγραψε αντίστοιχη περίπτωση στη Θεσσαλία, υποστηρίζοντας ότι κτηνοτρόφος με περίπου 400 βοοειδή πληρώθηκε για 1.300.
Το κρίσιμο ερώτημα που προκύπτει είναι πώς είναι δυνατόν να καταβάλλονται ενισχύσεις για αριθμό ζώων που δεν προκύπτει από τους διαθέσιμους ελέγχους.
Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η υπόθεση που καταγράφηκε στην Κρήτη. Στον ετήσιο έλεγχο πιστοποίησης αναφερόταν ότι όλα τα ζώα μιας μονάδας είχαν θανατωθεί λόγω ασθένειας το 2024. Όταν, όμως, έγινε επιτόπιος έλεγχος από τον οργανισμό πληρωμών για το έτος αιτήσεων 2025, οι ελεγκτές εντόπισαν 381 ζώα.
Σύμφωνα με την έκθεση, δεν προσκομίστηκαν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι είχε προηγηθεί ανασύσταση του κοπαδιού. Έτσι, ενώ στα επίσημα έγγραφα τα ζώα εμφανίζονταν ως «πεθαμένα», στον επόμενο έλεγχο βρέθηκαν ξανά.
Ερωτήματα έχουν διατυπωθεί και για τις ενισχύσεις στις βιολογικές καλλιέργειες. Πιστοποιημένοι βιοκαλλιεργητές καταγγέλλουν ότι παραγωγοί οι οποίοι στην πράξη συνεχίζουν να καλλιεργούν συμβατικά εντάσσονται στα προγράμματα και εισπράττουν χρήματα που προορίζονται για τη βιολογική γεωργία.
Ο βιοκαλλιεργητής Βασίλης Παπάζογλου υποστήριξε ότι εκτάσεις δηλώνονταν σε «μεταβατικό στάδιο», ώστε οι παραγωγοί να συνεχίζουν να διαθέτουν τα προϊόντα τους ως συμβατικά, ενώ παράλληλα λάμβαναν επιδότηση για βιολογική παραγωγή.
Όπως αναφέρουν οι βιοκαλλιεργητές, η πρακτική αυτή περιορίζει τα διαθέσιμα κονδύλια για όσους εφαρμόζουν πραγματικά τις απαιτήσεις της βιολογικής γεωργίας. Ο Γιώργος Καλπακίδης υποστήριξε, από την πλευρά του, ότι στο επίκεντρο βρίσκονται κυρίως οι μεγάλες καλλιέργειες, καθώς παραγωγοί με εκτεταμένες εκτάσεις μπορούσαν να τις δηλώνουν ως βιολογικές και να εντάσσονται στα προγράμματα ενίσχυσης.
Τα ευρήματα των ελέγχων δεν φαίνεται να αφορούν μόνο μεμονωμένες περιπτώσεις. Η έρευνα εξετάζει τον πραγματικό αριθμό των δικαιούχων, την επάρκεια των ελέγχων και τη λειτουργία των φορέων πιστοποίησης.
Το ζήτημα αποκτά μεγαλύτερη βαρύτητα, καθώς οι ενισχύσεις προέρχονται από κοινοτικούς πόρους. Εφόσον διαπιστωθούν αδικαιολόγητες πληρωμές, είναι πιθανό να επιβληθούν δημοσιονομικές διορθώσεις και να ζητηθεί η επιστροφή χρημάτων.
Ο πρόεδρος του Αγροτικού Συλλόγου Καστοριάς, Θωμάς Μόσχος, υποστήριξε ότι οι έλεγχοι του Ιουλίου ανέδειξαν προβλήματα και σε πληρωμές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί. Όπως ανέφερε, υπάρχει ακόμη και κίνδυνος για στάση πληρωμών, αν δεν αντιμετωπιστούν οι παρατυπίες που εντοπίστηκαν.
Ο Νίκος Κακαβάς άσκησε κριτική στη λειτουργία του συστήματος πληρωμών, υποστηρίζοντας ότι η μεταφορά του ΟΠΕΚΕΠΕ στην ΑΑΔΕ δεν άλλαξε επί της ουσίας τον τρόπο λειτουργίας του μηχανισμού. «Δεν άλλαξε τίποτα», υποστήριξε χαρακτηριστικά.
Μετά τις αποκαλύψεις, ο ΑΝΤ1 επικοινώνησε με το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Το υπουργείο παρέπεμψε στις διευκρινιστικές απαντήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με τις οποίες η έκθεση είναι προκαταρκτική και αφορά προβλήματα του παρελθόντος.
Η Κομισιόν επισημαίνει ότι συνεργάζεται με την ελληνική κυβέρνηση για την αντιμετώπιση των ζητημάτων που έχουν εντοπιστεί. Το επόμενο κρίσιμο βήμα είναι η ολοκλήρωση των ελέγχων και η διαπίστωση του αν θα υπάρξουν καταλογισμοί, διορθώσεις ή επιστροφή κοινοτικών κονδυλίων.
Για ένα σύστημα που έχει βρεθεί επανειλημμένα στο επίκεντρο της κριτικής, τα νέα ευρήματα ανοίγουν ένα ακόμη σοβαρό μέτωπο: ποιοι πήραν χρήματα, με ποια στοιχεία και πόσα από αυτά θα χρειαστεί τελικά να επιστραφούν.
