Με ένα σύστημα «παλιάς τεχνολογίας», αντίστοιχο με εκείνο που είχε προμηθευτεί πριν από περίπου δύο δεκαετίες, επιχειρεί η Αντιτρομοκρατική να καλύψει το κενό που έχει δημιουργηθεί στις νόμιμες παρακολουθήσεις. Το κόστος της νέας προμήθειας ανέρχεται σε 6.000.000 ευρώ, ωστόσο ο εξοπλισμός δεν θα επιτρέπει την παρακολούθηση επικοινωνιών μέσω Viber, WhatsApp και άλλων σύγχρονων διαδικτυακών πλατφορμών.
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί μία ακόμη οδυνηρή συνέπεια του σκανδάλου των υποκλοπών με το παράνομο λογισμικό Predator, καθώς οι ελληνικές υπηρεσίες ασφαλείας εμφανίζονται πλέον να υστερούν σημαντικά στην αξιοποίηση σύγχρονων τεχνολογικών εργαλείων για την αντιμετώπιση του οργανωμένου εγκλήματος, της τρομοκρατίας και άλλων επικίνδυνων μορφών εγκληματικής δράσης.
Η Αντιτρομοκρατική, η οποία το τελευταίο διάστημα «εξυπηρετείται» από την ΕΥΠ, προχωρά στην αγορά του συστήματος επειδή ο δικός της εξοπλισμός έχει τεθεί εκτός λειτουργίας. Το σύστημα νομίμων συνακροάσεων της υπηρεσίας, που στεγάζεται στον 12ο όροφο της ΓΑΔΑ και χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση υπόπτων για εγχώρια και διεθνή τρομοκρατία, καθώς και μελών του οργανωμένου εγκλήματος, παραμένει ανενεργό την τελευταία διετία λόγω παλαιότητας.
Έτσι, η Αντιτρομοκρατική αναγκάζεται να «δανείζεται» γραμμές από το σύστημα της ΕΥΠ, το οποίο βρίσκεται στον 15ο όροφο του κτιρίου της Λεωφόρου Κατεχάκη. Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, ο «εκσυγχρονισμός» που προωθείται με καθυστέρηση δεν αφορά την τεχνολογία «no click» για την πλήρη παρακολούθηση των κινητών, αλλά εξοπλισμό προηγούμενων δεκαετιών, που καλύπτει μόνο τις συμβατικές επικοινωνίες.
Με τον τρόπο αυτό, η ευαίσθητη υπηρεσία θα μπορεί τουλάχιστον να πραγματοποιεί αυτόνομα μέρος των ερευνών της, οι οποίες έχουν επηρεαστεί από τα… απόνερα της υπόθεσης Predator. Τα παλαιότερα συστήματα, που λειτουργούν μέσω των εταιρειών κινητής τηλεφωνίας και αφορούν δίκτυα από 3G έως 5G, παρακολουθούν μόλις το 10%-15% των επικοινωνιών που ενδιαφέρουν τις διωκτικές αρχές.
Στην Ελλάδα, αντίστοιχους «Μεγάλους Αδελφούς» προηγούμενης τεχνολογίας διαθέτουν η ΕΥΠ, η οποία απέκτησε αρχικά σύστημα το 2007 και το αντικατέστησε το 2022, η Αντιτρομοκρατική, που είχε αγοράσει εξοπλισμό το 2008, καθώς και η Διεύθυνση Διαχείρισης και Ανάλυσης Πληροφοριών (ΔΙΔΑΠ) της ΕΛ.ΑΣ., η οποία είχε προμηθευτεί ανάλογο σύστημα το 2015.
Η τεχνολογική υστέρηση γίνεται ακόμη πιο εμφανής αν συγκριθεί με τις δυνατότητες άλλων χωρών. Μετά την αποκάλυψη, το 2022, της παράνομης λειτουργίας του Predator από ιδιώτες και την ΕΥΠ, η οποία προσέλαβε διεθνείς διαστάσεις, οι ΗΠΑ, το Ισραήλ, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ιταλία, το Βέλγιο, η Γερμανία, η Ουγγαρία, το Λουξεμβούργο, η Ολλανδία, η Πολωνία, η Ισπανία και άλλες χώρες άρχισαν να θεσπίζουν το απαραίτητο νομικό πλαίσιο.
Στόχος ήταν να επιτρέπεται, με δικαστική άδεια, η χρήση συστημάτων «ολικής» παρακολούθησης κινητών τηλεφώνων, ακόμη και με τεχνολογία «no click», χωρίς δηλαδή να απαιτείται η αποστολή και το άνοιγμα παραπλανητικού SMS. Οι διεθνείς υπηρεσίες ασφαλείας απέκτησαν έτσι σημαντικό πλεονέκτημα, καθώς μπορούν να καταγράφουν το σύνολο των συνομιλιών υπόπτων, ακόμη και εκείνων που πραγματοποιούνται μέσω Viber και άλλων εφαρμογών.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, περίπου το 90% των συνομιλιών των υπόπτων γίνεται μέσω αυτών των πλατφορμών. Ωστόσο, με τα παλιά συστήματα, που βασίζονται στις επισυνδέσεις μέσω εταιρειών κινητής τηλεφωνίας, οι συγκεκριμένες επικοινωνίες δεν μπορούσαν να τεθούν στο «στόχαστρο» των Αρχών.
Το 2022, εν μέσω του σκανδάλου, ψηφίστηκε στην Ελλάδα ο νόμος 5002 για τη «διαδικασία άρσης του απορρήτου των επικοινωνιών, κυβερνοασφάλεια και προστασία προσωπικών δεδομένων πολιτών». Στο άρθρο 13 προβλεπόταν η «Προμήθεια λογισμικών και συσκευών παρακολούθησης από το Δημόσιο», διάταξη που θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για την απόκτηση σύγχρονων συστημάτων καταγραφής δεδομένων από συσκευές.
Προϋπόθεση για την εφαρμογή των νέων δυνατοτήτων ήταν η έκδοση Προεδρικού Διατάγματος σχετικά με τους όρους πραγματοποίησης αυτού του τύπου των παρακολουθήσεων. Το σχέδιο διαβιβάστηκε στην Αρχή Διασφάλισης Απορρήτου Επικοινωνιών και στην Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων, με τη δεύτερη να ζητά τροποποιήσεις που απαιτούσαν αλλαγές στον νόμο.
Η κυβέρνηση, μετά την έντονη κριτική που δέχθηκε στην Ελλάδα και το εξωτερικό για τους χειρισμούς γύρω από το σκάνδαλο των υποκλοπών, δεν έχει μέχρι σήμερα προχωρήσει στη σχετική συζήτηση της τροπολογίας στη Βουλή. Όπως έλεγαν καλά πληροφορημένες πηγές στα «ΝΕΑ», στόχος είναι «το θέμα να χαθεί από τη δημοσιότητα»…
