Τουλάχιστον ένας στους τέσσερις μαθητές από την Ε΄ Δημοτικού έως και τη Γ΄ Γυμνασίου στην Ελλάδα καταναλώνει ενεργειακά ποτά, σύμφωνα με πανελλαδική μελέτη του 2026. Η συχνή χρήση τους συνδέεται κυρίως με το διάβασμα, το gaming, τον αθλητισμό και τη νυχτερινή διασκέδαση, ενώ ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί ο συνδυασμός τους με αλκοόλ.
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής κρούει τον κώδωνα του κινδύνου, υπογραμμίζοντας ότι τα συγκεκριμένα προϊόντα δεν είναι απλά αναψυκτικά ούτε αθλητικά ποτά. Περιέχουν διεγερτικές ουσίες, κυρίως καφεΐνη, αλλά και συχνά μεγάλες ποσότητες ζάχαρης, ταυρίνη και γκουαρανά, το οποίο αποτελεί επιπλέον πηγή καφεΐνης.
Η Ένωση επισημαίνει ότι η καφεΐνη δρα ως διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος και μπορεί να επηρεάσει σημαντικά παιδιά και εφήβους.
«Στα παιδιά και στους εφήβους μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, την εγρήγορση και τη συμπεριφορά. Συστηματική ανασκόπηση 57 μελετών, με συνολικά πάνω από 1,2 εκατομμύρια νέους, βρήκε συσχετίσεις της κατανάλωσης ενεργειακών ποτών με μικρότερη διάρκεια και χειρότερη ποιότητα ύπνου, άγχος και ψυχολογική δυσφορία, χαμηλότερη σχολική επίδοση, κάπνισμα, binge drinking και χρήση άλλων ουσιών. Επειδή μεγάλο μέρος των δεδομένων είναι παρατηρητικό, μιλάμε για συσχετίσεις και όχι για απόδειξη αιτιότητας».
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται στον ύπνο και την ψυχολογία. Στο καρδιαγγειακό σύστημα έχουν καταγραφεί οξείες αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης, καθώς και μεταβολές του καρδιακού ρυθμού και της ηλεκτροφυσιολογίας. Δύο πρόσφατες ανασκοπήσεις του 2026 επισημαίνουν ότι υψηλές δόσεις καφεΐνης από ενεργειακά ποτά μπορεί να προκαλέσουν αρρυθμίες ή ηλεκτροκαρδιογραφικές διαταραχές.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται σε παιδιά με γνωστή ή μη διαγνωσμένη καρδιακή ευπάθεια, αλλά και όταν η κατανάλωση γίνεται σε συνθήκες έντονης άσκησης, ζέστης, αφυδάτωσης ή στέρησης ύπνου.
Η καφεΐνη δεν «ξεμεθά» και δεν μειώνει τη συγκέντρωση αλκοόλ στο αίμα. Μπορεί να κάνει τον έφηβο να αισθάνεται πιο ξύπνιος, χωρίς όμως να αποκαθιστά την κρίση, τον χρόνο αντίδρασης ή τον κινητικό συντονισμό, διευκρινίζουν οι παιδίατροι.
«Γι’ αυτό ο συνδυασμός ενεργειακών ποτών με αλκοόλ είναι ιδιαίτερα ανησυχητικός, ιδίως όταν συνοδεύεται από μεγαλύτερη κατανάλωση αλκοόλ ή άλλες συμπεριφορές κινδύνου».
Τα στοιχεία από την Ελλάδα αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος. Σε μεγάλη, εθνικά αντιπροσωπευτική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2026 και περιέλαβε 40.768 μαθητές Ε΄ Δημοτικού έως Γ΄ Γυμνασίου, το 26,3% δήλωσε ότι καταναλώνει ενεργειακά ποτά. Καθώς οι διαθέσιμες απαντήσεις ήταν «ποτέ», «1–2 φορές την εβδομάδα», «3–4 φορές την εβδομάδα» και «πάνω από 5 φορές την εβδομάδα», το ποσοστό αφορά παιδιά που ανέφεραν τουλάχιστον εβδομαδιαία κατανάλωση.
Ακόμη υψηλότερα είναι τα ποσοστά στους μεγαλύτερους εφήβους. Η πανελλαδική έρευνα ESPAD-Ελλάδα 2024 του ΕΠΙΨΥ, σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 6.810 μαθητών Α΄ Λυκείου από 488 σχολεία, έδειξε ότι το 45% των 16χρονων έχει καταναλώσει τουλάχιστον μία φορά αλκοόλ μαζί με ενεργειακό ποτό, ενώ το 27,6% έχει κάνει το ίδιο τουλάχιστον τρεις φορές.
Στην Αττική, τα αντίστοιχα ποσοστά διαμορφώθηκαν σε 43% και 25%. Παράλληλα, το 32% των 16χρονων θεωρεί «ακίνδυνο» τον συνδυασμό αλκοόλ και ενεργειακού ποτού μία ή δύο φορές.
Οι νεότερες συστάσεις για παιδιά και εφήβους ηλικίας 5–18 ετών, οι οποίες εκδόθηκαν το 2025 με τη συμμετοχή της American Academy of Pediatrics και άλλων μεγάλων επιστημονικών οργανισμών, κατατάσσουν τα ροφήματα με καφεΐνη ή άλλες διεγερτικές ουσίες στα ποτά που πρέπει να αποφεύγονται.
Την ίδια ώρα, η ευρωπαϊκή νομοθεσία προβλέπει ότι τα ποτά με καφεΐνη άνω των 150 mg/L πρέπει να φέρουν την ένδειξη «Υψηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη. Δεν συνιστάται για παιδιά…».
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής ζητά:
- συστηματική ενημέρωση παιδιών, γονέων, σχολείων και αθλητικών φορέων για τη διαφορά ανάμεσα στα energy drinks και τα sports drinks,
- σαφή σύσταση για αποφυγή των ενεργειακών ποτών από παιδιά και εφήβους,
- ειδική ενημέρωση για τους κινδύνους από τον συνδυασμό τους με αλκοόλ,
- ενίσχυση της προστασίας των ανηλίκων από την προώθηση και τη διαφήμιση προϊόντων με διεγερτικές ουσίες,
- καθιέρωση ερωτήσεων για την κατανάλωση ενεργειακών ποτών κατά την προληπτική παιδιατρική εξέταση, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν αϋπνία, άγχος, αίσθημα παλμών ή άλλες συμπεριφορές κινδύνου.
