Έως τις 6 Ιανουαρίου 2027 έχουν περιθώριο οι εργαζόμενοι συγκεκριμένων ειδικοτήτων στα νοσοκομεία και τα κέντρα υγείας του ΕΣΥ, καθώς και στο ΕΚΑΒ, να υποβάλουν αίτηση για την ένταξή τους στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα (ΒΑΕ).
Η ρύθμιση τέθηκε σε ισχύ με τη δημοσίευση του ν. 5316/2026 στο ΦΕΚ, στις 6 Ιουλίου 2026, και αφορά νοσηλευτές, βοηθούς νοσηλευτών, οδηγούς και βοηθούς ασθενοφόρων-διασώστες που υπάγονται στη συνταξιοδοτική προστασία του Δημοσίου και απασχολούνται αποκλειστικά στις συγκεκριμένες ειδικότητες.
Η υπαγωγή δεν γίνεται αυτόματα, αλλά μόνο κατόπιν αίτησης του εργαζομένου στην αρμόδια υπηρεσία εκκαθάρισης μισθοδοσίας του φορέα απασχόλησής του. Η αίτηση είναι κοινή για την κύρια και την επικουρική ασφάλιση, ενώ εκπρόθεσμες αιτήσεις δεν θα γίνονται δεκτές.
Σύμφωνα με εγκύκλιο του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για την εφαρμογή του άρθρου 40 του ν. 5316/2026, η ένταξη στην κύρια ασφάλιση είναι προαιρετική. Από τη στιγμή, όμως, που ο εργαζόμενος επιλέξει την υπαγωγή στα ΒΑΕ για την κύρια ασφάλιση, η ένταξη στην επικουρική ασφάλιση καθίσταται υποχρεωτική.
Η υπαγωγή δεν έχει αναδρομική ισχύ από τις 6 Ιουλίου 2026. Ενεργοποιείται από την πρώτη ημέρα του μεθεπόμενου μήνα εκείνου κατά τον οποίο υποβλήθηκε η αίτηση. Ως εκ τούτου, ο χρόνος κατάθεσης της αίτησης επηρεάζει και την έναρξη καταβολής των πρόσθετων εισφορών.
Για την ένταξη στο καθεστώς των ΒΑΕ προβλέπεται πρόσθετη ειδική εισφορά, η οποία διαμορφώνεται ως εξής:
- Για τον κλάδο κύριας σύνταξης, σε ποσοστό 3,60%, από το οποίο 2,20% επιβαρύνει τον εργαζόμενο και 1,40% τον εργοδότη.
- Για τον κλάδο επικουρικής ασφάλισης, σε ποσοστό 2%, από το οποίο 1,25% καταβάλλει ο εργαζόμενος και 0,75% ο εργοδότης.
Με τη νέα ρύθμιση παρέχεται, επίσης, η δυνατότητα αναγνώρισης κατόπιν εξαγοράς του χρόνου πραγματικής απασχόλησης στις συγκεκριμένες ειδικότητες. Η δυνατότητα αυτή αφορά όσους χρειάζονται τον πρόσθετο χρόνο για να συμπληρώσουν τις απαιτούμενες προϋποθέσεις ασφάλισης.
Η αναγνώριση γίνεται υποχρεωτικά και στον επικουρικό φορέα για το ίδιο χρονικό διάστημα που αναγνωρίζεται στον κύριο φορέα, ενώ η σχετική αίτηση είναι κοινή. Υποβάλλεται στην αρμόδια υπηρεσία εκκαθάρισης μισθοδοσίας και προϋποθέτει την καταβολή από τον ασφαλισμένο του συνόλου της πρόσθετης ειδικής εισφοράς ΒΑΕ, τόσο για τον ίδιο όσο και για τον εργοδότη, στην κύρια και την επικουρική ασφάλιση.
Το ποσό υπολογίζεται για κάθε μήνα που αναγνωρίζεται, με βάση το ποσοστό εισφοράς που ισχύει κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης εξαγοράς και τις συντάξιμες αποδοχές του ασφαλισμένου κατά τον ίδιο μήνα.
Η υπαγωγή στα ΒΑΕ εξομοιώνει τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης των ασφαλισμένων του Δημοσίου στις παραπάνω ειδικότητες με εκείνες που ισχύουν για τους αντίστοιχους εργαζομένους οι οποίοι υπάγονται στην ασφάλιση του πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ και καλύπτονται από τον Κανονισμό των ΒΑΕ. Η ρύθμιση αφορά είτε εργαζομένους στο Δημόσιο με σχέση εργασίας ΙΔΑΧ/ΙΔΟΧ είτε όσους έχουν προσληφθεί στο Δημόσιο από την 1η Ιανουαρίου 2011.
Για τη θεμελίωση δικαιώματος πλήρους κύριας σύνταξης λόγω γήρατος προβλέπεται συνταξιοδότηση στο 62ο έτος, υπό την προϋπόθεση ότι ο εργαζόμενος έχει συμπληρώσει τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης. Από αυτά, τα 12 έτη πρέπει να έχουν διανυθεί αποκλειστικά ως νοσηλευτής, βοηθός νοσηλευτή, οδηγός ή βοηθός ασθενοφόρου-διασώστη, ενώ τουλάχιστον 3 έτη πρέπει να βρίσκονται μέσα στην τελευταία 17ετία πριν από τη συμπλήρωση του ορίου ηλικίας ή την υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης.
Για τη θεμελίωση δικαιώματος επικουρικής σύνταξης απαιτούνται επίσης τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης, καθώς και συνταξιοδότηση για την ίδια αιτία από τον κλάδο κύριας ασφάλισης του e-ΕΦΚΑ.
