Η ανάγκη για καλύτερη προετοιμασία των πόλεων απέναντι στους καύσωνες και στις αλυσιδωτές επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης βρέθηκε στο επίκεντρο του «Heat & Climate Extremes Forum», που πραγματοποιήθηκε την Τρίτη (22/9) στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών.
Στο φόρουμ αναλύθηκε η αλληλεπίδραση της ακραίας ζέστης με τις ξηρασίες, τις πυρκαγιές και τις πλημμύρες, καθώς και οι συνέπειες στην επισιτιστική ασφάλεια. Παράλληλα, επισημάνθηκε η ανάγκη να μετατοπιστούν οι διαθέσιμοι πόροι από την αποκατάσταση στην πρόληψη.
Τις εργασίες άνοιξε ο Δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας, ενώ ανακοινώθηκε και η επίσημη έναρξη του «HeatLab», μιας νέας πρωτοβουλίας πειραματισμού και συλλογικής δράσης για την κλιματική προετοιμασία των πόλεων, με αφετηρία την Αθήνα.
Από το φθινόπωρο του 2026, το HeatLab θα αναπτύξει δομές υποστήριξης νέων ιδεών (Incubation), κλιμάκωσης πρωτοβουλιών (Accelerator), διατομεακών συνεργασιών (Catalyst), αλλά και ενίσχυσης της ανθρώπινης και ψυχολογικής ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική κρίση. Στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα μοντέλο που θα μπορεί στη συνέχεια να εφαρμοστεί και σε άλλες ευρωπαϊκές πόλεις.
Στο περιθώριο της εκδήλωσης, κορυφαίοι επιστήμονες του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ) και της ομάδας Meteo μίλησαν στο Orange Press Agency για τις επιπτώσεις των καυσώνων στην υγεία, την αγροτική παραγωγή και την καθημερινότητα, παρουσιάζοντας παράλληλα τα νέα εργαλεία πρόγνωσης και έγκαιρης προειδοποίησης που αναπτύσσονται.
Η διευθύντρια ερευνών του ΕΑΑ, Βάσω Κοτρώνη, στάθηκε στην ανάγκη προετοιμασίας της κοινωνίας και των υποδομών για τις συνέπειες των υψηλών θερμοκρασιών. «Οφείλουμε να προετοιμάσουμε την κοινωνία, τους πολίτες και τις υποδομές, βλέποντας με ποιο τρόπο μπορεί να υπάρξει πρόβλεψη ακόμα και για τις συνέπειες που μπορούν να έχουν οι καύσωνες στην επισιτιστική αλυσίδα, μέσω των επιπτώσεων στη γεωργία» δήλωσε στο Orange Press Agency.
Αναφερόμενη στις δράσεις της μονάδας Meteo, η κ. Κοτρώνη εξήγησε ότι η έγκαιρη προειδοποίηση δεν περιορίζεται πλέον στην πρόγνωση της θερμοκρασίας. «Δημιουργούμε μεθόδους επικοινωνίας όχι μόνο για το ποια θα είναι η θερμοκρασία τις προσεχείς ημέρες, αλλά για το πόση θα είναι η δυσφορία -μικρή, μεσαία ή μεγάλη- ώστε η γνώση αυτή να γίνει χρηστικό εργαλείο στα χέρια των δήμων και της Πολιτικής Προστασίας για τη λήψη μέτρων».
Ειδικά για την πρωτεύουσα, βρίσκεται σε εξέλιξη εξειδικευμένο πρόγραμμα. «Αυτή τη στιγμή χτίζουμε ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης που δίνει έμφαση στον Δήμο Αθηναίων. Πρόκειται για μια περιοχή με έντονη αστικοποίηση, μεγάλη πυκνότητα πληθυσμού και γειτονιές ιδιαίτερα ευάλωτες λόγω της ηλικίας των κτιρίων, της σύνθεσης των κατοίκων και της απουσίας χώρων πρασίνου» σχολίασε κλείνοντας η Βάσω Κοτρώνη.
Στη σημασία της σταθερής συνεργασίας μεταξύ επιστημονικής κοινότητας, αυτοδιοίκησης και κρατικών φορέων αναφέρθηκε η ειδική λειτουργική επιστήμονας στο ΕΑΑ, Κατερίνα Παπαγιαννάκη. «Μελετάμε την επικινδυνότητα των φαινομένων, καθώς το να εξετάσουμε τις κλιματικές παραμέτρους είναι το πρώτο μέλημά μας. Όμως, όλα αυτά έχουν αξία αν χρησιμοποιηθούν για μοντέλα, συστήματα και υπηρεσίες που βοηθούν στην αποτίμηση του κινδύνου» σημείωσε.
Η ίδια υπογράμμισε ότι η συνεργασία αυτή πρέπει να είναι μόνιμη και αμφίδρομη. «Είναι πολύ μεγάλης σημασίας η μόνιμη και σταθερή συνεργασία με όλους τους φορείς —την τοπική αυτοδιοίκηση, την κεντρική διοίκηση και την Πολιτική Προστασία— μαζί με εμάς, τους επιστήμονες» ανέφερε χαρακτηριστικά.
Όπως εξήγησε, «Οι φορείς αποκτούν στοχευμένη επιστημονική πληροφορία για τις επιχειρησιακές τους ανάγκες σε τοπικό επίπεδο, ενώ εμείς αξιολογούμε, επανατροφοδοτούμε και βελτιώνουμε τα προγνωστικά μας μοντέλα και τα συστήματα έγκαιρης ειδοποίησης».
Τους κινδύνους που προκαλεί η ολοένα συχνότερη εμφάνιση ακραίων θερμοκρασιών ανέδειξε και ο μετεωρολόγος και διευθυντής ερευνών στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, Κώστας Λαγουβάρδος.
«Το πρόβλημα της ακραίας ζέστης και των καυσώνων γίνεται όλο και πιο έντονο τα τελευταία χρόνια λόγω της κλιματικής αλλαγής, με τα φαινόμενα να γίνονται πιο συχνά και πιο έντονα» τόνισε στο Orange Press Agency.
Αναφερόμενος στις επιπτώσεις της θερμικής καταπόνησης, επεσήμανε ότι «αυτό το φαινόμενο έχει καταρχάς συνέπειες στην υγεία μας, ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα όπου η συγκέντρωση θερμότητας δημιουργεί μεγάλα προβλήματα στους κατοίκους, όχι μόνο την ημέρα αλλά και τη νύχτα, με τις θερμοκρασίες να παραμένουν υψηλές όλο το εικοσιτετράωρο».
Ο κ. Λαγουβάρδος υπογράμμισε επίσης τους κινδύνους για την αγροτική παραγωγή και τον τουρισμό, φέρνοντας ως παράδειγμα τις ακραίες θερμοκρασίες που σημειώθηκαν φέτος στη Δυτική Ευρώπη. «Ο στόχος μας είναι να συζητήσουμε το πρόβλημα, να δούμε πού πηγαίνουμε και να βρούμε λύσεις που θα μας κάνουν πιο καλά προετοιμασμένους για τις ακόμα πιο δύσκολες καταστάσεις του μέλλοντος» κατέληξε.
