Νέα δεδομένα αλλά και εύλογα ερωτήματα συνοδεύουν την υπόθεση του καλωδίου GSI, καθώς η κυπριακή συμμετοχή στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Ελλάδα εξακολουθεί να προκαλεί αντιπαράθεση στη Λευκωσία. Το Προεδρικό διαβεβαιώνει πως, σε συνεννόηση με την Αθήνα, ο κύβος ερρίφθη, ενώ οι ενστάσεις του υπουργού Οικονομικών Μάκη Κεραυνού αντιμετωπίζονται ως μέρος της διαδικασίας.
Η διαφωνία, πάντως, δεν αφορά την αρχή της ηλεκτρικής διασύνδεσης, αλλά το οικονομικό ρίσκο και τις δεσμεύσεις που θα αναλάβει η Κυπριακή Δημοκρατία πριν αποσαφηνιστούν πλήρως το κόστος, τα οφέλη για τους καταναλωτές και η κατανομή του κινδύνου.
Ο Μάκης Κεραυνός θέτει το κρίσιμο ερώτημα: ποιος θα πληρώσει εάν οι υπολογισμοί δεν επαληθευτούν; Όπως υπενθύμισε στη Βουλή, τα 1,9 δισ. ευρώ αφορούν κυρίως το καλώδιο και όχι το σύνολο του έργου, στο οποίο περιλαμβάνονται οι σταθμοί μετατροπής, άλλες υποδομές, η ασφάλιση, η αποθήκευση, η συντήρηση και οι λειτουργικές δαπάνες.
Από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ) έχει ήδη διατυπωθεί η εκτίμηση ότι ο συνολικός λογαριασμός πλησιάζει τα 3 δισ. ευρώ, την ώρα που η λειτουργία του έργου μετατίθεται για μετά το 2030.
Ο υπουργός Οικονομικών επικαλείται, επίσης, δύο ανεξάρτητες μελέτες του 2025, οι οποίες έκριναν το έργο μη βιώσιμο με τους τότε όρους, χωρίς ωστόσο να έχουν δημοσιοποιηθεί. Παράλληλα, αναμένει έως το τέλος του έτους την επικαιροποιημένη μελέτη δέουσας επιμέλειας της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, στην οποία επιμένει να στηριχθεί η τελική απόφαση.
Στο μεταξύ, η Λευκωσία έχει δεσμευθεί από το 2024 να καταβάλει 125 εκατ. ευρώ σε διάστημα πέντε ετών, δηλαδή 25 εκατ. ευρώ κάθε χρόνο. Οι καταβολές για το 2025 και το 2026, συνολικού ύψους 50 εκατ. ευρώ, παραμένουν σε εκκρεμότητα.
Επιπλέον, ανοιχτό παραμένει το ζήτημα της υπόσχεσης για φθηνότερο ρεύμα. Ο υπουργός Ενέργειας Μιχάλης Δαμιανός έχει περιγράψει το GSI κυρίως ως έργο ενεργειακής ασφάλειας και επάρκειας, όχι κατ’ ανάγκην ως μηχανισμό μείωσης των τιμών, όπως το αντιλαμβάνεται ο μέσος καταναλωτής. Ο Μάκης Κεραυνός ζητεί, ως εκ τούτου, συγκεκριμένη και μετρήσιμη απάντηση για το όφελος του Κύπριου καταναλωτή, αλλά και για το ποιος θα απορροφήσει ενδεχόμενες υπερβάσεις, νέες καθυστερήσεις ή μια γεωπολιτική εμπλοκή.
Πίσω από τη σύγχυση για τη στάση της κυπριακής κυβέρνησης απέναντι στον Great Sea Interconnector βρίσκονται δύο διαφορετικές προσεγγίσεις. Ο πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης θεωρεί το καλώδιο στρατηγική έξοδο της Κύπρου από την ενεργειακή απομόνωση και επενδύει στη νέα γαλλική ομπρέλα του έργου.
Ο Νίκος Χριστοδουλίδης επιχείρησε τις προάλλες να διασκεδάσει την εικόνα εσωτερικής σύγκρουσης. Δήλωσε ότι η Κύπρος δεν ενίσταται στην ετήσια καταβολή των 25 εκατ. ευρώ και αποκάλυψε ότι συμφώνησε με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να αποδεσμευθούν τα χρήματα μόλις εκδοθεί η NAVTEX για την επανέναρξη των βυθομετρικών ερευνών και την πόντιση.
