Σε απότομη ανατροπή από την περσινή υπερπροσφορά, η ευρωπαϊκή αγορά πατάτας οδηγείται σε σημαντική έλλειψη, με τις τιμές να αναμένεται να αυξηθούν τους επόμενους μήνες. Οι ακραίες καιρικές συνθήκες του καλοκαιριού περιόρισαν τόσο τις αποδόσεις των καλλιεργειών όσο και το μέγεθος των προϊόντων.
Σύμφωνα με τους Financial Times, η εξέλιξη αυτή αναμένεται να επηρεάσει και τη βιομηχανία κατεψυγμένων προϊόντων, καθώς οι καταναλωτές είναι πιθανό να δουν στην αγορά μικρότερες και ακριβότερες τηγανητές πατάτες.
Η παραγωγή σε Γερμανία, Γαλλία, Βέλγιο και Ολλανδία, τις βασικές χώρες παραγωγής πατάτας στην Ευρώπη, εκτιμάται ότι θα μειωθεί από το ρεκόρ των 27,3 εκατ. τόνων το 2025 σε περίπου 19,5 έως 20,5 εκατ. τόνους φέτος.
Η ανάλυση της μη κερδοσκοπικής Energy and Climate Intelligence Unit (ECIU) αναφέρει ότι τα ακραία καιρικά φαινόμενα κατέστρεψαν περίπου 3,1 εκατομμύρια τόνους πατάτας, συνολικής αξίας 400 έως 620 εκατ. ευρώ. Την ίδια ώρα, περίπου 3,6 εκατομμύρια τόνοι δεν καλλιεργήθηκαν φέτος, μετά την ιδιαίτερα μεγάλη σοδειά της προηγούμενης χρονιάς.
«Έχουμε φτάσει από ένα ιστορικό υψηλό σε ένα ιστορικό χαμηλό μέσα σε έναν χρόνο», δήλωσε στους Financial Times ο Craig Elliott της Expana, περιγράφοντας την κατάσταση ως «δράμα με την πατάτα».
Η φετινή εικόνα απέχει πολύ από εκείνη του 2025, όταν η υπερπροσφορά είχε οδηγήσει τις τιμές σε κατάρρευση. Τότε, αρκετοί παραγωγοί αναγκάστηκαν να πετάξουν τις αδιάθετες πατάτες ή να τις διοχετεύσουν ως ζωοτροφή.
Η μειωμένη ζήτηση για ευρωπαϊκές κατεψυγμένες τηγανητές πατάτες, λόγω των νέων αμερικανικών δασμών και του αυξημένου ανταγωνισμού από την Ασία, είχε οδηγήσει τους αγρότες σε περιορισμό των φετινών φυτεύσεων. Ωστόσο, όπως σημειώνει ο Elliott, κανείς δεν είχε προβλέψει πέντε διαδοχικά κύματα καύσωνα.
Οι συνέπειες είναι ιδιαίτερα έντονες στη βόρεια Γαλλία. Σε μη αρδευόμενα χωράφια, οι αποδόσεις μπορεί να περιοριστούν στους 20 τόνους ανά εκτάριο, έναντι 45-50 τόνων υπό κανονικές συνθήκες.
Το πρόβλημα, πάντως, δεν αφορά μόνο την ποσότητα. Πολλές πατάτες είναι πλέον πολύ μικρές για επεξεργασία, καθώς οι βιομηχανίες χρειάζονται συνήθως προϊόν άνω των 50 χιλιοστών. Σε ορισμένα χωράφια, όμως, η πλειονότητα της παραγωγής είναι κάτω από 40 χιλιοστά.
Παράλληλα, οι τιμές στη λεγόμενη ελεύθερη αγορά έχουν εκτοξευθεί. Οι πατάτες για μεταποίηση φτάνουν έως και τα 250 ευρώ ανά τόνο, από περίπου 30 ευρώ πριν από έναν χρόνο, ενώ οι γαλλικές επιτραπέζιες πατάτες έφτασαν τα 520 ευρώ ανά τόνο στις αρχές Σεπτεμβρίου.
Τα αποθέματα από την περσινή σοδειά αναμένεται να επαρκέσουν έως τα Χριστούγεννα, όμως οι πιέσεις στην αγορά εκτιμάται ότι θα ενταθούν τους επόμενους μήνες.
Η βορειοδυτική Ευρώπη έχει ήδη αντιμετωπίσει τέσσερις καλλιέργειες που επηρεάστηκαν από ξηρασία από το 2018. Οι αγρότες βρίσκονται ολοένα συχνότερα αντιμέτωποι με υπερβολικές βροχοπτώσεις όταν δεν χρειάζονται νερό και με έλλειψη νερού όταν το χρειάζονται.
«Οι καιρικές συνθήκες γίνονται πιο ακραίες και δύσκολες», σημειώνει ο Cedric Porter της World Potato Markets.
