Η προσπάθεια του Καναδά να ενισχύσει τους δεσμούς του με την Ευρωπαϊκή Ένωση προκαλεί την έντονη αντίδραση της Ουάσινγκτον, σε μια περίοδο κατά την οποία οι εμπορικές σχέσεις ΗΠΑ και Καναδά βρίσκονται ήδη σε κρίσιμο σημείο. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προειδοποίησε την Τετάρτη ότι θα επιβάλει «σοβαρούς δασμούς» ή θα διακόψει τις εμπορικές σχέσεις με την Ευρώπη, εφόσον προχωρήσει η στενότερη σύνδεση του Καναδά με την ΕΕ.
Η απειλή αυτή, σύμφωνα με το Politico, καταδεικνύει πόσο σοβαρά αντιμετωπίζει η αμερικανική κυβέρνηση τις προσπάθειες άλλων χωρών να ενώσουν τις δυνάμεις τους απέναντι στην οικονομική ισχύ των ΗΠΑ.
Η ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ των λεγόμενων «μεσαίων δυνάμεων» θα μπορούσε να περιορίσει τη δυνατότητα του Τραμπ να αξιοποιεί το μέγεθος της αμερικανικής οικονομίας ως μοχλό πίεσης για την επίτευξη των στόχων της Ουάσινγκτον.
Όπως εκτίμησε πρώην αξιωματούχος της κυβέρνησης Τραμπ, εάν χώρες στρέφονται οικονομικά η μία προς την άλλη αντί να εξαρτώνται από τις ΗΠΑ, αυτό έρχεται σε αντίθεση με την εικόνα μιας αμερικανικής οικονομίας που βρίσκεται σε «χρυσή εποχή».
«Είναι δύσκολο να υποστηρίζεις ότι βρισκόμαστε σε χρυσή εποχή, όταν χώρες απομακρύνονται οικονομικά από εσένα, ιδιαίτερα ο γείτονάς σου», ανέφερε ο ίδιος αξιωματούχος.
Οι δύο χώρες βρίσκονται στη μέση ενός εμπορικού πολέμου, με αμοιβαίους δασμούς δισεκατομμυρίων δολαρίων μετά την κατάρρευση των εμπορικών διαπραγματεύσεων τον περασμένο μήνα.
Την ίδια ώρα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει εδώ και χρόνια να μειώσει την εξάρτησή της από τις ΗΠΑ, τόσο σε οικονομικό όσο και σε στρατιωτικό επίπεδο. Οι πιέσεις και οι απαιτήσεις της κυβέρνησης Τραμπ έχουν ενισχύσει αυτή την τάση.
Μιλώντας την Πέμπτη στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ο Καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ παρουσίασε τα οφέλη μιας στενότερης συνεργασίας με την Ευρώπη, χωρίς ωστόσο να δώσει πλήρη στήριξη στην αιφνιδιαστική πρόταση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν για τη δημιουργία καθεστώτος «συνδεδεμένου μέλους» για τον Καναδά.
Η πρόταση της Φον ντερ Λάιεν διατυπώθηκε την Τετάρτη χωρίς να δοθούν συγκεκριμένες λεπτομέρειες και έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις στο εσωτερικό της ΕΕ. Ορισμένα κράτη-μέλη εμφανίζονται ενοχλημένα από το γεγονός ότι τέθηκε στο τραπέζι χωρίς προηγούμενη συμφωνία μεταξύ των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
(AP Photo/Pascal Bastien)
Η κυβέρνηση Τραμπ απέρριψε την Πέμπτη ως μη ρεαλιστικό το ενδεχόμενο ο Καναδάς να αποκτήσει καθεστώς συνδεδεμένου μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αμερικανός αξιωματούχος υποστήριξε ότι Καναδάς και ΕΕ διαθέτουν ήδη μια ολοκληρωμένη εμπορική συμφωνία, ενώ μια στενότερη σχέση θα μπορούσε να εγείρει σημαντικά ζητήματα σχετικά με την καναδική κυριαρχία.
Παράλληλα, η Ουάσινγκτον υποστήριξε ότι, καθώς οι ΗΠΑ περιορίζουν τον ρόλο τους ως «καταναλωτή τελευταίας καταφυγής» της παγκόσμιας οικονομίας, δεν είναι σαφές εάν ο Καναδάς και η ΕΕ είναι έτοιμοι να αναλάβουν αντίστοιχο ρόλο, απορροφώντας ο ένας την παραγωγή του άλλου.
Παρά τις αμφιβολίες, μια ουσιαστική απομάκρυνση μιας χώρας τόσο στενά συνδεδεμένης με την αμερικανική οικονομία θα μπορούσε να αποτελέσει μοντέλο και για άλλες χώρες που επιδιώκουν να μειώσουν την εξάρτησή τους από τις ΗΠΑ.
Ο Μαρκ Κάρνεϊ έχει καταστήσει τη μείωση της οικονομικής εξάρτησης του Καναδά από τις ΗΠΑ βασική προτεραιότητα της κυβέρνησής του. Έχει θέσει ως στόχο τον διπλασιασμό των καναδικών εξαγωγών προς χώρες εκτός ΗΠΑ μέσα στην επόμενη δεκαετία, ενώ έχει καλέσει και άλλες «μεσαίες δυνάμεις» να ενισχύσουν τις οικονομικές τους σχέσεις.
Ήδη καταγράφονται οι πρώτες ενδείξεις αλλαγής στις εμπορικές ροές. Τον Ιούλιο, οι καναδικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ μειώθηκαν κατά 6,6%, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη πτώση από τον Απρίλιο του 2025.
Την ίδια περίοδο, οι εξαγωγές προς χώρες εκτός ΗΠΑ αυξήθηκαν κατά 7,4%, ενισχυμένες από τις μεγαλύτερες πωλήσεις αργού πετρελαίου, πυρηνικών καυσίμων και μετάλλων προς την Ολλανδία, τη Γερμανία και την Κίνα.
Μετά την αύξηση των αμερικανικών δασμών στο αλουμίνιο, οι καναδικές εξαγωγές προς τις ΗΠΑ μειώθηκαν αισθητά, ενώ οι εξαγωγές μετάλλων προς την Ευρώπη κάλυψαν μέρος του κενού.
Παράλληλα, η κυβέρνηση Κάρνεϊ εξασφάλισε δύο μακροπρόθεσμες συμφωνίες για την εξαγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, με στόχο να αυξήσει σημαντικά τις εξαγωγές φυσικού αερίου προς αγορές εκτός ΗΠΑ στις αρχές της δεκαετίας του 2030.
Η προσέγγιση Καναδά και Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν περιορίζεται στο εμπόριο. Ο Κάρνεϊ ανέφερε ως βασικούς τομείς στρατηγικής συνεργασίας τα κρίσιμα ορυκτά, την αμυντική βιομηχανία, την τεχνητή νοημοσύνη και τους υπολογιστές, την ενεργειακή ασφάλεια, το Διάστημα και τα συστήματα πληρωμών.
«Αναζητούμε συνεργασίες που δεν αφορούν μόνο την οικονομική ή τεχνολογική συνεργασία, αλλά και χώρες με τις οποίες μοιραζόμαστε αξίες», δήλωσε η πρέσβειρα της ΕΕ στις ΗΠΑ, Γιοβίτα Νέλιουπσιένε.
Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την αμερικανική αγορά, μία από τις μεγαλύτερες στον κόσμο, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζει με αυξανόμενη επιφυλακτικότητα την οικονομική ισχύ της Κίνας.
Canada is building a deeper alliance with the EU so that we may write our own futures — with our values, and our ambitions. pic.twitter.com/rzIvRZhDJO
— Mark Carney (@MarkJCarney) September 17, 2026
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η δυνατότητα της Κίνας να αυξήσει τις εξαγωγές της σε κρίσιμους βιομηχανικούς τομείς, όπως τα αυτοκίνητα και ο χάλυβας, εντείνοντας τον ανταγωνισμό στις ευρωπαϊκές αγορές.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η απομάκρυνση του Καναδά από την αμερικανική οικονομία δεν θα είναι ούτε γρήγορη ούτε εύκολη. Περίπου το 72% των καναδικών εξαγωγών κατευθύνεται στις ΗΠΑ, ενώ το εμπόριο ΕΕ–ΗΠΑ ανήλθε πέρυσι σε περίπου 1,6 τρισ. δολάρια.
Όπως σχολίασε πρώην σύμβουλος της κυβέρνησης Μπάιντεν, ο Καναδάς και οι ΗΠΑ παραμένουν «φυσικοί εμπορικοί εταίροι», γεγονός που περιορίζει τις δυνατότητες μιας γρήγορης και πλήρους οικονομικής αποσύνδεσης.
