Σχεδόν 300.000 συνταξιούχοι παραμένουν ενεργοί στην αγορά εργασίας, αναζητώντας συμπληρωματικό εισόδημα μπροστά στο χαμηλό επίπεδο των συντάξεων και την ακρίβεια. Η μέση σύνταξη διαμορφώθηκε τον περασμένο μήνα στα 815 ευρώ καθαρά (867,16 ευρώ μεικτά) και χιλιάδες δικαιούχοι επιλέγουν να συνεχίσουν να εργάζονται για να «ενισχύσουν» το σπίτι τους.
Σύμφωνα με τα πρόσφατα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ, οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι ανέρχονται σε 298.600 άτομα. Από αυτούς, 91.500 εργάζονται ως μισθωτοί, 72.100 εμφανίζονται ως ελεύθεροι επαγγελματίες ή αυτοαπασχολούμενοι και η μεγαλύτερη ομάδα είναι οι αγρότες, με 135.000 δηλωμένους εργαζόμενους.
Από το σύνολο των εργαζομένων συνταξιούχων, 163.600 έχουν «κλειδώσει» δικαίωμα σε υψηλότερη σύνταξη, καθώς καταβάλλουν κανονικά ασφαλιστικές εισφορές. Οι συνταξιούχοι αγρότες, ωστόσο, εξαιρούνται από την υποχρέωση καταβολής εισφορών και γι’ αυτούς δεν θεμελιώνεται δικαίωμα για πρόσθετη προσαύξηση.
Ήδη 10.278 δικαιούχοι εισπράττουν αυξημένες συντάξεις, με την προσαύξηση σε αρκετές περιπτώσεις να ξεπερνά τα 100 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με τον χρόνο απασχόλησης και το ύψος των εισφορών που καταβλήθηκαν.
Στο πλαίσιο αυτό, το υπουργείο Εργασίας εξετάζει την αλλαγή της μεθόδου υπολογισμού της προσαύξησης: αντί της σημερινής πρακτικής, όπου η προσαύξηση υπολογίζεται σωρευτικά μετά τη διακοπή της απασχόλησης, μελετάται ο επανυπολογισμός της σύνταξης ανά πενταετία.
Τα 6 «μυστικά»
Το ισχύον πλαίσιο για την απασχόληση των συνταξιούχων περιλαμβάνει έξι βασικά σημεία, που όλοι οι ενδιαφερόμενοι πρέπει να γνωρίζουν:
– Υποχρεωτική δήλωση της απασχόλησης: ο εργαζόμενος συνταξιούχος υποχρεούται να υποβάλει δήλωση στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του e-ΕΦΚΑ. Η είσοδος γίνεται με κωδικούς Taxisnet ή μέσω συστημάτων ηλεκτρονικής τραπεζικής (e-banking). Στην πλατφόρμα δηλώνεται τόσο η ανάληψη της απασχόλησης όσο και τυχόν προϋποθέσεις για εξαίρεση από την καταβολή πόρου υπέρ e-ΕΦΚΑ ή ασφαλιστικών εισφορών.
– Ποιοι πρέπει να μπουν στην πλατφόρμα: στην ηλεκτρονική υπηρεσία πρέπει να εισέλθουν, μεταξύ άλλων, α) συνταξιούχοι του e-ΕΦΚΑ που ξεκίνησαν να εργάζονται πριν από την έναρξη ισχύος της σχετικής απόφασης και εξακολουθούν να απασχολούνται, β) όσοι ξεκίνησαν από 1η Ιανουαρίου 2024 ακόμη κι αν έχουν διακόψει, γ) όσοι έχουν υποβάλει ή υποβάλουν αίτηση συνταξιοδότησης και συνεχίζουν χωρίς διακοπή την απασχόλησή τους, δ) όσοι καταθέσουν αίτηση συνταξιοδότησης και αναλάβουν εργασία μετά την υποβολή της.
– Τι δηλώνεται: στην υπηρεσία καταγράφονται η ημερομηνία έναρξης της απασχόλησης ως συνταξιούχου, ο τύπος της σύνταξης ή η υποβολή αίτησης συνταξιοδότησης και η κατηγορία απασχόλησης. Ιδιαίτερη σημασία έχει η δήλωση τυχόν συνδρομής προϋποθέσεων για εξαίρεση από την υποχρέωση καταβολής του πόρου. Η εξαίρεση αφορά, μεταξύ άλλων, άτομα με ψυχική αναπηρία, όσους λαμβάνουν εξωιδρυματικό επίδομα και πολύτεκνους υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις που συνδέονται με την ηλικία, τις σπουδές ή την ανικανότητα προς εργασία των παιδιών τους.
– Πόσο πληρώνουν οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι: ο ειδικός πόρος που καταβάλλουν στον e-ΕΦΚΑ διαφοροποιείται ανάλογα με το είδος της απασχόλησης:
- Κράτηση 10% στις μηνιαίες μεικτές αποδοχές για όσους εργάζονται ως μισθωτοί.
- Προσαύξηση 50% στη μηνιαία εισφορά σύνταξης για ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους. Για όσους έχουν και επικουρική ασφάλιση προβλέπεται προσαύξηση 40% στην εισφορά κύριας και 40% στην εισφορά επικουρικής ασφάλισης.
- Κράτηση 7,7% στις μηνιαίες αποδοχές και προσαύξηση 40% στην εισφορά επικουρικής ασφάλισης για μισθωτούς μηχανικούς και έμμισθους δικηγόρους.
- Κράτηση 10% στην αξία του παραστατικού για όσους αμείβονται με Παραστατικά Παρεχόμενων Υπηρεσιών (ΠΠΥ) και 10% στην αξία του εργοσήμου για όσους αμείβονται με εργόσημο.
– Βαριά καμπάνα για μη δήλωση: η παράλειψη δήλωσης της έναρξης απασχόλησης επισύρει χρηματική κύρωση ίση με 12 μηνιαίες κύριες και επικουρικές συντάξεις. Η παράβαση μπορεί να εντοπιστεί μέσω διασταυρώσεων των στοιχείων των ΑΠΔ και του Μητρώου Μη Μισθωτών με την ηλεκτρονική πλατφόρμα ή μέσω επιτόπιων ελέγχων.
Σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης και μη καταβολής εισφορών ή πόρου, ο e-ΕΦΚΑ καταλογίζει τις οφειλόμενες εισφορές, τον πόρο και τη χρηματική κύρωση. Η οφειλή μπορεί να εισπραχθεί με παρακράτηση έως του ενός τετάρτου της κύριας σύνταξης και με συμψηφισμό από την επικουρική σύνταξη ή, εναλλακτικά, σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων. Για μη μισθωτούς, ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοτελώς απασχολούμενους και αγρότες απαιτείται επίσης εγγραφή, επανεγγραφή ή μεταβολή στο Μητρώο Μη Μισθωτών.
– Το μπόνους στη σύνταξη: μετά τη διακοπή της απασχόλησης προβλέπεται προσαύξηση της ήδη καταβαλλόμενης σύνταξης γήρατος ή αναπηρίας. Η μόνιμη μηνιαία προσαύξηση υπολογίζεται με συντελεστή αναπλήρωσης 0,77% για κάθε έτος εργασίας επί των μεικτών αποδοχών ή επί του πλασματικού μισθού για τους αυτοαπασχολούμενους.
Για παράδειγμα, ένας μισθωτός με αποδοχές 1.150 ευρώ κερδίζει περίπου 9 ευρώ τον μήνα για ένα έτος εργασίας και 53 ευρώ για έξι έτη. Με μισθό 2.300 ευρώ, η πενταετής απασχόληση αποφέρει περίπου 89 ευρώ επιπλέον τον μήνα, ενώ στα έξι έτη η προσαύξηση φτάνει τα 106 ευρώ. Γιατρός ή δικηγόρος με υψηλή ασφαλιστική εισφορά της τάξης των 419 ευρώ μπορεί να εξασφαλίσει μόνιμη αύξηση περίπου 97 ευρώ μετά από έξι χρόνια εργασίας. Η χορήγηση της προσαύξησης απαιτεί αίτηση στον e-ΕΦΚΑ μετά την οριστική διακοπή της απασχόλησης.
