Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες πρότεινε χθες Δευτέρα να αναλάβει ο διεθνής οργανισμός ρόλο στη διευκόλυνση των θαλάσσιων μεταφορών λιπασμάτων, με σκοπό να απαντήσει στην παράλυση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ που έχει προκαλέσει αναταράξεις στις διεθνείς προμήθειες.
Αφού άρχισε τον Μάρτιο διεργασίες επί του θέματος, ο κ. Γκουτέρες προτείνει τη δημιουργία «μηχανισμού καταγραφής και επαλήθευσης πλοίων που μεταφέρουν, τουλάχιστον σε πρώτο χρόνο, λιπάσματα και συναφή προϊόντα». Στην πρωτοβουλία, όπως εξήγησε, θα προστεθεί μηχανισμός πρόληψης συμβάντων που θα πιλοτάρεται από το Ομάν.
Ο επικεφαλής του ΟΗΕ περιέγραψε με απλά λόγια το ζητούμενο: «Ο σκοπός είναι απλός: να μειωθούν οι άμεσοι κίνδυνοι, να υποστηριχτεί πιο συντεταγμένη και προβλέψιμη μεταφορά, και να (υπάρξει) συμβολή στην ανοικοδόμηση της εμπιστοσύνης που απαιτείται για τη διπλωματία και την αποκλιμάκωση», τόνισε κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στη Νέα Υόρκη.
Ο Γκουτέρες φρόντισε να διευκρινίσει τα όρια της παρέμβασης: «Ο μηχανισμός δεν θα ενέκρινε τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, ούτε θα τροποποιούσε τα δικαιώματα ή τις υποχρεώσεις των κρατών-μελών δυνάμει του διεθνούς δικαίου». Παρ’ όλα αυτά, πρόσθεσε ότι ο ΟΗΕ είναι διατεθειμένος να λειτουργήσει ως «ουδέτερος» παράγοντας «διευκόλυνσης».
«Είμαστε απόλυτα έτοιμοι να τον θέσουμε σε λειτουργία» αν και, όπως παραδέχθηκε, αυτό δεν σημαίνει πως «όλες οι χώρες που εμπλέκονται στη σύγκρουση αυτή αποδέχονται τον μηχανισμό», σημειώνοντας την ανάγκη για ευρύτερη διπλωματική συγκρότηση προκειμένου να καταστεί αποτελεσματικός.
Το ζήτημα κλιμακώθηκε αφότου, ως αντίποινα για τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς στην επικράτειά του την 28η Φεβρουαρίου —το έναυσμα της ένοπλης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή— το Ιράν προχώρησε στο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Από εκεί διέρχονταν, πριν την κρίση, περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών υδρογονανθράκων.
Η Τεχεράνη έχει επίσης ανακοινώσει ότι θα επιβάλει τέλη για υπηρεσίες που παρέχονται στα διερχόμενα πλοία, μέτρο που απορρίπτουν κατηγορηματικά οι ΗΠΑ και ορισμένες χώρες της περιοχής. Από την πλευρά του ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ διαβεβαιώνει ότι η Ουάσιγκτον έχει τον «απόλυτο έλεγχο» του στενού, το οποίο κατ’ αυτόν θα γίνει, μετά τον πόλεμο, «αμερικανικό έδαφος».
