Από τις 21 Σεπτεμβρίου έρχεται μια σημαντική μεταβολή που αφορά εκατομμύρια οφειλέτες: δίνεται η δυνατότητα στον οφειλέτη να εξαιρεί την κύρια κατοικία του από την περιουσιακή εικόνα που λαμβάνεται υπόψη στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Η αλλαγή μπορεί να αλλάξει ριζικά το αποτέλεσμα των ρυθμίσεων, επηρεάζοντας τόσο τον αριθμό των δόσεων όσο και το τελικό ύψος που θα κληθεί να πληρώσει ο οφειλέτης.
Όπως επισημαίνει στην ΕΡΤ η φοροτεχνικός Αθανασία Στολάκη, πάνω από 4 εκατομμύρια ΑΦΜ —φυσικά και νομικά πρόσωπα— έχουν εκκρεμείς οφειλές προς το Δημόσιο. Τα χρέη προς την Εφορία αγγίζουν τα 114 δισ. ευρώ, ενώ οι οφειλές προς τα ασφαλιστικά ταμεία και το ΚΕΑΟ προσεγγίζουν τα 52,4 δισ. ευρώ. Παράλληλα, τα δάνεια που διαχειρίζονται οι servicers υπολογίζονται περίπου στα 80 δισ. ευρώ.
Για όσους χρωστούν στην Εφορία εξακολουθεί να υπάρχει η πάγια ρύθμιση: έως 24 δόσεις με δυνατότητα επέκτασης έως και 48 δόσεων σε ορισμένες έκτακτες περιπτώσεις —όπως χρέη από δικαστικές αποφάσεις, κληρονομιές ή φορολογικούς ελέγχους— και ελάχιστη μηνιαία δόση 30 ευρώ. Επίσης, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου μπορούν να αξιοποιηθούν ρυθμίσεις των 72 δόσεων για συγκεκριμένες παλαιότερες οφειλές που είχαν καταστεί ληξιπρόθεσμες έως τις 31/12/2023.
Πολύτιμο εργαλείο για οφειλές που αφορούν περισσότερους από έναν φορείς είναι ο εξωδικαστικός μηχανισμός: μέσα από αυτόν μπορούν να ρυθμιστούν συνολικά οφειλές προς το Δημόσιο, τα ασφαλιστικά ταμεία, τις τράπεζες και τους servicers, προσφέροντας ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του χρέους.
Οι δυνατότητες είναι μεγάλες: ο αριθμός των δόσεων μπορεί να φτάσει έως και τις 240 για οφειλές προς το Δημόσιο και τα ασφαλιστικά ταμεία, ενώ για οφειλές προς τράπεζες και servicers προβλέπεται δυνατότητα έως και 420 δόσεων. Βασική προϋπόθεση για την υπαγωγή είναι το συνολικό ύψος των οφειλών να υπερβαίνει τα 5.000 ευρώ.
Ένα από τα κρίσιμα σημεία του εξωδικαστικού είναι η δυνατότητα «κουρέματος» μέρους της οφειλής, που προκύπτει ανάλογα με την οικονομική και περιουσιακή κατάσταση του οφειλέτη. Η νέα επιλογή για εξαίρεση της κύριας κατοικίας αναμένεται να μειώσει την υπό κρίση περιουσία και, κατά συνέπεια, να διευκολύνει την επίτευξη πιο ευνοϊκών όρων —π.χ. περισσότερων δόσεων και μεγαλύτερου ποσοστού διαγραφής.
Μέχρι σήμερα, στην «οικονομική εικόνα» του οφειλέτη συμπεριλαμβάνονταν όλα τα ακίνητα —η κύρια κατοικία, αλλά και ενδεχόμενα εξοχικά ή άλλα ακίνητα. Με την επερχόμενη ρύθμιση ο οφειλέτης θα μπορεί να επιλέξει να διατηρήσει την κύρια κατοικία του, ενώ άλλα περιουσιακά στοιχεία θα εκτιμώνται διαφορετικά στο πλαίσιο της διαδικασίας.
Αυτό σημαίνει πρακτικά ότι μειούμενη αξία περιουσίας που λαμβάνεται υπόψη μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερο αριθμό δόσεων και σε αυξημένες πιθανότητες σημαντικού κουρέματος, ανάλογα με την περίπτωση και τα αποδεικτικά που θα προσκομιστούν στη διαδικασία.
Επισημαίνεται ότι ο οφειλέτης με παλαιότερα χρέη και παράλληλα νέα χρέη μετά το 2023 μπορεί, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να χρησιμοποιήσει διαφορετικές ρυθμίσεις για κάθε κατηγορία οφειλών, συνδυάζοντας λύσεις όπως η πάγια ρύθμιση, οι 72 δόσεις όπου ισχύουν και οι ρυθμίσεις μέσω εξωδικαστικού μηχανισμού.
