Το 66% των επιχειρήσεων της Αττικής δηλώνει ήδη διεθνή δραστηριότητα, αλλά η διείσδυση στις ξένες αγορές παραμένει σε μεγάλο βαθμό «εμπορική» και αποσπασματική, χωρίς συστηματικό στρατηγικό πλάνο. Αυτό προκύπτει από την τρίτη θεματική μελέτη του Παρατηρητηρίου Ανταγωνιστικότητας και Επιχειρηματικότητας της Περιφέρειας Αττικής, με τίτλο «Ενίσχυση της Εξωστρέφειας και Ανταγωνιστικότητας των Επιχειρήσεων», που παρουσιάζει την εικόνα της εξωστρέφειας στο Λεκανοπέδιο.
Η έρευνα, που διεξήχθη από το Παρατηρητήριο σε συνεργασία με την Grant Thornton και βασίστηκε στις απαντήσεις 244 επιχειρήσεων της Αττικής, καταγράφει τόσο τα οφέλη της διεθνούς παρουσίας όσο και τα εμπόδια που περιορίζουν την περαιτέρω ανάπτυξη στις διεθνείς αγορές.
Συνοπτικά, η μελέτη αναδεικνύει ότι η διεθνοποίηση δημιουργεί ουσιαστική επιχειρηματική αξία —αύξηση κύκλου εργασιών, διεύρυνση πελατολογίου και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα απέναντι σε εγχώριες διακυμάνσεις— αλλά συχνά περιορίζεται σε εξαγωγικές και εισαγωγικές πρακτικές ή σε συνεργασίες μέσω αντιπροσώπων. Μόνο λίγες επιχειρήσεις διαθέτουν ολοκληρωμένη στρατηγική διεθνούς ανάπτυξης, ενώ πολλές κινούνται αποσπασματικά χωρίς σαφή σχέδια και μακροπρόθεσμους στόχους.
Τα εμπόδια που αναφέρουν οι επιχειρήσεις είναι πολυεπίπεδα: υψηλό λειτουργικό κόστος, γραφειοκρατία, δυσκολίες πρόσβασης σε χρηματοδότηση και περιορισμένες οργανωτικές δυνατότητες —προβλήματα που πλήττουν ιδιαίτερα τις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Επιπλέον, οι επιχειρήσεις ζητούν κάτι περισσότερο από πόρους: αξιόπιστη πληροφόρηση για αγορές-στόχους, συμβουλευτική καθοδήγηση, ανάπτυξη εξαγωγικών δεξιοτήτων και βοήθεια στην επιλογή του κατάλληλου τρόπου εισόδου σε κάθε αγορά.
Από τη μελέτη αναδύεται η ανάγκη μετασχηματισμού της εξωστρέφειας από μεμονωμένες εξαγωγικές κινήσεις σε οργανωμένη στρατηγική. Η προτεινόμενη παρέμβαση της Περιφέρειας Αττικής εστιάζει στη δημιουργία ενός συνεκτικού περιφερειακού οικοσυστήματος εξωστρέφειας που θα υποστηρίζει τις επιχειρήσεις από τη διάγνωση της ετοιμότητας μέχρι την επιλογή αγορών και τη σύναψη συνεργασιών.
Η Περιφέρεια ξεκαθαρίζει ότι δεν έρχεται να υποκαταστήσει τους εθνικούς φορείς οικονομικής και εξαγωγικής πολιτικής, αλλά να λειτουργήσει συμπληρωματικά, επιτελικά και διασυνδετικά, καλύπτοντας κενά και προσαρμόζοντας παρεμβάσεις στις πραγματικές ανάγκες των επιχειρήσεων του Λεκανοπεδίου. Κεντρικός άξονας είναι η καλύτερη συνεργασία με επιμελητήρια, επαγγελματικούς συνδέσμους, φορείς οικονομικής διπλωματίας, πανεπιστήμια και οργανισμούς εξωστρέφειας για την ενίσχυση των συνεργειών και τη μείωση του κατακερματισμού υπηρεσιών.
Τα ευρήματα συζητήθηκαν στο τρίτο θεματικό webinar του Παρατηρητηρίου με τίτλο «Εξωστρέφεια των Επιχειρήσεων της Αττικής: Από τις Εξαγωγές στη Διεθνή Παρουσία», όπου συμμετείχαν εκπρόσωποι επιχειρήσεων, θεσμικοί φορείς και ειδικοί της αγοράς. Στο επίκεντρο βρέθηκαν η ανάγκη καλύτερης ενημέρωσης για τις διεθνείς αγορές, η πρόσβαση σε χρηματοδοτικά εργαλεία, η ενίσχυση των εξαγωγικών δεξιοτήτων και η διασύνδεση επιχειρήσεων και φορέων υποστήριξης.
Παράλληλα με την παραγωγή γνώσης, η Περιφέρεια Αττικής συνοδεύει τις μελέτες με χρηματοδοτικές παρεμβάσεις. Μέσω του προγράμματος «Attiki On», δράσης του ΕΣΠΑ για την ενίσχυση μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων στην Αττική, έχουν εγκριθεί 1.044 επενδυτικά σχέδια με συνολική χρηματοδότηση 95,5 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους —ενέργειες που στοχεύουν στον ψηφιακό και τεχνολογικό μετασχηματισμό, στην ενεργειακή αναβάθμιση, στην αύξηση παραγωγικότητας και στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της απασχόλησης.
Το «Athens Forward» προωθεί ήδη την επόμενη θεματική του μελέτη, με τίτλο «Αντιμετώπιση Κρίσεων, Επιχειρησιακών Κινδύνων και Προσαρμογή σε Αλλαγές», που θα αξιολογήσει την ετοιμότητα των επιχειρήσεων της Αττικής απέναντι σε φυσικές καταστροφές, οικονομικές αναταράξεις, τεχνολογικές αλλαγές και άλλους κινδύνους, καθώς και τις στρατηγικές διαχείρισης κρίσεων και προσαρμογής.
Ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς δήλωσε: «Η Αττική διαθέτει επιχειρήσεις με ποιότητα, τεχνογνωσία και όλα τα εχέγγυα για να σταθούν με αξιώσεις στις διεθνείς αγορές. Η έρευνα του Παρατηρητηρίου επιβεβαιώνει ότι ένα σημαντικό μέρος τους έχει ήδη αναπτύξει δραστηριότητα εκτός Ελλάδας και αναζητά νέες ευκαιρίες ανάπτυξης. Ταυτόχρονα, όμως, αναδεικνύει ότι η εξωστρέφεια παραμένει κυρίως εμπορική και εξαγωγική και ότι, σε αρκετές περιπτώσεις, δεν στηρίζεται ακόμη σε έναν ολοκληρωμένο και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό.
Η εξωστρέφεια πρέπει να μετατραπεί σε οργανωμένη αναπτυξιακή επιλογή, με σαφείς στόχους, κατάλληλη προετοιμασία, γνώση των διεθνών αγορών και σταθερές συνεργασίες. Οι επιχειρήσεις, ιδιαίτερα οι μικρές και πολύ μικρές, πέρα από τη χρηματοδότηση χρειάζονται και πρόσβαση στην αξιόπιστη πληροφόρηση, καθοδήγηση για την επιλογή των κατάλληλων αγορών, ανάπτυξη δεξιοτήτων και ουσιαστική διασύνδεση με τους φορείς οικονομικής διπλωματίας, τα επιμελητήρια, την επιστημονική κοινότητα και τους εξειδικευμένους φορείς.
Σε αυτή την προσπάθεια, η Περιφέρεια Αττικής μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά, επιτελικά και διασυνδετικά. Δεν ερχόμαστε να υποκαταστήσουμε τους εθνικούς φορείς ή να δημιουργήσουμε ένα παράλληλο σύστημα. Ερχόμαστε να καλύψουμε κενά, να οργανώσουμε καλύτερα τη διαδρομή των επιχειρήσεων προς τις διεθνείς αγορές και να φέρουμε πιο κοντά όλους όσοι μπορούν να συμβάλουν στην επιτυχία τους».
Και πρόσθεσε:
«Στηρίζουμε έμπρακτα την επιχειρηματικότητα με συγκεκριμένους πόρους. Μέσω του “Attiki On”, χρηματοδοτούνται 1.044 επενδυτικά σχέδια μικρών και πολύ μικρών επιχειρήσεων με συνολικά 95,5 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους της Περιφέρειας Αττικής. Με τις παρεμβάσεις αυτές ενισχύουμε τον τεχνολογικό εκσυγχρονισμό, την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και την απασχόληση.
Στόχος μας είναι να δημιουργήσουμε ένα περιβάλλον στο οποίο περισσότερες επιχειρήσεις θα μπορούν να κάνουν το επόμενο βήμα από την εγχώρια αγορά στις εξαγωγές και από τις εξαγωγές σε μια σταθερή και ανταγωνιστική διεθνή παρουσία. Με σχέδιο, γνώση και συνεργασία, ενισχύουμε τις παραγωγικές δυνάμεις της Αττικής και δημιουργούμε περισσότερες ευκαιρίες ανάπτυξης για την οικονομία και τους πολίτες της».
