Η Ελλάδα έχει εξασφαλίσει από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) συνολικά 36 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 16% του ΑΕΠ με έτος αναφοράς το 2023 και φέρνει τη χώρα στην πρώτη θέση της ευρωπαϊκής κατάταξης. Το αποτύπωμα του ΤΑΑ ήδη γίνεται αισθητό στην οικονομία: ο λόγος επενδύσεων προς ΑΕΠ έχει αυξηθεί σημαντικά την τελευταία τετραετία, με βάση και στοιχεία πρόσφατης μελέτης της Alpha Bank.
Από τα 36 δισ. ευρώ, έχουν εκταμιευτεί μέχρι σήμερα 24,7 δισ. ευρώ — περίπου 13 δισ. σε επιδοτήσεις και 11,7 δισ. σε δάνεια — ενώ απομένουν ακόμη 11,3 δισ. προς εκταμίευση μέχρι το τέλος του έτους. Στις δύο τελευταίες δόσεις, που προβλέπονται για τον Σεπτέμβριο και τον Δεκέμβριο, αναμένεται να εκταμιευθούν επιπλέον 5,3 δισ. ευρώ επιδοτήσεων και 6 δισ. ευρώ σε δάνεια.
Η επίδραση στις επενδύσεις είναι εμφανής: σύμφωνα με την Alpha Bank, ο λόγος επενδύσεων προς ΑΕΠ αυξήθηκε από 11% το 2011 σε 16,9% το 2025 και εκτιμάται ότι θα φτάσει κοντά στο 18% το 2026. Με την ώθηση από το ΤΑΑ, η Ελλάδα καλύπτει πλέον περισσότερο από το ήμισυ της απόστασης που τη χωρίζει από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (περίπου 22%).
Οι πυλώνες
Τα διαθέσιμα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής καταγράφουν ότι το μεγαλύτερο τμήμα των πόρων του ΤΑΑ έχει διοχετευτεί στον πυλώνα της βιώσιμης ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής: πάνω από 10 δισ. ευρώ των εκταμιευμένων χρημάτων (περίπου 3,9 δισ. σε επιδοτήσεις και 6,1 δισ. σε δάνεια) κατευθύνθηκαν σε δράσεις σχετικές με αυτούς τους στόχους. Στη δεύτερη θέση βρίσκεται ο πυλώνας της «πράσινης» μετάβασης, με εκταμιεύσεις 5,4 δισ. ευρώ — εκ των οποίων 2,4 δισ. σε επιδοτήσεις και 4 δισ. σε δάνεια.
Ακολουθούν η ψηφιακή μετάβαση και ο τομέας της υγείας, με εκταμιεύσεις άνω των 3,2 δισ. ευρώ ο καθένας. Για την ψηφιοποίηση έχουν δοθεί 1,2 δισ. σε επιδοτήσεις και 2 δισ. σε δάνεια, ενώ στη δημόσια υγεία έχουν δοθεί 3,15 δισ. σε επιδοτήσεις και περίπου 100 εκατ. ευρώ σε δάνεια.
Ιδιαίτερα εμφανής είναι η πρόοδος στον τομέα της ενέργειας: το μερίδιο της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ ξεπερνά πλέον σταθερά το 50% της συνολικής παραγωγής — ποσοστό ανώτερο του ευρωπαϊκού μέσου όρου. Δεν είναι τυχαίο ότι ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΔΗΕ, ΔΕΗ και ΔΕΣΦΑ συγκαταλέγονται μεταξύ των πρώτων επιχειρήσεων που έχουν λάβει τα περισσότερα χρήματα από το ΤΑΑ, ενώ το υπουργείο Ενέργειας και Περιβάλλοντος έχει απορροφήσει πάνω από 2 δισ. ευρώ, καθιστώντας το δεύτερο μεγαλύτερο παραλήπτη, πίσω μόνο από το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών.
Παρά τα θετικά στοιχεία, δεν λείπουν τα προβλήματα. Έργα στον κλάδο της ενέργειας έχουν απενταχθεί, με πιο σημαντικά εκείνα που αφορά την αποθήκευση ενέργειας από ΑΠΕ — μεγάλο μέρος της παραγωγής παραμένει ουσιαστικά ανεκμετάλλευτο. Επίσης, η παραγωγικότητα της εργασίας παραμένει η αχίλλειος πτέρνα: το 2025 η παραγωγικότητα ανά ώρα εργασίας στην Ελλάδα αντιστοιχούσε μόλις στο 54,6% του μέσου όρου της ΕΕ, θέτοντας τη χώρα στην τελευταία θέση της σχετικής κατάταξης.
Το θετικό στοιχείο είναι ότι οι επενδύσεις αναμένεται να συνεχιστούν και μετά τη λήξη του ΤΑΑ. Η ελληνική οικονομία θα εξακολουθήσει να στηρίζεται από ευρωπαϊκά εργαλεία — μεταξύ άλλων από εναπομείναντες πόρους του ΕΣΠΑ 2021-2027, το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 (από το οποίο υπολογίζεται ότι η Ελλάδα θα λάβει πάνω από 49 δισ. ευρώ), καθώς και από μικρότερα εργαλεία όπως το Ταμείο Εκσυγχρονισμού και το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο. Επιπλέον, στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030 προγραμματίζονται επενδύσεις περίπου 23 δισ. ευρώ.
