Black August —το λεγόμενο «κατάρα του Αυγούστου»— έχει γίνει στη ρωσική δημοσιογραφία μια σύντομη περιγραφή για εκείνους τους μήνες όπου η χώρα καλείται να διαχειριστεί έκτακτες, συχνά δραματικές κρίσεις. Η λαϊκή σοφία της Ρωσίας, αντίθετα με την βρετανική «silly season», βλέπει τον Αύγουστο με καχυποψία: η πρόσφατη ιστορία προσθέτει επιχειρήματα στην ιδέα ότι αυτός ο μήνας επιφυλάσσει απρόβλεπτα γεγονότα.
Τα ιστορικά παραδείγματα δεν λείπουν. Πριν από 35 χρόνια, η αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος κατά του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ σηματοδότησε την αρχή του τέλους για τη Σοβιετική Ένωση. Το 1998 ξέσπασε χρηματοπιστωτική κρίση που οδήγησε σε χρεοκοπία του εσωτερικού χρέους και σε κατάρρευση του ρουβλίου. Και το 1999, η εισβολή μαχητών στο Νταγκεστάν άνοιξε τον δρόμο για τον δεύτερο πόλεμο της Τσετσενίας και ανέδειξε τον Βλαντίμιρ Πούτιν σε κεντρική μορφή της ρωσικής εξουσίας.
Ο ίδιος ο Πούτιν δεν γλίτωσε από την «κατάρα». Η αρχή της θητείας του σημαδεύτηκε από το ναυάγιο του πυρηνικού υποβρυχίου Kursk, ενώ τον Αύγουστο του 2008 η σύγκρουση με τη Γεωργία αποκάλυψε ένα πιο επιθετικό πρόσωπο της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής.
Το φετινό καλοκαίρι φαίνεται να προσθέτει νέα κεφάλαια στην αναφορά αυτή. Στα μέτωπα της Ουκρανίας η πρόοδος είναι περιορισμένη, έντονη ανησυχία προκαλούν οι επιθέσεις σε διυλιστήρια και κέντρα διανομής, ενώ στα πρατήρια εμφανίζονται ουρές και κυριαρχεί ο φόβος για νέο κύμα επιστράτευσης. Η καθημερινότητα των Ρώσων, σε όλο και περισσότερα σημεία, πλήττεται πλέον άμεσα από τις επιπτώσεις του πολέμου.
Ο εξόριστος σχολιαστής Ιλία Βαρλάμοφ παρατηρεί για το φαινόμενο: «σύμπτωση, φυσικά». Όμως, προσθέτει, «πολλοί Ρώσοι περιμένουν τον Αύγουστο με ανησυχία, ειδικά τώρα που η χώρα βρίσκεται σε πραγματική κρίση… Η κρίση καυσίμων επέστρεψε, οι τιμές ανεβαίνουν ασταμάτητα, το ρούβλι πέφτει, έρχονται εκλογές και κανείς δεν ξέρει τι άλλο».
Η δημόσια συζήτηση τροφοδοτείται και από οικονομικούς προβληματισμούς: όπως μεταφέρει ο Βαρλάμοφ, κορυφαίος Ρώσος οικονομολόγος προειδοποίησε για «κοινωνική κρίση» και εκτίμησε ότι η χώρα χάνει τη διεθνή τεχνολογική και οικονομική μάχη, χωρίς προοπτική νίκης σε έναν πόλεμο φθοράς με την υποστήριξη της Δύσης.
Μέχρι και φύλλα φιλικά προς την κυβέρνηση προσθέτουν μία δόση υπερβατικού στοιχείου: η Moskovsky Komsomolets, επικαλούμενη αστρολογία, αναφέρει πως η επικείμενη έκλειψη σελήνης «θα μπορούσε να προκαλέσει κοινωνικές μεταβολές, πολιτικές αλλαγές και εσωτερικές αναταραχές».
Ο ίδιος ο Πούτιν προσπαθεί να δείξει αυτοπεποίθηση. Σχετικά με τις ζημιές σε αποθήκες ηλεκτρονικού εμπορίου από ουκρανικές ενέργειες τόνισε ότι «αυτές οι επιθέσεις δεν έχουν, δεν προκαλούν και δεν μπορούν να επιφέρουν κρίσιμες συνέπειες», προσθέτοντας ότι οι εγκαταστάσεις θα αποκατασταθούν με κρατική στήριξη. Παρ’ όλα αυτά, το βάρος του πολέμου γίνεται όλο και πιο ορατό στην καθημερινή ζωή των πολιτών.
Στο μέτωπο των πολιτικών αντιθέσεων, η Ουκρανία εμφανίζει επίσης τριγμούς: ο αποπεμφθείς υπουργός Άμυνας Μιχαΐλο Φεντόροφ ζήτησε εκλογές εν καιρώ πολέμου, αυξάνοντας την πίεση προς τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ενώ η αναστολή των εκλογών λόγω στρατιωτικού νόμου κρατάει το πολιτικό τοπίο σε αστάθεια. Στη Ρωσία, αντίθετα, η αντιπολίτευση έχει δεχτεί σκληρά πλήγματα: ο Λεβ Σλόσμπεργκ καταδικάστηκε σε 11 χρόνια φυλάκιση και το κόμμα Yabloko απαγορεύτηκε να συμμετάσχει στις επερχόμενες εκλογές.
Η στρατηγική καταστολής κορυφώθηκε με τον θάνατο του Αλεξέι Ναβάλνι τον Φεβρουάριο του 2024. Το γεγονός αυτό, όπως και το επεισόδιο της δηλητηρίασής του το 2020 κατά την επιστροφή του στη Μόσχα, ξεκίνησαν μέσα στον Αύγουστο και προστέθηκαν στη συλλογική αφήγηση του μήνα ως κρίσιμου και συχνά τιμωρητικού.
Είτε πρόκειται για σύμπτωση είτε όχι, ο Αύγουστος αποδεικνύεται διαχρονικά ένας τιμωρητικός μήνας για τη Ρωσία.
Πηγή: CNN
