Από το πακέτο μέτρων που αναμένεται να ανακοινωθεί στη ΔΕΘ ξεκινά ένα τετράμηνο κρίσιμων εξελίξεων για την ελληνική οικονομία, με δύο κυρίαρχα στοιχεία: τη ραγδαία μείωση του δημοσίου χρέους μέσω πρόωρων αποπληρωμών και την πιθανή περαιτέρω βελτίωση της πιστοληπτικής αξιολόγησης της χώρας στους επερχόμενους κύκλους αξιολογήσεων.
Το πρώτο Σαββατοκύριακο του Σεπτεμβρίου ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης θα παρουσιάσει από το βήμα της ΔΕΘ τους βασικούς άξονες της οικονομικής πολιτικής μέχρι τις εκλογές του 2027, καθώς και ένα στρατηγικό σχέδιο στόχων έως το 2030. Στην κυβέρνηση δουλεύουν αυτή την περίοδο για να οριστικοποιήσουν ανακοινώσεις που, όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, θα εστιάζουν στη μείωση φορολογικών και ασφαλιστικών βαρών, στην προστασία μικρομεσαίων και συνταξιούχων και στη στήριξη της μεσαίας τάξης και των πλέον ευάλωτων με μόνιμες παροχές.
Κεντρικό μήνυμα θα είναι η ένωση της κοινωνικής στήριξης με τη διασφάλιση της δημοσιονομικής σταθερότητας: η κυβέρνηση περιγράφει τη στρατηγική ως δίπολο που στηρίζεται στην ισχυρή ανάπτυξη και στη μείωση της φοροδιαφυγής, δημιουργώντας πρωτογενή πλεονάσματα που είτε επιστρέφουν στην κοινωνία είτε χρησιμοποιούνται για την περαιτέρω απομείωση του δημόσιου χρέους.
Στο πλαίσιο αυτό, η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει ήδη την αύξηση για φέτος του ποσού πρόωρης αποπληρωμής δημοσίου χρέους, που σε ετήσια βάση θα φτάσει τα 13 δισ. ευρώ από 8,790 δισ. ευρώ που προβλεπόταν αρχικά. Στο ποσό αυτό περιλαμβάνονται 6,94 δισ. ευρώ που αποπληρώθηκαν τον Ιούνιο και αφορούσαν διμερή δάνεια του GLF, καθώς και δάνεια του EFSF ύψους 2,5 δισ. ευρώ, η μείωση κατά 1,2 δισ. ευρώ των εντόκων γραμματίων και η πρόωρη εξόφληση ομολογιακού δανείου 2,2 δισ. ευρώ λήξης Δεκεμβρίου 2027.
Οι κινήσεις αυτές αποτιμώνται οικονομικά: το όφελος από τις πρόωρες αποπληρωμές υπολογίζεται σε 2,6 εκατ. ευρώ για τα επόμενα επτά χρόνια, ενώ, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η δυνατότητα για μεγαλύτερες πρόωρες εξοφλήσεις κατέστη εφικτή λόγω της υψηλής δημοσιονομικής απόδοσης της οικονομίας.
Οι επιπτώσεις στις αξιολογήσεις δεν θα αργήσουν. Ο νέος γύρος αξιολογήσεων ξεκινά μέσα στο επόμενο δεκαπενθήμερο, με τον καναδικό οίκο DBRS να δημοσιοποιεί την έκθεσή του στις 4 Σεπτεμβρίου. Στις 18 Σεπτεμβρίου ακολουθούν Moody’s και ο γερμανικός οίκος SCOPE. Σημειώνεται ότι DBRS και SCOPE έχουν ήδη κατατάξει την Ελλάδα στην επενδυτική βαθμίδα BBB, ενώ η Moody’s παραμένει μία βαθμίδα χαμηλότερα στο Baa3.
Στη συνέχεια θα ακολουθήσουν η Standard & Poor’s στις 23 Οκτωβρίου και η Fitch στις 6 Νοεμβρίου, και οι δύο επίσης με κατάταξη στη βαθμίδα BBB. Οικονομικοί αναλυτές θεωρούν πιθανή μια αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τη μεγαλύτερη μείωση του χρέους από τις πρόωρες αποπληρωμές όσο και τα ευρύτερα δημοσιονομικά στοιχεία.
Με βάση τις πρόσθετες πρόωρες αποπληρωμές φέτος, η κυβέρνηση εκτιμά ότι το δημόσιο χρέος θα υποχωρήσει κάτω από το 110% του ΑΕΠ ως το 2031 —ένα χρόνο νωρίτερα από τις αρχικές προβλέψεις— με στόχο το σπάσιμο του 100% του ΑΕΠ στα μέσα της δεκαετίας του 2030. Εφέτος, το δημόσιο χρέος εκτιμάται ότι θα ανέλθει στο 136,8% του ΑΕΠ, για να υποχωρήσει κάτω από το 120% του ΑΕΠ το 2019.
Η ΔΕΘ του 2026 και οι τρεις προηγούμενες
Το 2025 σημειώθηκε η μεγαλύτερη αλλαγή στη φορολογία των τελευταίων δεκαετιών, με κύριο άξονα τα οφέλη για οικογένειες και νέους εργαζόμενους: μείωση κατά 2 μονάδες όλων των φορολογικών συντελεστών για εισοδήματα έως 40.000 ευρώ και καθιέρωση ενδιάμεσου συντελεστή 39% για εισοδήματα από 40.000 έως 60.000 ευρώ. Ανακοινώθηκαν επίσης πρόσθετες μειώσεις για οικογένειες με παιδιά, μηδενίστηκε ο φόρος εισοδήματος για νέους έως 25 ετών με εισόδημα έως 20.000 ευρώ και περικόπηκε κατά 50% ο ΕΝΦΙΑ σε χιλιάδες μικρούς οικισμούς έως 1.500 κατοίκους, με πλήρη κατάργηση για το 2027.
Το 2024 περιλάμβανε 45 μέτρα, όπως η μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, η πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για ελεύθερους επαγγελματίες και η κατάργηση της μείωσης της σύνταξης για εργαζόμενους συνταξιούχους. Κεντρικές ήταν και οι παρεμβάσεις για το στεγαστικό μέσω του «Σπίτι μου 2» και η τριετής απαλλαγή από τον φόρο στα ενοίκια για ιδιοκτήτες που παρέχουν μακροχρόνια μίσθωση.
Το 2023, μεταξύ άλλων, εξαγγέλθηκε το «ξεπάγωμα» των τριετιών στους μισθούς μετά από 12 χρόνια περιορισμών, αυξήθηκε το αφορολόγητο κατά 1.000 ευρώ για οικογένειες με παιδιά και εφαρμόστηκαν μέτρα για την υποχρεωτική χρήση POS σε σχεδόν όλους τους κλάδους λιανικής και υπηρεσιών, καθώς και μέτρα στήριξης μετά τις καταστροφές του «Daniel».
