Οι ΗΠΑ ανεβάζουν ψηλά τα οικονομικά διαπραγματευτικά τους όπλα απέναντι στο Ιράν, με τον υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ να προαναγγέλλει σήμερα ότι η Ουάσιγκτον θα εφαρμόσει «τις πιο σκληρές κυρώσεις στην ιστορία» κατά της Τεχεράνης. Η κλιμάκωση των οικονομικών πιέσεων, υπογράμμισε, μπορεί να περιορίσει την ανάγκη για νέες, ευρείες στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Η δήλωση του Μπέσεντ ήρθε μετά την απειλή του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για «Οικονομικό Πόλεμο», με τον ίδιο να προειδοποιεί ότι θα υπάρξουν συνέπειες για «οποιαδήποτε μορφή σωτηρίας στο Ιράν». Η απειλή του Τραμπ συνοδεύτηκε και από άλλη, σε κεφαλαία γράμματα: «ΟΠΟΙΑΔΗΠΟΤΕ χώρα επιτρέψει σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, επιχειρήσεις, αεροδρόμια ή κυβερνητικές οντότητες να προσφέρουν οποιαδήποτε μορφή σωτηρίας στο Ιράν, θα αντιμετωπίσει τεράστιες οικονομικές συνέπειες».
Η αγορά ανταποκρίθηκε: οι τιμές του πετρελαίου σκαρφάλωσαν σε υψηλό τριών εβδομάδων, καθώς οι επενδυτές ανησυχούν για διαταραχές στην παροχή από τη Μέση Ανατολή, όπου η σύγκρουση έχει αφήσει ακινητοποιημένα εκατομμύρια βαρέλια. «Δεν καταλαβαίνω γιατί το πετρέλαιο έχει εκτοξευθεί εξαιτίας αυτού», είπε ο Μπέσεντ στο CNBC, προσθέτοντας ότι «Εάν εφαρμόζουμε τη μέγιστη οικονομική πίεση, τότε πιθανότατα δεν θα υπάρξει μεγάλη στρατιωτική επανεκκίνηση».
Ο υπουργός Οικονομικών περιέγραψε παράλληλα μια στρατηγική διπλού χτυπήματος: «Είναι ένα διπλό χτύπημα. Έχουμε τον αποκλεισμό (του Ιράν) και θα επιβάλουμε τις πιο σκληρές κυρώσεις στην ιστορία», αναφερόμενος στον ναυτικό αποκλεισμό που επιβλήθηκε τον Απρίλιο και διεκόπη προσωρινά τον Ιούνιο. Ο ίδιος ανακοίνωσε ότι θα δώσει περισσότερες λεπτομέρειες σε συνέντευξη Τύπου τη Δευτέρα και ότι «θα μιλήσει ακριβώς για το τι πρόκειται να κάνουμε».
Η Τεχεράνη απάντησε με σκληρή ρητορική. Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε τις αμερικανικές κυρώσεις «οικονομική τρομοκρατία» που πλήττει τους απλούς Ιρανούς και συνιστά εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Ο Ιρανός Υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί έγραψε στην πλατφόρμα X ότι «Η οικονομική τρομοκρατία της Αμερικής απειλεί την παγκόσμια οικονομία και την εθνική κυριαρχία χωρών σε όλο τον κόσμο» και κατηγόρησε τον Τραμπ ότι επιχειρεί να αποπροσανατολίσει την κοινή γνώμη από τα δικά του οικονομικά προβλήματα.
Το Ιράν έχει αντέξει σχεδόν συνεχείς, ιδιαίτερα αυστηρές κυρώσεις από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, γεγονός που περιπλέκει την προσπάθεια της Ουάσιγκτον να επιτύχει την ταχεία κατάρρευση του καθεστώτος. Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ στέλνουν μηνύματα και σε τρίτες χώρες: ο Μπέσεντ προειδοποίησε ότι συζητήσεις για στοχοθέτηση της Κίνας πρέπει να γίνονται ιδιωτικά, αλλά υπενθύμισε ότι «Να θυμάστε ότι οι Κινέζοι λαμβάνουν το 50% της ενέργειάς τους από τον Κόλπο. Θα τους εξυπηρετούσε να συμμορφωθούν».
Η οικονομική διάσταση έχει διεθνείς προεκτάσεις. Σύμφωνα με στοιχεία της Kpler για το 2025, η Κίνα αγοράζει πάνω από το 80% του ιρανικού πετρελαίου που μεταφέρεται δια θαλάσσης, και κάθε προσπάθεια περαιτέρω οικονομικών κυρώσεων σε βάρος του Πεκίνου ενέχει σοβαρούς κινδύνους αντιποίνων, δεδομένου του ρόλου της Κίνας ως σημαντικού προμηθευτή σπάνιων μεταλλευμάτων προς τις ΗΠΑ.
Οι προσπάθειες αποκλιμάκωσης έχουν αποτύχει επανειλημμένα. Η Ουάσινγκτον και η Τεχεράνη είχαν ανακοινώσει δύο φορές συμφωνίες κατάπαυσης του πυρός, τον Απρίλιο και τον Ιούνιο, για να αποκαταστήσουν τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ και να τερματίσουν τη σύγκρουση — όμως και οι δύο κατέρρευσαν γρήγορα.
Το Ιράν διαπραγματεύεται παράλληλα ξεχωριστή συμφωνία για τη διαχείριση του Στενού με το Ομάν, που, σύμφωνα με δηλώσεις ιρανικών και ομάνικων αξιωματούχων, είναι κοντά. Οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν όμως νέες προειδοποιήσεις από τον Τραμπ, ο οποίος φέρεται να απείλησε ακόμη και ότι μπορεί να βομβαρδίσει το Ομάν αν «σταθεί εμπόδιο». Από την πλευρά του, ο Υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ Αλμπουσαΐντι, τόνισε ότι η ασφάλεια στο Στενό απαιτεί μόνιμη ειρήνη στην περιοχή και απέρριψε περαιτέρω κλιμάκωση.
Παράλληλα με τις απειλές προς το Ιράν, οι Ηνωμένες Πολιτείες κλιμάκωσαν σήμερα τις οικονομικές τους ενέργειες και κατά της Χεζμπολάχ: το Υπουργείο Οικονομικών προχώρησε σε επαναπροσδιορισμό της οργάνωσης, χαρακτηρίζοντάς την ως ενεργό προς όφελος της ιρανικής κυβέρνησης υπό την καθοδήγηση της Δύναμης Κουντς των Ιρανών Φρουρών της Επανάστασης.
Στο πλαίσιο αυτό επιβλήθηκαν κυρώσεις σε δέκα άτομα που κατηγορούνται για διακίνηση μετρητών υπέρ της Χεζμπολάχ, με επίκεντρο έναν Τούρκο επιχειρηματία που, σύμφωνα με την Ουάσιγκτον, διαχειρίζεται δίκτυο μεταφοράς χρημάτων προς τη βάση της οργάνωσης στον Λίβανο. Η κίνηση στοχεύει στην αποδόμηση των χρηματοδοτικών δικτύων μέσω δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων, απαγόρευσης τραπεζικών συναλλαγών και απαγόρευσης ροής αγαθών και υπηρεσιών.
Η Χεζμπολάχ, που είχε χαρακτηριστεί ως Ξένη Τρομοκρατική Οργάνωση το 1997 και ως Παγκόσμια Ειδικά Καθορισμένη Τρομοκρατική Οντότητα το 2001, λειτουργεί στην πράξη και ως πολιτικό κόμμα και ως ένοπλη οργάνωση στον Λίβανο, διατηρώντας δίκτυο κοινωνικών υπηρεσιών και ισχυρή βάση υποστήριξης μεταξύ των σιιτών του Λιβάνου.
Η πίεση της Ουάσιγκτον παραμένει στο πλαίσιο της προσπάθειας να τερματίσει έναν πόλεμο που έχει διαρκέσει σχεδόν έξι μήνες και που δεν έχει φέρει ακόμη τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα — την αποσυναρμολόγηση του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, τον περιορισμό των επιθετικών δυνατοτήτων του Ιράν στην περιοχή και την αποσταθεροποίηση της θρησκευτικής ηγεσίας. Η επιλογή ανάμεσα σε οικονομική στρατηγική και στρατιωτική δράση παραμένει, προς το παρόν, υπό διαπραγμάτευση και με διεθνείς συνέπειες.
