Στην Καλιφόρνια άνοιξε η δίκη που πολλοί χαρακτηρίζουν ως μία από τις πιο κρίσιμες νομικές μονομαχίες της τελευταίας δεκαετίας ανάμεσα σε αμερικανικές Αρχές και έναν τεχνολογικό κολοσσό: η Meta καλείται να απαντήσει για τον τρόπο με τον οποίο σχεδίασε και λειτουργεί το Instagram και το Facebook.
Τέσσερις πολιτείες —Καλιφόρνια, Κολοράντο, Κεντάκι και Νιου Τζέρσεϊ— ισχυρίζονται ότι η εταιρεία διαμόρφωσε τις πλατφόρμες της έτσι ώστε να προσελκύει ανήλικους, να τους κρατά όσο το δυνατόν περισσότερο στις εφαρμογές και να συλλέγει τα δεδομένα τους, ενώ συγχρόνως απέκρυπτε τους κινδύνους από το κοινό. Η δίκη αναμένεται να διαρκέσει περίπου έξι εβδομάδες και η απόφαση εκτιμάται ότι θα εκδοθεί έως τον Οκτώβριο.
Στην εναρκτήρια αγόρευση, η αναπληρώτρια γενική εισαγγελέας της Καλιφόρνιας, Μέγκαν Ο’Νιλ, κατήγγειλε ότι η Meta γνώριζε τις ευαισθησίες των παιδιών και των εφήβων και σκόπιμα προσαρμοζόταν πάνω σε αυτές. Η Ο’Νιλ αναφέρθηκε στην ανάγκη των ανηλίκων για επιβράβευση, στην ευαισθησία τους για κοινωνική αποδοχή και στο ανεπαρκώς ανεπτυγμένο έλεγχο παρορμήσεων — στοιχεία που, σύμφωνα με την εισαγγελία, η εταιρεία εκμεταλλεύτηκε.
Η εισαγγελική πλευρά ανακοίνωσε στους ενόρκους ότι θα παρουσιάσει εσωτερική μελέτη της Meta με τον τίτλο «Οι μικροί είναι οι καλύτεροι», και τόνισε πως για την εταιρεία «τα παιδιά είναι το προϊόν».
Η πρώτη ημέρα έφερε στο εδώλιο και την κατάθεση του Αρτούρο Μπέχαρ, πρώην διευθυντή μηχανικής του Facebook. Ο Μπέχαρ —που εργάστηκε στην εταιρεία από το 2009 έως το 2015 και επέστρεψε ως συνεργάτης μεταξύ 2019 και 2021 σε θέματα ασφάλειας— περιέγραψε πώς στα πρώτα χρόνια η «ταχύτητα κυκλοφορίας νέων λειτουργιών είχε συχνά προτεραιότητα έναντι της ασφάλειας και της προστασίας των χρηστών».
Κατέθεσε επίσης ότι έρευνες της εταιρείας για ζητήματα ασφάλειας δεν αξιοποιούνταν πάντοτε για να βελτιώσουν τα προϊόντα. Ως παράδειγμα έφερε το περιεχόμενο που σχετίζεται με διατροφικές διαταραχές: μηχανικοί είχαν προτείνει τρόπους περιορισμού της έκθεσης, αλλά αυτές οι προτάσεις περιορίστηκαν σημαντικά κατά την εσωτερική αξιολόγηση. Η κατάθεσή του θεωρείται κρίσιμη και η Meta είχε επιχειρήσει ανεπιτυχώς να την εμποδίσει πριν τη δίκη.
Στο δικαστήριο παρουσιάστηκαν επίσης εσωτερικά έγγραφα και επικοινωνίες εργαζομένων της Meta που, σύμφωνα με την εισαγγελία, δείχνουν ότι η εταιρεία γνώριζε τους κινδύνους για τους ανηλίκους. Ένα εσωτερικό email προς τον επικεφαλής του Instagram, Άνταμ Μοσέρι, αφορούσε τον χρόνο που περνούσαν οι έφηβοι στην πλατφόρμα. Σε εσωτερικές συζητήσεις υπήρξαν χαρακτηρισμοί όπως «ναρκωτικό» για το Instagram και περιγραφές εργαζομένων ως «διακινητές».
Η εισαγγελία υποστηρίζει επίσης ότι η Meta διαπίστωσε πως «όσο μικρότερη ήταν η ηλικία στην οποία ένα παιδί ξεκινούσε να χρησιμοποιεί την εφαρμογή, τόσο καλύτερα ήταν για την εταιρεία». Η υπεράσπιση αναμένεται να επιχειρηματολογήσει ότι τέτοιες εκφράσεις σε ιδιωτικές συζητήσεις δεν αποδεικνύουν την επίσημη πολιτική της εταιρείας.
Η Meta απορρίπτει την εικόνα που παρουσιάζουν οι πολιτείες και ετοιμάζει υπεράσπιση με έμφαση στα μέτρα που έχει λάβει για την ασφάλεια των χρηστών. Ο δικηγόρος της εταιρείας, Πολ Σμιτ, αναγνώρισε ότι ορισμένοι χρήστες έχουν αντιμετωπίσει αρνητικές εμπειρίες, αλλά υποστήριξε ότι η Meta έχει αναπτύξει εργαλεία για την αντιμετώπισή τους. Η εταιρεία επισημαίνει ότι παιδιά κάτω των 13 ετών δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούν τις πλατφόρμες της και ότι έχει εντοπίσει 1,4 εκατομμύρια λογαριασμούς με ενδείξεις πιθανής ηλικίας κάτω των 13 ετών μέσα σε τέσσερα χρόνια.
Η υπόθεση βασίζεται σε τρεις βασικές κατηγορίες που επικεντρώνονται στην πρακτική και τον σχεδιασμό των προϊόντων της Meta:
- παραπλάνησε το κοινό σχετικά με τους κινδύνους που ενέχουν οι πλατφόρμες για τους ανηλίκους,
- σχεδίασε λειτουργίες με στόχο να κάνει τα παιδιά να επιστρέφουν και να παραμένουν στις εφαρμογές για μεγαλύτερο χρόνο,
- συνέλεγε προσωπικά δεδομένα παιδιών κάτω των 13 ετών χωρίς γονική συναίνεση, κατά παράβαση ομοσπονδιακής νομοθεσίας.
Ειδικοί έχουν χαρακτηρίσει την υπόθεση «τη στιγμή της καπνοβιομηχανίας» για τα κοινωνικά δίκτυα. Οι πολιτείες δεν περιορίζονται στο να υποστηρίζουν μόνο αρνητικές συνέπειες από τη χρήση των προϊόντων· κατηγορούν τη Meta για συγκεκριμένες επιλογές στον σχεδιασμό και τη λειτουργία —υπενθυμίζοντας τις μεγάλες δικαστικές μάχες των ΗΠΑ με τις εταιρείες καπνού τη δεκαετία του 1990 και τη συμφωνία του 1998 που ακολούθησε.
Έξω από το δικαστήριο, γονείς και ακτιβιστές συγκεντρώθηκαν κρατώντας φωτογραφίες και ονόματα παιδιών που, όπως υποστηρίζουν, υπέστησαν σοβαρές συνέπειες από τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Μεταξύ τους η Μέρι Ρόντι, μητέρα του 15χρονου Ράιλι Μπάσφορντ, που πέθανε μετά από περιστατικό σεξουαλικού εκβιασμού μέσω Facebook Messenger, και η Λόρι Σκοτ, η οποία απευθύνθηκε στον Μαρκ Ζούκερμπεργκ και τον Άνταμ Μοσέρι λέγοντας ότι η οικονομική δύναμη μιας εταιρείας δεν μπορεί να αποτελεί δικαιολογία για τη βλάβη που προκαλείται στους νέους.
Η Meta έχει πάνω από τρία δισεκατομμύρια χρήστες παγκοσμίως και είναι ο μοναδικός εναγόμενος στη συγκεκριμένη δίκη. Οι πολιτείες ζητούν όχι μόνο οικονομικές κυρώσεις αλλά και ουσιαστικές αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των πλατφορμών, όπως περιορισμούς στον χρόνο χρήσης από νεαρούς χρήστες.
Σε περίπτωση ήττας, η εταιρεία έχει προειδοποιήσει θεωρητικά για αποζημιώσεις που θα μπορούσαν να φτάσουν έως και 1,4 τρισεκατομμύρια δολάρια —αριθμός που νομικοί ειδικοί κρίνουν εξαιρετικά απίθανο— αλλά το μεγαλύτερο διακύβευμα φαίνεται να είναι η φήμη της Meta και η πιθανή ανάγκη για θεμελιώδεις αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας του Facebook και του Instagram.
Η υπόθεση στην Καλιφόρνια είναι η πρώτη ομοσπονδιακή δίκη αυτού του είδους και ενδέχεται να ανοίξει τον δρόμο για χιλιάδες ακόμη αγωγές που έχουν κατατεθεί κατά της Meta και άλλων τεχνολογικών εταιρειών για τις επιπτώσεις των κοινωνικών δικτύων στους νέους και την προστασία των προσωπικών δεδομένων.
