Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα καλείται ως τα τέλη της χρονιάς να πάρει μια απόφαση που θα αλλάξει για πρώτη φορά στην ιστορία του ευρώ τη θεματική των τραπεζογραμματίων — ενώ ήδη εκατομμύρια πολίτες έχουν πάρει θέση. Στις 23 Ιουλίου παρουσιάστηκαν στη Φρανκφούρτη και στην ιστοσελίδα της ΕΚΤ οι δέκα προτάσεις που προκρίθηκαν στην τελική φάση, και από τότε έχουν συγκεντρώσει περισσότερες από οκτώ εκατομμύρια απόψεις στο δημόσιο διαβούλευμα που τρέχει έως τις 21 Σεπτεμβρίου.
Οι προτάσεις ακολουθούν δύο ξεκάθαρες θεματικές, που είχαν επιλεγεί από το 2023: ο «Ευρωπαϊκός πολιτισμός» και τα «Πουλιά και ποτάμια της Ευρώπης». Η κάθε ομάδα περιλαμβάνει πέντε καινοτόμες προσεγγίσεις, οι οποίες συγκρίνονται τώρα τόσο από ειδικούς όσο και από το κοινό.
Στη θεματική του ευρωπαϊκού πολιτισμού, η εμπρόσθια όψη των προτεινόμενων χαρτονομισμάτων απεικονίζει σημαντικές φιγούρες της επιστήμης και της τέχνης: η Μαρία Κάλλας στα 5 ευρώ, ο Λούντβιχ βαν Μπετόβεν στα 10 ευρώ, η Μαρί Κιουρί στα 20 ευρώ, ο Μιγκέλ ντε Θερβάντες στα 50 ευρώ, ο Λεονάρντο ντα Βίντσι στα 100 ευρώ και η Μπέρτα φον Σούτνερ στα 200 ευρώ. Στην οπίσθια όψη, οι εικόνες μετατοπίζονται σε συλλογικές εκφράσεις — καλλιτέχνες του δρόμου στα 5 ευρώ, μια χορωδία στα 10 ευρώ, μια σχολική ή πανεπιστημιακή αίθουσα στα 20 ευρώ, μια βιβλιοθήκη στα 50 ευρώ, ένας χώρος με μοντέρνα τέχνη στα 100 ευρώ και μια πλατεία στα 200 ευρώ.
Η πρόταση του ολλανδικού Studio Joost Grootens εστιάζει στα βλέμματα και τα στόματα των προσωπικοτήτων που παρουσιάζονται και θέλει να συνδέσει την ατομική αντίληψη και έκφραση με τη συλλογική ανταλλαγή
Η άλλη θεματική, που βασίζεται σε ποταμούς και πουλιά, παίζει με το τοπίο και τη βιοποικιλότητα: στην εμπρόσθια όψη προβάλλονται μια ορεινή πηγή και μια σβαρνίστρα στα 5 ευρώ, ένας καταρράκτης και μία αλκυόνη στα 10 ευρώ, μια κοιλάδα και μια μεροπίδα στα 20 ευρώ, ένα «φιδωτό» ποτάμι και ένας λευκοπελαργός στα 50 ευρώ, η κοίτη ενός ποταμού και μία αβοκέτα (ανώραμφος) στα 100 ευρώ, ένα θαλάσσιο τοπίο και μία σούλα (θαλασσοπούλι) στα 200 ευρώ. Στην πίσω όψη κάθε χαρτονομίσματος, αντίστοιχα, απεικονίζονται κτίρια ευρωπαϊκών θεσμών: το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το κτίριο της Κομισιόν, η ΕΚΤ, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, για τις αντίστοιχες ονομαστικές αξίες.
Η – εκ των δημοφιλέστερων, βάσει αντιδράσεων στα social media– πρόταση του γερμανικού Atelier Goppel – Toperngpong επέλεξε τη θεματική των πουλιών και των ποταμών, επιχειρώντας να παραλληλίσει το νερό με την ΕΕ και τους θεσμούς της
Παρά το έντονο ενδιαφέρον, ο χρόνος για την πλήρη υλοποίηση του σχεδίου παραμένει μακρύς. Στα τέλη του 2026 αναμένεται να επιλεγεί μία από τις προτάσεις, ώστε να ξεκινήσει η τεχνική και παραγωγική φάση — ωστόσο η διαδικασία δεν αναμένεται να ολοκληρωθεί πριν από το 2030. Θα υπάρξει εκτεταμένη περίοδος παράλληλης κυκλοφορίας παλαιών και νέων τραπεζογραμματίων, πριν γίνει η οριστική αντικατάσταση.
Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στις αντιδράσεις που καταγράφονται στο διαδίκτυο, οι προτάσεις με πουλιά και ποτάμια φαίνεται να κερδίζουν έδαφος ως «φαβορί», με τις επιλογές H και I να συγκεντρώνουν τα περισσότερα θετικά σχόλια. Από τη θεματική του πολιτισμού ξεχωρίζει η πρόταση Ε, που ανήκει στην ελληνίδα σχεδιάστρια Μυρσίνης Βαρδοπούλου. Ταυτόχρονα, δεν έχει λείψει και το «τρολάρισμα» στις προτάσεις: ορισμένοι ειρωνεύονται με ιδέες όπως σχέδια με πλαστικά μπουκάλια με μη-αποσπώμενα καπάκια, σατιρίζοντας την περιβαλλοντική πολιτική της ΕΕ, ενώ άλλοι χρησιμοποιούν τα σχέδια για να ασκήσουν κριτική στην Ευρώπη σχετικά με τη μεταναστευτική πολιτική.
