Η Περιφέρεια της Μαδρίτης προχωρά σε αυστηρό μέτρο πρόληψης: απαγορεύει τη φύτευση κυπαρισσιών της Αριζόνας και άλλων ρητινούχων ειδών κοντά σε δασικές εκτάσεις, κρίνοντας ότι οι συγκεκριμένοι φυτοφράκτες επιταχύνουν επικίνδυνα την εξάπλωση των πυρκαγιών. Παράλληλα, η περιφερειακή κυβέρνηση θα διαθέσει ένα εκατομμύριο ευρώ για να βοηθήσει ιδιοκτήτες να αντικαταστήσουν αυτά τα φυτά με είδη πιο ανθεκτικά στη φωτιά.
Την απόφαση ανακοίνωσε η πρόεδρος της Περιφέρειας της Μαδρίτης, Ισαμπέλ Ντίαθ Αγιούσο, από τον δήμο Τρες Κάντος, ακριβώς έναν χρόνο μετά την καταστροφική πυρκαγιά που έπληξε ιδιαίτερα την περιοχή Σότο ντε Βινιουέλας. Από τη φωτιά έχασε τη ζωή του ένας άνθρωπος, ενώ κάηκαν περίπου 2.000 εκτάρια, δηλαδή 20.000 στρέμματα. Σοβαρές ζημιές υπέστησαν κατοικίες και οικόπεδα.
«Η εμπειρία μάς δίδαξε ότι τα κυπαρίσσια της Αριζόνας και άλλα ρητινούχα είδη που χρησιμοποιούνται για την περίφραξη οικοπέδων μεταδίδουν τη φωτιά», ανέφερε η Αγιούσο, κατά την επίσκεψή της σε οικογένεια της οποίας η κατοικία είχε καταστραφεί και πλέον έχει αποκατασταθεί.
Οι αρχές διαπίστωσαν ότι οι πυκνοί φυτοφράκτες από κυπαρίσσια της Αριζόνας συνέβαλαν στην ταχύτατη μετάδοση των φλογών, δημιουργώντας «διαδρόμους» μετάδοσης όταν έχουν φυτευτεί συνεχόμενα γύρω από οικόπεδα ή κατά μήκος δρόμων.
Για την εφαρμογή του μέτρου θα τροποποιηθεί η νομοθεσία για τα δάση και την προστασία της φύσης. Η απαγόρευση θα αφορά νέες φυτεύσεις στις λεγόμενες ζώνες επαφής αστικού και δασικού περιβάλλοντος και ειδικότερα μια ζώνη πλάτους 400 μέτρων μεταξύ των κατοικημένων περιοχών και των δασικών εκτάσεων —σήματα περιοχές ιδιαίτερης ευαλωτότητας, δεδομένου ότι η φωτιά μπορεί να μεταφερθεί εύκολα από τη φυσική βλάστηση στις κατοικίες ή αντίστροφα.
Τα κυπαρίσσια της Αριζόνας χρησιμοποιούνται ευρέως στην Ισπανία επειδή αναπτύσσονται γρήγορα, μένουν πράσινα όλο το χρόνο και δημιουργούν πυκνούς φράκτες που προστατεύουν την ιδιωτικότητα. Ωστόσο, η πυκνότητα, η συσσώρευση ξερών κλαδιών στο εσωτερικό τους και η παρουσία εύφλεκτων ρητινών τα καθιστούν επικίνδυνα σε συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας και ξηρασίας.
Η προβλεπόμενη χρηματοδότηση του ενός εκατ. ευρώ θα κατευθυνθεί σε ιδιοκτήτες οικοπέδων κοντά σε δασικές περιοχές, ώστε να αντικαταστήσουν τους συγκεκριμένους φυτοφράκτες με φυτά καλύτερα προσαρμοσμένα στο τοπικό οικοσύστημα και λιγότερο ευάλωτα στη φωτιά. Η διαδικασία έχει ήδη αρχίσει στις πλέον πληγείσες περιοχές: σε συνεργασία με τον δήμο, το Ινστιτούτο Αγροτικής, Γεωργικής και Διατροφικής Έρευνας και Ανάπτυξης της Μαδρίτης (IMIDRA) διένειμε συνολικά 3.400 φυτά.
Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται 1.600 αυτόχθονα φυτά και δέντρα —κουμαριές, κράταιγοι, αγριοδαμασκηνιές, λαδανιές, δάφνες, πρίνοι— είδη προσαρμοσμένα στις τοπικές κλιματικές συνθήκες. Η χρήση αυτόχθονων φυτών θεωρείται ότι περιορίζει τον κίνδυνο ταχείας διάδοσης της φωτιάς και ενισχύει τη βιοποικιλότητα, μειώνοντας παράλληλα τις ανάγκες άρδευσης και συντήρησης.
Έναν χρόνο μετά την πυρκαγιά ολοκληρώθηκαν επίσης εργασίες αποκατάστασης σε 116 εκτάρια του δάσους Βινιουέλας που είχαν υποστεί τις σοβαρότερες ζημιές. Το πρόγραμμα ξεκίνησε τον Οκτώβριο του 2025, διήρκεσε τέσσερις μήνες και χρηματοδοτήθηκε με 403.198 ευρώ.
Το δάσος έχει συνολική έκταση 308 εκταρίων και εντάσσεται στο Περιφερειακό Πάρκο της Άνω Λεκάνης του ποταμού Μανθανάρες, στο ευρωπαϊκό δίκτυο Natura 2000 και στην προστατευόμενη βιόσφαιρα των άνω λεκανών των ποταμών Μανθανάρες, Λοθόγια και Γκουανταράμα. Η πυρκαγιά επηρέασε σοβαρά 263,14 εκτάρια, δηλαδή περισσότερο από το 85% της συνολικής επιφάνειάς του.
Οι παρεμβάσεις επικεντρώθηκαν στην προστασία του εδάφους από τη διάβρωση και στην αποτροπή της μεταφοράς στάχτης προς ρέματα και σημεία συγκέντρωσης νερού. Δημιουργήθηκαν μικρές λίμνες και καταφύγια για ερπετά και αμφίβια, φυσικά φράγματα από κορμούς και τάφροι για τη συγκράτηση όμβριων υδάτων, ενώ μεγάλα καμένα δέντρα διατηρήθηκαν σε επιλεγμένα σημεία ως θέσεις ανάπαυσης και παρατήρησης για τα πουλιά.
Στις δράσεις αποκατάστασης προστέθηκε το ερευνητικό πρόγραμμα MADFIRE, με προϋπολογισμό 173.560 ευρώ, που εξετάζει την παρουσία παθογόνων οργανισμών οι οποίοι θα μπορούσαν να δυσκολέψουν την ανάκαμψη της βλάστησης.
Ενισχύεται το σχέδιο πρόληψης
Ο Δήμος Τρες Κάντος έχει αναθεωρήσει για το 2026 το δημοτικό σχέδιο πρόληψης πυρκαγιών με περίπου 30 μέτρα —συχνότερη απομάκρυνση χαμηλής και ξερής βλάστησης, διεύρυνση αντιπυρικών ζωνών κοντά σε κατοικίες, έλεγχοι οικοπέδων και προμήθεια νέου εξοπλισμού. Παράλληλα, χορηγήθηκαν οικονομικές ενισχύσεις συνολικού ύψους 100.000 ευρώ στους ιδιοκτήτες κατοικιών και οικοπέδων που επλήγησαν.
Η εταιρεία ύδρευσης Canal de Isabel II μείωσε έως και κατά 80% το μεταβλητό μέρος των λογαριασμών νερού για έναν χρόνο, προκειμένου να διευκολύνει τις εργασίες καθαρισμού και αποκατάστασης.
Η απόφαση για τους εύφλεκτους φυτοφράκτες σηματοδοτεί μια ευρύτερη αλλαγή στη φιλοσοφία της αντιπυρικής προστασίας: σε περιβάλλον όπου η άνοδος της θερμοκρασίας και οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας αυξάνουν τη συχνότητα και την ένταση των πυρκαγιών, η πρόληψη επεκτείνεται πλέον στον σχεδιασμό των οικισμών, στη διαμόρφωση των κήπων και στην επιλογή των φυτών που περιβάλλουν τις κατοικίες.
