Μια ηλικιωμένη ιβηρική όρκα, γνωστή ως Toñi ή «La Abuela», εντοπίστηκε τραυματισμένη στα ανοιχτά του Κάντιθ, με εμφανή στο ραχιαίο πτερύγιο σημάδια που, σύμφωνα με ειδικούς, προήλθαν από σκάγια κυνηγετικού όπλου. Οι πρώτες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για πυροβολισμό που πιθανότατα προκλήθηκε από ναυτικό, σε ένα περιβάλλον όπου ομάδες όρκων έχουν επανειλημμένα συγκρουστεί με ιστιοφόρα και σκάφη αναψυχής.
Οι ισπανικές αρχές άμεσα ξεκίνησαν έρευνα και ζήτησαν τη συνδρομή των πορτογαλικών υπηρεσιών, ενώ περιβαλλοντικές οργανώσεις κινητοποιήθηκαν για την καταγραφή και την προστασία του περιστατικού. Οι οργανώσεις «WeWhale Association» και «Iberian Orca Guardians» αναγνώρισαν στις φωτογραφίες τις τρύπες στο ραχιαίο πτερύγιο ως τραύματα από πυροβολισμό και τονίζουν ότι το ζώο είχε φωτογραφηθεί χωρίς τραύματα μόλις πριν από λίγες εβδομάδες, κάτι που υποδεικνύει πως ο πυροβολισμός συνέβη πρόσφατα.
Ειδικότερα, σε ανάρτησή της στο Instagram η «WeWhale Association» ανέφερε ότι «η όρκα Toñi έχει πυροβοληθεί», παρουσιάζοντας φωτογραφίες με περίπου δέκα σημεία πρόσκρουσης σφαιριδίων στην αριστερή πλευρά του ραχιαίου πτερυγίου. Εκτιμάται πως δύο ή τρία βλήματα διαπέρασαν το πτερύγιο, ενώ άλλα ίσως παραμένουν στο εσωτερικό του.
Οι επιστήμονες των δύο οργανισμών επισημαίνουν ότι το μέγεθος, ο αριθμός και η κατανομή των πληγών παραπέμπουν σε πυροβολισμό με κυνηγετικό όπλο. Η Toñi εκτιμάται ότι έχει φτάσει τα 60 έτη, και οι ειδικοί υπογραμμίζουν τη σημασία της επιβίωσής της, καθώς ο συνολικός πληθυσμός των ιβηρικών όρκων βρίσκεται σε κρίσιμη κατάσταση.
Η οργάνωση τόνισε επίσης ότι «έχουν απομείνει πολύ λίγες ιβηρικές όρκες» και σημείωσε πως «το να πυροβολεί κανείς αυτά τα ζώα δεν μπορεί ποτέ να αποτελεί αποδεκτή αντίδραση». Η παρακολούθηση της κατάστασης της Toñi θα συνεχιστεί και, προς το παρόν, όπως αναφέρουν οι οργανώσεις, η κολύμβηση της όρκας δεν έχει επηρεαστεί.
Η υπουργός Περιβάλλοντος της Ισπανίας, Σάρα Άαγκσεν, δήλωσε στο Bluesky ότι η γηραιότερη όρκα στα Στενά του Γιβραλτάρ εντοπίστηκε με σημάδια που συνάδουν με σκάγια κυνηγετικού όπλου, χαρακτηρίζοντας την πράξη ως «σοβαρό έγκλημα» κατά ενός ευάλωτου είδους.
Το περιστατικό της Toñi συμπίπτει με κύμα επιθέσεων όρκων σε σκάφη που έχουν καταγραφεί το τελευταίο διάστημα στα Στενά του Γιβραλτάρ και στα ανοιχτά της Πορτογαλίας. Τον Ιούλιο, όρκες βύθισαν σκάφος αναψυχής στη βορειοδυτική Ισπανία, μετά από συγκρούσεις με τρία σκάφη στην ίδια περιοχή· το πλήρωμα του σκάφους «Idem» διασώθηκε όταν το πηδάλιο καταστράφηκε και το σκάφος άρχισε να βυθίζεται.
Η επίθεση αυτή σημειώθηκε κοντά στην Estaca de Bares, το βορειότερο ακρωτήριο της Ιβηρικής Χερσονήσου. Τοπικός δήμαρχος ανέφερε ότι ιδιωτικό σκάφος βοήθησε τους ναυτικούς, ενώ σκάφος της ακτοφυλακής και ελικόπτερο συμμετείχαν στην επιχείρηση διάσωσης· τα δύο μέλη του πληρώματος διασώθηκαν χωρίς τραυματισμούς. Παράλληλα, καταγράφηκαν άλλες τρεις συγκρούσεις ιστιοπλοϊκών με όρκες στην περιοχή, με κύριες βλάβες στα πηδάλια των σκαφών· σε μια περίπτωση το σκάφος έμεινε ακινητοποιημένο.
Τον Ιούνιο βίντεο κατέγραψε ομάδα όρκων να περικυκλώνει και να επιτίθεται σε γιοτ στα ανοιχτά του Γιβραλτάρ, περιστρέφοντάς το και καταστρέφοντας το πηδάλιο. Υποβρύχια πλάνα δείχνουν τις φάλαινες να δαγκώνουν το πηδάλιο, ενώ πλάνα από το κατάστρωμα παρουσιάζουν τις όρκες να κινούνται με ταχύτητα γύρω από το σκάφος, με κομμάτια της λεπίδας να επιπλέουν στην επιφάνεια.
Οι αρχές και οι οργανώσεις επιμένουν στην ανάγκη διερεύνησης του περιστατικού με την Toñi και στην ενίσχυση των μέτρων προστασίας για τον ευάλωτο πληθυσμό των ιβηρικών όρκων, καθώς οι ανθρώπινες και οι φυσικές απειλές αφαιρούν κρίσιμα μέλη από αυτό τον πολύ μικρό αριθμητικά πληθυσμό.
