Αναβρασμός στη Γροιλανδία προκαλεί η πρωτοβουλία αμερικανικής εταιρείας να μεταφέρει εξοπλισμό για ερευνητικές γεωτρήσεις στην ανατολική ακτή, παρά τις εκκρεμείς άδειες και το μορατόριουμ που ισχύει από το 2021.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η αμερικανική εταιρεία Greenland Energy, η οποία έχει ανακοινώσει σχέδια για γεωτρήσεις στη λεκάνη Jameson Land και εκτιμά ότι η περιοχή μπορεί να κρύβει έως και 13 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου. Η εταιρεία δηλώνει ότι προτίθεται να επενδύσει περίπου 60 εκατ. δολαρίων στην πρώτη φάση των ερευνών.
Οι τοπικές αρχές, ωστόσο, υπενθυμίζουν ότι από το 2021 ισχύει παύση στην έκδοση νέων αδειών για έρευνα και εξόρυξη πετρελαίου, επικαλούμενες περιβαλλοντικούς λόγους. Η Greenland Energy υποστηρίζει ότι διαθέτει δικαιώματα που χορηγήθηκαν πριν το μορατόριουμ, αλλά οι αρχές ξεκαθαρίζουν ότι ακόμη και οι παλαιότερες άδειες δεν απαλλάσσουν από τις προβλεπόμενες διαδικασίες και εγκρίσεις.
Η ένταση κλιμακώθηκε όταν εταιρεία που ενεργεί για λογαριασμό της Greenland Energy μετέφερε εξοπλισμό από την παραθαλάσσια πόλη Tasiilaq προς περιοχή κοντά στο αεροδρόμιο Nerlerit Inaat, στην είσοδο της λεκάνης Jameson Land. Σκοπός της κίνησης ήταν να αξιοποιηθεί το περιορισμένο καλοκαιρινό παράθυρο εργασιών στην περιοχή.
Σύμφωνα με διαθέσιμες πληροφορίες, έχουν ήδη φτάσει στην τοποθεσία 12 εμπορευματοκιβώτια, ενώ έχει σχεδιαστεί η αποστολή πλοίου από τον Καναδά με περίπου 300 ακόμη εμπορευματοκιβώτια εξοπλισμού.
Ο Jørgen Hammeken-Holm, διευθυντής της Αρχής Αδειοδοτήσεων και Ασφάλειας Ορυκτών Πόρων, προειδοποίησε ότι η αποβίβαση ή μεταφορά εξοπλισμού γεώτρησης χωρίς κυβερνητική έγκριση «δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή» και τόνισε την ανάγκη τήρησης του θεσμικού πλαισίου.
Ειδικοί επισημαίνουν ότι οι εκτιμήσεις για τα πιθανά αποθέματα έχουν δημιουργήσει μεγάλες προσδοκίες, αλλά απέχουν πολύ από το να θεωρηθούν βεβαιότητες. Πρώτα απαιτούνται ερευνητικές γεωτρήσεις και χρόνια αξιολόγησης για να διαπιστωθεί αν υπάρχουν εμπορικά εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα· ακόμη και σε θετική περίπτωση, η έναρξη παραγωγής θα μπορούσε να απέχει πάνω από μία δεκαετία.
Σε αυτό το κλίμα πολιτικής υπερβολής εντάσσεται και ο ισχυρισμός του κυβερνήτη της Λουιζιάνα, Jeff Landry, ότι η Γροιλανδία θα μπορούσε να παράγει δύο εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως – ισχυρισμός που, κατά τις διαθέσιμες πληροφορίες, δεν υποστηρίζεται από επίσημη γεωλογική εκτίμηση.
Η υπόθεση αποκτά επιπλέον γεωπολιτικές διαστάσεις λόγω των προσώπων και των εταιρικών σχέσεων γύρω από τη Greenland Energy: στη λίστα συνεργατών εμφανίζονται μεταξύ άλλων η Halliburton, η Stampede Drilling και η ναυτιλιακή Desgagnés, ενώ αναφέρεται και πολιτική σύνδεση με πρόσωπα κοντά στον Αμερικανό πρόεδρο.
Οι τοπικές κοινότητες της ανατολικής Γροιλανδίας αντιδρούν με ανησυχία. Κάτοικοι της Tasiilaq και των γύρω οικισμών φοβούνται ότι ένα ατύχημα ή μια πετρελαιοκηλίδα θα μπορούσε να καταστρέψει την αλιεία και το κυνήγι — βασικές πηγές τροφής και εισοδήματος για πολλούς.
Η κυβέρνηση της Γροιλανδίας, που διατηρεί τον έλεγχο των φυσικών πόρων στο πλαίσιο του καθεστώτος αυτοδιοίκησης, καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα σε επενδυτικές προσδοκίες, περιβαλλοντική προστασία και την αυξανόμενη γεωπολιτική πίεση από την Ουάσιγκτον. Προς το παρόν οι αρχές δεν έχουν ακυρώσει τα δικαιώματα έρευνας της Greenland Energy, αλλά έχουν καταστήσει σαφές ότι καμία γεώτρηση και καμία μεταφορά εξοπλισμού δεν μπορεί να προχωρήσει έξω από το θεσμικό πλαίσιο της Γροιλανδίας.
Καθώς η Γροιλανδία ξαναμπαίνει στο επίκεντρο των αμερικανικών σχεδιασμών για την Αρκτική, το σημαντικότερο μήνυμα της υπόθεσης είναι ότι η κυβέρνηση και οι κάτοικοί της διεκδικούν και υπερασπίζονται τον έλεγχο του εδάφους και του ορυκτού πλούτου τους.
