Ισχυροί, επίμονοι βόρειοι άνεμοι —το φαινόμενο που οι μετεωρολόγοι περιγράφουν ως «πολωμένο μελτέμι»— αναδεικνύονται σε καθοριστικό παράγοντα πίσω από τις πρόσφατες φωτιές στην Αττική και τη Βοιωτία, όπως εξηγεί ο μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς.
Κατά την ανάλυσή του, οι ριπές του ανέμου έφτασαν και ξεπέρασαν τα 72 χιλιόμετρα την ώρα, μετατρέποντας το επεισόδιο στο ένα από τα εντονότερα που έχει αντιμετωπίσει η χώρα τα τελευταία περίπου 50 χρόνια. Η διάρκεια της ενίσχυσης ήταν εξίσου κρίσιμη: οι ισχυροί βόρειοι άνεμοι παρέμειναν για πολλές συνεχόμενες ημέρες και επηρέασαν καθοριστικά το θερμοκρασιακό καθεστώς της ανατολικής Ελλάδας.
Ο Θοδωρής Κολυδάς υπενθυμίζει ότι τα μελτέμια είναι παραδοσιακοί επίμονοι βόρειοι άνεμοι του Αιγαίου, όμως όταν μεταβάλλεται η δομή τους αποκτούν τα χαρακτηριστικά του επονομαζόμενου «πολωμένου μελτεμιού»: οι άνεμοι γίνονται ισχυρότεροι, βαθύτεροι στην τροπόσφαιρα και σημαντικά πιο επίμονοι.
Το αποτέλεσμα της συγκεκριμένης μεταβολής έγινε εμφανές στις πυρκαγιές που έκαψαν πάνω από 100.000 στρέμματα γης στην Αττική και τη Βοιωτία τις τελευταίες ημέρες του Ιουλίου. Η ταχύτητα και η επιμονή του ανέμου διευκόλυναν την ταχεία εξάπλωση των εστιών, πολλαπλασιάζοντας τις προκλήσεις για τις πυροσβεστικές δυνάμεις και την πολιτική προστασία.
Παρά τη δροσιστική του δράση —ο Κολυδάς σημειώνει ότι το «πολωμένο μελτέμι» δρα ως φυσικός μηχανισμός δροσισμού, συγκρατώντας τις ακραίες θερμοκρασίες— το φαινόμενο αυξάνει ταυτόχρονα τον κίνδυνο ταχείας επέκτασης των πυρκαγιών και προκαλεί σημαντικές δυσκολίες στη ναυσιπλοΐα.
Η επιστημονική τεκμηρίωση δεν λείπει: η ελληνική βιβλιογραφία περιγράφει τέτοια επεισόδια ήδη από την εργασία του Κωνσταντακόπουλου (1959), ενώ η ανάλυση των δεδομένων ERA5 επιβεβαιώνει ότι το επεισόδιο των τελευταίων ημερών του Ιουλίου ανήκει στην κατηγορία του «πολωμένου μελτεμιού».
Η αναγνώριση και η έγκαιρη προειδοποίηση για τέτοια μετεωρολογικά επεισόδια αποτελούν κρίσιμα εργαλεία για τη μετεωρολογική πρόγνωση, την πολιτική προστασία και τις θαλάσσιες δραστηριότητες, ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις και να βελτιωθεί ο συντονισμός των μέτρων αντιμετώπισης.
