Η αναζήτηση φοιτητικής στέγης μετατρέπεται και φέτος σε έναν από τους μεγαλύτερους «πονοκεφάλους» για χιλιάδες οικογένειες, καθώς το κόστος ζωής και τα ενοίκια ωθούν το συνολικό μηνιαίο κόστος σπουδών ενός παιδιού που σπουδάζει σε άλλη πόλη να ξεπερνάει συχνά τα 1.000 ευρώ.
Η πίεση είναι αποτέλεσμα συνδυασμού παραγόντων: υψηλών μισθωμάτων, έλλειψης διαθέσιμων κατοικιών και ανεπαρκών φοιτητικών εστιών. Όπως επισημαίνει ο πολιτικός μηχανικός/μέλος του ΔΣ της ΠΟΜΙΔΑ Μάνος Κρανίδης, η εικόνα παραμένει απογοητευτική και οι διαθέσιμες κλίνες καλύπτουν μόνο ένα μικρό ποσοστό των φοιτητών που έχουν πραγματική ανάγκη στέγασης.
Το ζήτημα των εστιών απασχόλησε μάλιστα και την πρόσφατη συνάντηση του Αρχιεπισκόπου Αθηνών Ιερώνυμου με τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, υπογραμμίζοντας την έκταση του προβλήματος σε κεντρικό πολιτικό επίπεδο.
Παράγοντες όπως η ανάπτυξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων, η γενικότερη άνοδος των τιμών στην αγορά ακινήτων και η περιορισμένη κατασκευή μικρών διαμερισμάτων κατάλληλων για φοιτητές συνέβαλαν στη σημερινή κατάσταση, με αποτέλεσμα ακόμη και παλαιά διαμερίσματα χωρίς ανακαινίσεις να διατίθενται σε τιμές που μέχρι πριν λίγα χρόνια θεωρούνταν απαγορευτικές.
Σχεδόν παντού, η αύξηση των ενοικίων αποτελεί κοινό χαρακτηριστικό. Ενδεικτικά, για γκαρσονιέρα ή μικρό διαμέρισμα 25–45 τ.μ. οι τιμές κινούνται περίπου ως εξής:
- Αθήνα: 450 έως 700 ευρώ, ενώ σε περιοχές κοντά στο κέντρο και στα πανεπιστήμια οι τιμές συχνά ξεπερνούν τα 750 ευρώ.
- Θεσσαλονίκη: 400 έως 650 ευρώ, με ιδιαίτερα αυξημένες τιμές γύρω από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο.
- Πάτρα: 350 έως 550 ευρώ.
- Ηράκλειο: 400 έως 650 ευρώ.
- Χανιά: 500 έως 700 ευρώ, με ακόμη υψηλότερες τιμές σε τουριστικές περιοχές.
- Ρέθυμνο: 450 έως 650 ευρώ.
- Ιωάννινα: 350 έως 550 ευρώ.
- Λάρισα: 320 έως 480 ευρώ.
- Βόλος: 320 έως 500 ευρώ.
- Κομοτηνή: 280 έως 420 ευρώ.
Σημαντική διευκρίνιση: στα παραπάνω ποσά δεν περιλαμβάνονται τα κοινόχρηστα, το ηλεκτρικό ρεύμα, το νερό, η θέρμανση και η σύνδεση στο Διαδίκτυο, που μπορούν να προσθέσουν ακόμη 120 έως 250 ευρώ τον μήνα, ανάλογα με την εποχή και το ακίνητο. Έτσι, το συνολικό μηνιαίο κόστος διαβίωσης μπορεί εύκολα να φτάσει ή και να ξεπεράσει τα 1.000 ευρώ, αν συνυπολογιστούν διατροφή, μετακινήσεις και καθημερινές ανάγκες.
Το στεγαστικό πρόβλημα δεν είναι μόνο οικονομικό· έχει άμεσες επιπτώσεις στην εκπαιδευτική πορεία των νέων. Για τον λόγο αυτό πολλοί φοιτητές αναγκάζονται να εργάζονται παράλληλα με τις σπουδές τους, άλλοι επιλέγουν να παραμένουν στο πατρικό και να μετακινούνται καθημερινά, ενώ υπάρχουν και περιπτώσεις όπου νέοι εγκαταλείπουν τη σχολή επιτυχίας τους ή ζητούν μετεγγραφή επειδή το κόστος διαμονής είναι απαγορευτικό. Οι κοινωνικές ανισότητες γίνονται ακόμη πιο έντονες όταν η πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση εξαρτάται όχι μόνο από την επιτυχία στις εξετάσεις αλλά και από τις οικονομικές δυνατότητες κάθε οικογένειας.
«Σε αρκετά πανεπιστήμια οι αιτήσεις είναι πολλαπλάσιες από τις διαθέσιμες θέσεις, με αποτέλεσμα ακόμη και φοιτητές που πληρούν αυστηρά κοινωνικά και οικονομικά κριτήρια να μένουν εκτός», αναφέρει ο Μάνος Κρανίδης.
Πρακτικές λύσεις που επιλέγουν οι φοιτητές είναι η συγκατοίκηση και η αναζήτηση μεγαλύτερων διαμερισμάτων που επιμερίζονται σε περισσότερα άτομα, μειώνοντας έτσι το κόστος. Η αγορά διαθέτει πλέον περισσότερα διαμερίσματα δύο ή τριών υπνοδωματίων σε σχέση με μικρές γκαρσονιέρες, όμως οι ειδικοί συνιστούν να συμφωνούνται εξαρχής ο τρόπος κατανομής των εξόδων, οι κανόνες συμβίωσης και οι υποχρεώσεις από το μισθωτήριο για να αποφεύγονται μελλοντικές διαφωνίες.
Συμβουλές αγοράς: κινηθείτε έγκαιρα — η πρόωρη αναζήτηση αυξάνει τις πιθανότητες εύρεσης καλύτερου ακινήτου σε χαμηλότερη τιμή — και εξετάστε περισσότερες περιοχές, ακόμα κι αν απέχουν λίγα λεπτά με τα μέσα μαζικής μεταφοράς από τη σχολή. Επίσης, ελέγξτε προσεκτικά πριν την υπογραφή του μισθωτηρίου την κατάσταση ηλεκτρολογικών και υδραυλικών εγκαταστάσεων, τη θέρμανση, τη μόνωση, τα κοινόχρηστα και την ενεργειακή απόδοση του διαμερίσματος, για να αποφευχθούν δυσάρεστες εκπλήξεις τους χειμερινούς μήνες.
Ως βοήθημα, το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα αποτελεί σημαντική ενίσχυση: το βασικό ποσό ανέρχεται σε 1.500 ευρώ ετησίως, αυξάνεται σε 2.000 ευρώ και μπορεί να φτάσει έως 2.500 ευρώ σε περιπτώσεις συγκατοίκησης δικαιούχων φοιτητών, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις. Το ποσό αυτό δεν καλύπτει το σύνολο των εξόδων, αλλά δίνει ανάσα σε πολλές οικογένειες. Παράλληλα, αρκετά πανεπιστήμια παρέχουν δωρεάν σίτιση και κάποιες φορές διευκολύνσεις στις μετακινήσεις μέσω του φοιτητικού πάσου.
Μια άμεσα εφαρμόσιμη πρόταση που προτείνει ο Μάνος Κρανίδης είναι η δημιουργία μιας εθνικής ψηφιακής πλατφόρμας φοιτητικής στέγης, στα πρότυπα των υπηρεσιών του Gov.gr, υπό την ευθύνη των συναρμόδιων υπουργείων και με τη συμμετοχή των πανεπιστημίων. Η πλατφόρμα θα λειτουργούσε ως επίσημο σημείο συνάντησης προσφοράς και ζήτησης, με αναρτήσεις ακινήτων αποκλειστικά για φοιτητές, επαληθευμένες αγγελίες, ηλεκτρονικούς χάρτες, πληροφορίες για τις φοιτητικές εστίες, τα στεγαστικά επιδόματα και οδηγίες για ασφαλείς μισθώσεις.
Όπως καταλήγει ο ίδιος: «Η φοιτητική στέγη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται κάθε χρόνο ως ένα εποχικό πρόβλημα που επανέρχεται μετά την ανακοίνωση των βάσεων. Απαιτείται μια μόνιμη στρατηγική, με συνεργασία κράτους, πανεπιστημίων και αγοράς ακινήτων, ώστε κανένας νέος να μη στερείται το δικαίωμα στις σπουδές του επειδή δεν μπορεί να βρει ή να πληρώσει ένα αξιοπρεπές σπίτι».
