Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ξαφνικά ότι οι διαπραγματεύσεις με την Τεχεράνη αρχίζουν εκ νέου σήμερα Δευτέρα, θέτοντας παράλληλα την αναβολή των σχεδιαζόμενων αμερικανοϊσραηλινών επιθέσεων ως προϋπόθεση για την επίτευξη «συμφωνίας» και μάλιστα «γρήγορα». Η κίνηση αυτή αλλάζει την εικόνα έντασης που επικράτησε τις τελευταίες εβδομάδες στη Μέση Ανατολή.
«Φυσικά δεν θέλουν να δεχτούν επίθεση. Γνώριζαν το εύρος της, διότι την έβλεπαν να παίρνει μορφή (…) Αυτό που θα κάνουμε τώρα είναι να τους μιλήσουμε, υπό μορφή διαπραγμάτευσης. Αυτή θα αρχίσει αύριο (σ.σ. σήμερα Δευτέρα) το απόγευμα», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ επιστρέφοντας από το Νιου Τζέρζι στην Ουάσιγκτον, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσει την έδρα, τη διάρκεια ή τα πρόσωπα που θα λάβουν μέρος στις συνομιλίες.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ υπογράμμισε επιπλέον ότι «ο στρατός των ΗΠΑ παραμένει έτοιμος να δράσει όποτε διαταχτεί», διατηρώντας έτσι την επιλογή της στρατιωτικής πίεσης ως μέσο άσκησης διπλωματικού σφυροκοπήματος.
Σύμφωνα με τον Τραμπ, η απόφαση για αναβολή της επίθεσης ελήφθη μετά από «αίτημα» της Σαουδικής Αραβίας, των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, του Κατάρ και —κατά τον ίδιο— ακόμη και του ίδιου του Ιράν. Ο αμερικανός πρόεδρος τόνισε επίσης πως υπάρχει συμφωνία για το Ορμούζ και εξέφρασε την προσδοκία για συμφωνία αναφορικά με την «αποπυρηνικοποίηση» του Ιράν.
Από την πλευρά της Τεχεράνης δεν υπάρχει ακόμη επίσημη επιβεβαίωση για τις ανακοινωθείσες συνομιλίες. Το Ιράν, άλλωστε, διαψεύδει επί δεκαετίες τις κατηγορίες περί επιδίωξης πυρηνικού οπλοστασίου, παρά τις κατηγορίες της Δύσης. Η ιρανική στάση στο στενό του Ορμούζ παραμένει σκληρή· η Τεχεράνη περιορίζει τη διέλευση πλοίων, επιτρέποντας μόνο μία πορεία κατά μήκος των δικών της ακτών, με στόχο να διατηρήσει τον έλεγχο του κρίσιμου περάσματος.
Το ιρανικό πρακτορείο Fars απάντησε μάλιστα με αιχμηρό ύφος στις δηλώσεις Τραμπ, σχολιάζοντας: «Ο ανόητος Τραμπ έχει ξεμείνει από δυνάμεις».
Αν και η Τεχεράνη αρνείται ότι ζήτησε από τον αμερικανό πρόεδρο να μην προχωρήσει σε επίθεση, αξιωματούχοι κάνουν λόγο για προσέγγιση όσον αφορά τον έλεγχο των ναυτικών διαδρομών. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών Εσμαΐλ Μπαγαεΐ δήλωσε στην κρατική τηλεόραση: «Είμαστε στο σημείο να καταλήξουμε σε συμφωνία για πορεία αποδεκτή κι από τα δυο μέρη – ούτε τη βόρεια, ούτε τη νότια -, με σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων κάθε χώρας και την εγγύηση των εθνικών συμφερόντων μας και της ασφάλειάς μας».
Στο διπλωματικό φόντο, υπενθυμίζεται ότι στα μέσα Ιουνίου υπογράφηκε το λεγόμενο «μνημόνιο κατανόησης του Ισλαμαμπάντ», μια καταρχήν συμφωνία που θεωρητικά άνοιγε τον δρόμο για διπλωματική λύση εντός 60 ημερών. Η συμφωνία όμως δεν εφαρμόστηκε και τα μέρη αντάλλαξαν εκτεταμένα πλήγματα στις αρχές του προηγούμενου μήνα, κλιμακώνοντας την ένταση.
Οι ανακοινώσεις Τραμπ επηρέασαν αμέσως τις διεθνείς αγορές: οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν στις πρώτες πρωινές ώρες, με το Brent να χάνει σχεδόν 5% και να διαμορφώνεται γύρω στα 84 δολάρια το βαρέλι, από επίπεδα που ξεπέρασαν τα 100 δολάρια στα τέλη Ιουλίου.
Εν τω μεταξύ, η ασφάλεια στη θάλασσα παραμένει ευαίσθητη. Χθες βράδυ σημειώθηκε έκρηξη κοντά σε δεξαμενόπλοιο στην περιοχή του Ορμούζ, χωρίς αναφορές για θύματα, όπως μετέδωσε η βρετανική υπηρεσία ενημέρωσης για την ασφάλεια της ναυτιλίας UKMTO.
Τέλος, ενώ η Τεχεράνη δηλώνει ότι βρίσκεται κοντά σε συμφωνία για το στενό του Ορμούζ —με το Ομάν—, η Μούσκατ δεν έχει μέχρι στιγμής ούτε επιβεβαιώσει ούτε διαψεύσει τις σχετικές πληροφορίες, αφήνοντας ανοιχτό το παράθυρο για τις επόμενες κινήσεις στη διπλωματική σκακιέρα.
